“Ders yapmak istemiyor” sanmayın! Çocuğunuz görmekte zorlanıyor olabilir

Çocuk “Göremiyorum” Demeyebilir

Bir yetişkin görmesindeki bulanıklığı fark ederek bunu tabir edebilirken çocuklarda durum her vakit bu kadar besbelli olmayabilir. Çocuk, doğduğundan yahut küçük yaşlardan itibaren belli bir görme seviyesine alışmışsa gördüğü manzaranın öteki insanlardan farklı olduğunu anlamayabilir. Bu sebeple görme sıkıntıları bazen direkt “göremiyorum” şikayeti yerine davranışlar üzerinden kendini gösterebilir. Okumaktan çabuk sıkılma, ödev sırasında huzursuzlaşma, kitabı yahut defteri göze fazla yaklaştırma, tahtayı görmekte zorlanma ya da görsel dikkat gerektiren çalışmalardan kaçınma bunlar arasında yer alabilir. Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. İsmail Diri, “Çocuğun okumak istememesi yahut ödev sırasında kısa müddette yorulması sırf davranışsal sebeplerle değerlendirilmemeli. Bilhassa bu duruma gözleri kısarak bakma, yakına fazla yaklaşma, baş ağrısı yahut göz yorgunluğu üzere belirtiler eşlik ediyorsa görme işlevlerinin da kıymetlendirilmesi gerekebilir” diyor.

Ödevden Kaçıyor mu, Görmekte mi Zorlanıyor?

Okulun birinci vakitlerinde ailelerin ayırt etmekte zorlandığı durumlardan biri, çocuğun ders yapmak istememesi ile görsel zorlanmanın birbirine benzeri davranışlara yol açabilmesi. Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma üzere kırma kusurları ile şaşılık ve kimi göz hareketi sıkıntıları çocukların görsel performansını etkileyebilir. Bununla birlikte okumayla ilgili her zahmetin göz kaynaklı olduğu düşünülmemeli; öğrenme zahmetleri, dikkat problemleri ve farklı gelişimsel etkenler de benzeri yakınmalara sebep olabilir. Bu sebeple belirtilerin sebebinin muayene ve gerektiğinde ilgili uzmanlık alanlarının değerlendirmesiyle belirlenmesi değer taşır.

Aileler Evde Hangi İşaretlere Dikkat Edebilir?

Çocuğun kitabı yahut defteri yüzüne çok yaklaştırması, televizyona daima yaklaşması, uzaktaki yazıları görmek için gözlerini kısması, başını muhakkak bir yöne eğerek bakması yahut sık sık gözlerini ovuşturması görmeyle ilgili kıymetlendirilmesi gereken işaretlerden bazılarıdır. Okuma sırasında sık sık yer kaybetme, satırı parmakla takip etme, kısa müddetli yakın çalışmanın akabinde gözlerde yorulma, sulanma ya da baş ağrısı tanım edilmesi de ailelerin gözlemleyebileceği belirtiler arasındadır. Lakin tek başına bu davranışlardan rastgele biri makul bir göz hastalığının göstergesi olarak kabul edilmemelidir. Bilhassa belirtilerin daima tekrarlaması, okul performansını yahut günlük ömrü etkilemesi durumunda göz muayenesiyle kıymetlendirme yapılması uygun olabilir.

“Gözlük Takarsa Gözü Tembelleşir” Düşüncesi Doğru mu?

Çocukluk çağında gözlük kullanımı konusunda ailelerin karşılaştığı yaygın yanlış inanışlardan biri, gözlük kullanmanın gözü “tembelleştireceği” niyetidir. Gözlük, gerekli olduğu durumlarda kırma kusurunun düzeltilerek imajın retinaya daha net ulaşmasına yardımcı olur. Çocukluk devrinde iki göz arasında besbelli numara farkı, yüksek kırma kusuru yahut şaşılık üzere birtakım durumlarda net görmenin sağlanamaması ambliyopi olarak isimlendirilen göz tembelliğinin gelişimi açısından değer taşıyabilir. Op. Dr. İsmail Diri, “Gözlük kullanılması gerekip gerekmediği çocuğun yaşı, göz numarası, iki göz arasındaki fark, şaşılık bulunup bulunmadığı ve görme seviyesi üzere birçok faktör birlikte kıymetlendirilerek belirlenir. Burada kıymetli olan, ailelerin gözlüğü ziyanlı bir alışkanlık olarak görmemesi ve tabip tarafından önerilen takip planına uymasıdır” sözlerini kullanıyor.

Çocuklarda Göz Muayenesi Yetişkinlerden Farklıdır

Çocukların gözleri yakın uzaklığa odaklanma konusunda güçlü bir ahenk kapasitesine sahiptir. Bu durum bilhassa birtakım hipermetropi bedellerinin rutin ölçümlerde olduğundan farklı kıymetlendirilmesine sebep olabilir. Doktor gerekli gördüğünde sikloplejik, yani gözün odaklanma sistemini süreksiz olarak etkileyen damlalardan yararlanarak kırma kusurunu kıymetlendirebilir. Damlaların akabinde göz bebeğinde büyüme, yakını görmede süreksiz bulanıklık ve ışığa karşı hassasiyet oluşabilir. Bu tesirlerin mühleti kullanılan ilaca ve çocuğun ferdî özelliklerine nazaran değişebilir. Ailelerin muayene öncesinde çocuğa yapılacak süreçleri yaşına uygun ve korku oluşturmayacak bir lisanla anlatması, muayene sürecine ahengi kolaylaştırabilir.

Gözlük Gerekiyorsa Çocuğun Günlük Yaşamı da Düşünülmeli

Muayene sonucunda gözlük kullanımı önerilen çocuklarda sadece göz numarası değil, gözlüğün günlük kullanım şartlarına uygunluğu da kıymet taşır. Çerçevenin çocuğun yüzüne uygun olması, burun ve kulak bölgesine rahatsızlık vermemesi ve etkin günlük ömür sırasında rahat kullanılabilmesi göz önünde bulundurulabilir. Çocuklarda kullanılacak gözlük camı ve çerçevesinin özellikleri ise reçete, yaş, kullanım şartları ve kişisel ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilmelidir.

Okul Başarısındaki Her Değişiklik “İsteksizlik” Olarak Görülmemeli

Okula başlamak çocuk açısından sadece yeni bir toplumsal etrafa girmek manasına gelmiyor. Tahtadaki yazıyı takip etmek, kitap okumak, deftere yazmak ve uzun mühlet yakın uzaklığa odaklanmak üzere görsel misyonların yoğunluğu da artıyor. Bu sebeple daha evvel günlük hayatta fark edilmeyen bir görme sorunu okul periyodunda belirginleşebiliyor. Op. Dr. İsmail Diri, ailelerin bilhassa çocuğun davranışındaki yeni değişikliklere dikkat etmesi gerektiğini belirterek, “Bir çocuk daima tahtayı göremediğini söylüyor, deftere fazla yaklaşıyor, gözlerini kısıyor yahut yakın çalışmalarda baş ağrısı ve göz yorgunluğundan yakınıyorsa bunu sırf ders yapmak istememesiyle açıklamamak gerekir. Bu belirtilerin altında gözle ilgili bir durum olup olmadığı göz muayenesiyle değerlendirilebilir” diyor. Çocukluk çağında görme gelişiminin devam etmesi sebebiyle göz sıhhatinin makul aralıklarla kıymetlendirilmesi değer taşıyor. Ailelerin çocuğun şikayetlerini küçümsememesi, öğretmenlerin sınıf içindeki müşahedelerini dikkate alması ve görmeyle alakalı olabilecek belirtilerde sıhhat profesyoneline başvurması, mümkün problemlerin erken periyotta fark edilmesine katkı sağlayabilir.