Tatil bitti, sendrom başladı! ‘2 haftadan uzun sürüyorsa dikkat’
Tatilin günlük hayatın sorumluluklarından ve yoğun temposundan uzaklaşmak için kıymetli bir fırsat sunduğunu lisana getiren İAÜ VM Medical Park Florya Hastanesi’nden Psikolog Dilara Dalyan, tatil sonrasında işe, okula ve günlük rutinlere dönüş sonucu ortaya çıkan isteksizlik, halsizlik ve odaklanma zahmetinin birçok vakit doğal bir ahenk süreci olduğunu söz etti. Psk. Dalyan, ‘Tatil dönüşü sendromu’ olarak isimlendirilen bu durumun tek başına tıbbi bir hastalık yahut teşhis edilebilir bir ruhsal bozukluk olmadığını belirtti.
Tatil müddetince günlük sorumlulukların azalması ve daha esnek bir ömür nizamına geçilmesinin kişinin kendisini daha rahat hissetmesini sağlayabildiğini söyleyen Psk. Dalyan, “Tatil dönüşünde yine iş, okul ve günlük sorumluluklarla karşılaşmak birtakım bireylerde isteksizlik ve tasa yaratabilir. Bunun temelinde tatilde elde edilen özgürlük ve esnekliğin kaybedileceği hissi bulunabilir. Beynin yüksek haz ve düşük gerilim ortamından daha fazla sorumluluk ve denetim gerektiren bir sisteme geçmesi de bir ahenk sürecini beraberinde getirebilir” tabirlerini kullandı.
Tatil periyodunda değişen uyku saatlerinin de dönüş sürecini etkileyebileceğini kaydeden Psk. Dalyan, “Tatil sırasında geç yatıp geç kalkmaya alışan şahıslar, işe yahut okula dönüşle birlikte yine erken uyanmaya başladığında uyku tertibinde besbelli bir değişiklik yaşayabilir. Bu durum ‘sosyal jet-lag’ olarak tanımlanan bir ahenk zahmetine yol açabilir. Yetersiz ve kalitesiz uyku da gün içinde öfkelenme, farkındalığın azalması ve motivasyon düşüklüğü üzere ruhsal yansımalar gösterebilir” dedi.
Tatil sırasında dijital aygıtlardan ve toplumsal medyadan uzaklaşan bireylerin günlük yaşama dönüşle birlikte yoğun e-posta ve bildirim trafiğiyle müsabakasının da zorlayıcı olabileceğine dikkat çeken Psk. Dalyan, “Tatil müddetince dijital detoks yapan bireylerin bir anda yoğun bildirim, e-posta ve iş trafiğine maruz kalması aşırı uyarılma hissini artırabilir. Bu durum birtakım şahıslarda yine yoğun bir tempoya girildiği hissini güçlendirerek tükenmişlik hissini tetikleyebilir” diye konuştu.
Tatil dönüşü adaptasyon zahmetinin herkes tarafından tıpkı yoğunlukta yaşanmadığını belirten Psk. Dalyan, bilhassa iş yahut okul ömründe kronik gerilim yaşayan, günlük hayatından gereğince doyum alamayan ve mükemmeliyetçi özellikler taşıyan bireylerin bu süreci daha yoğun yaşayabileceğini söyledi. Psk. Dalyan, “İş yerinde yahut okulda uzun müddettir gerilim yaşayan bireyler için tatil dönüşü yine birebir sıkıntılarla karşılaşmak yıpratıcı olabilir. Günlük rutinleriyle bağ kurmakta zorlanan bireylerde de tatilin sona ermesi daha besbelli bir isteksizlik yaratabilir. Mükemmeliyetçi şahıslar ise döndükleri anda birikmiş tüm işleri tamamlamaya çalışarak kendilerini daha fazla zorlayabilir. Halbuki günlük hayatın her alanında harikası yakalamak mümkün değildir” açıklamasında bulundu.
Tatil sonrasında yaşanan isteksizlik ve çökkünlüğün vakit içinde azalmasının beklendiğini söz eden Psk. Dalyan, “Tatil sonrası yaşanan moralsizlik, çökkünlük ve odaklanma zahmetinin çoklukla bir ila iki hafta içinde kademeli olarak azalması ve kişinin eski fonksiyonelliğine dönmesi beklenir. Lakin bu durum iki haftadan uzun sürüyor ve buna derin bir ümitsizlik, öz bakımda azalma, yataktan kalkmakta zorlanma yahut hiçbir şeyden zevk alamama eşlik ediyorsa, durum kolay bir adaptasyon sürecinin ötesine geçmiş olabilir” ihtarında bulundu. Klinik depresyon ile tatil dönüşü yaşanan süreksiz adaptasyon zahmetinin birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Psk. Dalyan, depresyonda belirtilerin sadece işe yahut tatil dönüşüne bağlı kalmadığını ve kişinin hayatının genelini etkileyebildiğini aktardı.
Tatil sonrasında günlük yaşama bir anda yüksek tempoyla dönmek yerine kademeli bir geçiş yapılmasının kıymetli olduğuna değinen Psk. Dalyan, şu tekliflerde bulundu: “İşe dönüşün birinci günlerinde birikmiş e-posta ve projeler ehemmiyet sırasına nazaran planlanmalı.Tüm işleri birebir anda tamamlamaya çalışmak yerine öncelikler belirlenmeli. Aşırı iş yükünden kaçınılmalı ve gerektiğinde sonlar korunmalı. Gün içerisinde kısa molalar verilmeli ve mümkün olduğunca kısa yürüyüşlerle hareket edilmeli. İş arkadaşlarıyla kısa toplumsal molalar geçirmek zihinsel olarak rahatlamaya yardımcı olabilir.”
Tatil dönüşünün birinci günlerinde kişinin kendisinden yüksek performans beklememesi gerektiğini vurgulayan Psk. Dalyan, “İlk günden yüzde 100 performans göstermeyi beklemek yerine zihnin yine adapte olması için kendimize vakit tanımamız gerekir. Odaklanmakta zorlandığımızda kendimizi suçlamak yerine bunun süreksiz bir ahenk süreci olduğunu hatırlamak daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır” dedi.
Tatilin son gününde direkt kente dönüp sonraki gün işe başlamanın yerine mümkünse bir geçiş günü oluşturulmasının yararlı olabileceğini belirten Psk. Dalyan, şu bilgileri paylaştı: “Tatilin son saatlerinde dönmek yerine işe başlamadan evvelki günü meskende geçirerek uyku sistemimizi tekrar oluşturabilir ve günlük rutine hazırlanabiliriz. Bu tampon gün, zihinsel olarak işe dönüşe hazırlanmak için kıymetli bir alan sağlayabilir.”
Bir sonraki uzun tatilin çok uzakta olduğu fikrinin bireyde telaş oluşturabileceğini söyleyen Psk. Dalyan, “Tatilin büsbütün sona erdiği fikrine odaklanmak yerine, hafta sonu yahut akşam saatlerinde küçük ve keyifli aktiviteler planlamak günlük ömür içerisinde de dinlenme ve keyif alanlarının devam etmesini sağlayabilir” diye konuştu.
Tatil dönüşünün bir anda eski tempoya dönmek manasına gelmemesi gerektiğini belirten Psk. Dalyan, “Tatil sonrasında yaşanan kısa müddetli isteksizlik ve motivasyon düşüklüğü birçok vakit doğal bir ahenk sürecinin kesimidir. Kıymetli olan bu süreci zorlaştıracak halde kendimize aşırı yüklenmemek, uyku sistemimizi toparlamak, sorumluluklarımızı önceliklendirmek ve günlük hayat içerisinde kendimize küçük dinlenme alanları oluşturmaktır” tabirlerini kullandı.
Kaynak : Milliyet
