‘Şımarıklık’ deyip geçmeyin! Çocuğun bebek üzere konuşması aslında ne anlatıyor?
Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Bir periyot yaşına uygun ve akıcı konuşan çocukların vakit zaman daha küçük bir çocuk üzere konuşmaya başlaması, ebeveynlerde ‘Bir sorun mu var?’ telaşına yol açabiliyor. Uzmanlara nazaran ise bebeksi konuşmayı değerlendirirken sadece konuşmanın biçimine değil; ne vakit ortaya çıktığına, ne kadar sürdüğüne, hangi durumlarda görüldüğüne ve çocuğun daha evvel kazandığı maharetleri koruyup korumadığına bakmak gerekiyor. Bu davranış birden fazla vakit ‘şımarıklık’ ya da ‘ilgi çekme çabası’ olarak değerlendirilmemeli; çocuğun yaşadığı hisler ve karşılamaya çalıştığı gereksinimler da göz önünde bulundurulmalı. Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak ve Çocuk Hastalıkları Uzm. Dr. Pınar Karadeniz regrasyon ismi verilen bu durumu ebeveynler için Milliyet.com.tr okurlarına anlattı.
ÇOCUKLAR NEDEN BEBEK TAKLİDİ YAPMA İHTİYACI DUYUYOR?
Normal biçimde konuşan çocukların bir anda bebek taklidi yapar üzere konuşmaları toplumda ekseriyetle üzerine pek düşülmemesi gereken bir husus olarak kabul görüyor. Fakat bu birtakım durumlarda takviye alınması gereken ve kesinlikle bir uzmanın görüşünün alınması gereken bir husus olarak karşımıza çıkıyor. Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak’a nazaran bir çocuğun daha evvel kullandığı yaşına uygun konuşma biçimini bırakıp vakit zaman daha küçük bir çocuğa has ses tonu kullanması, her vakit bir gelişimsel sorun manasına gelmiyor. Özellikle küçük çocuklarda bu davranış, gelişimin doğal bir kesimi olan süreksiz gerileme (regresyon) biçiminde ortaya çıkabiliyor. Çocuk Hastalıkları Uzm. Dr. Pınar Karadeniz de mevzuya ait açıklamasını şu formda yapıyor: “Bir çocuk vakit zaman bebeksi bir ses tonuyla konuşmaya başladığında bizim için değerli olan, bunun sadece konuşma biçiminde bir değişiklik mi olduğu, yoksa çocukta daha evvel kazanılmış bir marifetin sahiden kaybolup kaybolmadığıdır.”
Ancak kimi durumlarda bu davranışın ne vakit ortaya çıktığına bakmak gerekiyor. Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak, “Psikolojik açıdan baktığımızda bebeksi konuşma bazen çocuğun ilgi, yakınlık, itimat ve bakım gereksinimini söz etme biçimi olabilir. Çocuk “Ben de küçük olmak istiyorum”, “Benimle de ilgilen”, “Beni hâlâ seviyor musun?” üzere hisleri sözel olarak söz edemediğinde bunu davranış üzerinden gösterebilir. Bunun yanı sıra taklit de kıymetli bir faktördür. Çocuk etrafında daha küçük bir kardeşin bebeksi konuşmalarını duyuyor, bu konuşmaya yetişkinlerin yoğun ilgi gösterdiğini gözlemliyorsa, bu irtibat biçimini deneyebilir. Hasebiyle davranışın ne vakit ortaya çıktığı ve çocuğa ne sağladığı epeyce önemlidir“ açıklamasında bulunuyor.
“Pediatrist olarak bu türlü bir durumda çocuğun yalnızca konuşmasına değil, gelişimine bir bütün olarak bakarız. Söylenenleri anlaması, kendini söz etmesi, sosyal iletişimi, oyun ve motor marifetleri kıymetlendirilir. İşitmenin de kesinlikle göz önünde bulundurulması gerekir. İşitme kaybı ya da orta kulakla ilgili birtakım meseleler çocuğun konuşma ve lisan gelişimini etkileyebilir. Şayet sahiden bir marifet kaybı varsa, nörogelişimsel ve nörolojik sebepler açısından çocuk kıymetlendirilir ve gerekli görülürse ileri incelemeler planlanır. Çocuğun bulgularına nazaran çocuk nörolojisi, çocuk ve ergen ruh sıhhati, odyoloji ya da lisan ve konuşma terapisi üzere farklı alanlardan da dayanak alınabilir.” Uzm. Dr. Pınar Karadeniz
OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE SIKLIKLA GÖRÜLEBİLİR
Bebeksi konuşmanın bilhassa yürümeye başlayan çocukluk ve okul öncesi devirde daha sık görüldüğünün altını çizen Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak, Regresif davranışların bilhassa okul öncesi devirde yaygın olduğunu fakat daha büyük çocuklarda da ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Uzman isim şöyle bir ayrım yapıyor: “Normal demek, davranışın her şartta göz ardı edilmesi manasına gelmez. Çocuk örneğin 3–5 yaş arasında yaşına uygun konuşabiliyor lakin vakit zaman oyun sırasında yahut ilgi istediğinde bebeksi bir ses kullanıyorsa ve bunun dışında gelişimi yaşına uygun devam ediyorsa, bu çoğunlukla süreksiz ve bağlama bağlı bir davranış olarak kıymetlendirilebilir. Özellikle okul öncesi devir, çocukların “büyümek” ile “küçük kalmak” arasında gidip gelebildikleri bir devirdir. Bir gün “Ben artık büyüdüm, kendim yapacağım” derken öbür bir gün “Bana sen yardım et” demesi gelişimsel olarak şaşırtan değildir. Lakin çocuğun yaşı ilerledikçe davranışın daima hale gelmesi, fonksiyonelliği bozması yahut gerçek marifet kayıplarının eşlik etmesi durumunda kıymetlendirme gerekir.”
Çocuğunda bu tip davranışları gören ebeveynlerin akıllarındaki en büyük soru işareti ise kardeş doğumu, aile içinde yaşanan değişiklikler ve okul sıkıntıları. Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak Özellikle çocuğun hayatında değerli bir değişiklik olduğunda regresif davranışlar görülebileceğini hatırlatıyor. Kardeş doğumunun bunun en bilinen örneklerinden biri olduğunu söyleyen Durak, yeni bebeğin daha fazla bakım ve ilgiye gereksinim duyması, büyük çocuğun kendisini bir anda “büyümüş” ve daha az ilgi gören çocuk üzere hissetmesine sebep olabileceğini söylüyor. Bu durumda çocuğun daha küçük yaş davranışlarına dönerek ebeveyninin ilgisini yine çekmeye çalışabileceğini iletiyor. Bununla birlikte kardeş doğumunu otomatik olarak “travmatik” yahut sorun yaratıcı bir olay olarak değerlendirmenin hakikat olmadığının altını çizen Durak, kardeş dışında; taşınma, okul değişikliği, okulda yaşanan zahmetler, ebeveynlerin ayrılması, aile içindeki çatışmalar, ebeveynin çocuğa ayırdığı vaktin azalması, hastalık yahut öteki değerli hayat değişikliklerinin de çocukta süreksiz regresif davranışlara taban hazırlayabileceğinin bilgisini verdi.
Bebeksi konuşma hangi durumlarda uzman takviyesi gerektiren bir işaret olarak görülmeli? “Burada tek başına “bebeksi konuşuyor” demekten fazla, davranışın beraberinde diğer ne olduğuna bakmak gerekir. Özellikle şu durumlarda çocuk psikiyatristi, çocuk psikoloğu yahut lisan ve konuşma terapistinden kıymetlendirme alınması uygun olur: çocuk daha evvel sahip olduğu söz yahut cümle kurma hünerlerini nitekim kaybediyorsa, bebeksi konuşma giderek artıyor ve daima hale geliyorsa, konuşma dışında toplumsal irtibatta de besbelli gerileme varsa, göz teması, jest kullanımı, karşılıklı irtibat yahut toplumsal ilgi alanlarında bariz değişiklikler ortaya çıkıyorsa, çocuk konuşmayı anlamada yahut kendisini söz etmede besbelli zahmet yaşamaya başladıysa, konuşma değişikliğine yoğun içe kapanma, korku, uyku/iştah değişiklikleri yahut bariz davranış değişiklikleri eşlik ediyorsa, okul yahut toplumsal hayat bariz biçimde etkileniyorsa ve ebeveynlerin “çocuğum artık eskisi üzere değil” formunda bariz bir gelişimsel kayıp müşahedesi varsa.” Uzm. Psk. Ayşe Burcu Durak
Uzm. Dr. Pınar Karadeniz ise çocuğun vakit zaman küçük bir çocuk üzere konuşmasıyla, daha evvel yapabildiği bir şeyi artık yapamaması durumunun birebir olmadığını, sözlerinde, anlamasında, irtibatında ya da öbür gelişim basamaklarında gerçek bir kayıp fark ediliyorsa pediatrik değerlendirmenin geciktirilmemesi gerektiğinin altını çizerek açıklamalarını sonlandırdı.
Kaynak : Milliyet
