Hazımsızlık sanılıyor, saatlerce sürüyor! Safra kesesi iltihabına dikkat

İhmal edilmemeli

Karnın sağ üst kısmında başlayan, sırta yahut sağ omuza yayılan ve saatlerce sürebilen şiddetli ağrı birçok vakit kolay bir hazımsızlık olarak değerlendirilse de altta yatan sebep safra kesesi iltihabı olabiliyor. Tıp lisanında akut kolesistit olarak isimlendirilen bu tabloda erken teşhis ve vaktinde uygulanan cerrahi tedavi sayesinde hastalar çoklukla kısa müddette sıhhatlerine kavuşuyor. Fakat gecikmiş müracaatlar  safra kesesinde delinme, yaygın karın zarı enfeksiyonu ve sepsis üzere hayatı tehdit eden önemli sıhhat meselelerine yol açabiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu,  “Bu sebeple saatlerce  süren ve bilhassa ateş, bulantı ile kusmanın  eşlik ettiği şiddetli karın ağrısı hiçbir vakit ihmal edilmemeli ve en kısa müddette genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır” diyor. 

En sık görülen sebebi safra taşları

Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen safrayı depolayan ve bilhassa yağlı yemeklerden sonra bağırsağa boşaltarak yağların sindirimine yardımcı olan küçük lakin değerli bir organ. Safranın içeriğindeki kolesterol, safra tuzları ve safra pigmentleri arasındaki istikrar bozulduğunda evvel safra çamuru, akabinde safra taşları oluşabiliyor. Bu taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkamasıyla safra akışı engelleniyor.  İçeride biriken safra, safra kesesi duvarında ödem ve iltihap gelişmesine sebep olabiliyor. Akut kolesistit  tablosunun yaklaşık yüzde 90-95’inden safra taşlarının sorumlu olduğunu belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra taşı toplumda epey yaygın görülmektedir. Erişkinlerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde safra taşı bulunduğu iddia edilmektedir. Bu bireylerin değerli bir kısmında hiçbir belirti gelişmezken, bir kısmında safra kesesi iltihabı, safra yolu tıkanıklığı yahut pankreatit üzere önemli komplikasyonlar ortaya çıkabilir” bilgisini veriyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, safra kesesi iltihabında taşsız kolesistit üzere durumların bilhassa yoğun bakım hastalarında görülebildiğini; enfeksiyonların yahut nadiren birtakım hastalıkların da bu tabloda rol oynayabildiğini aktarıyor.

Kadınlarda yaklaşık 3 kat fazla rastlanıyor

Safra kesesi iltihabı bayanlarda erkeklere nazaran yaklaşık 2-3 kat daha sık görülüyor. Östrojen hormonunun safra içerisindeki kolesterol ölçüsünü artırması ve hamilelik periyodunda safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması, bayanlarda daha sık rastlanmasının en değerli sebepleri arasında yer alıyor. İleri yaş, aile hikayesi, obezite, diyabet, yüksek kolesterol, uzun periyodik açlık, süratli kilo kaybı ve kimi kan hastalıkları da hastalık riskini artıran başka faktörleri oluşturuyor.

Doğru tedbirlerle risk değerli ölçüde azaltılabiliyor

Safra kesesi iltihabını büsbütün önlemek her vakit mümkün olmasa da risk değerli ölçüde azaltılabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, sistemli fizikî aktivite, liften varlıklı beslenme, uzun mühlet aç kalmama ve çok süratli kilo vermekten kaçınma kollayıcı tedbirler olarak belirtiliyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, obezite tedavisi gören yahut kısa müddette yüksek ölçüde kilo veren hastaların bu süreçte doktor denetiminde takip edilmelerinin büyük ehemmiyet taşıdığını vurguluyor.

Yemeklerden sonra başlayan ağrıya dikkat!

Safra kesesi iltihabının en değerli belirtisi, bilhassa yağlı yemeklerden sonra başlayan, karnın sağ üst bölgesinde hissedilen ve giderek şiddetlenen ağrı oluyor. Bu ağrı birden fazla zaman sağ omuza, sağ kürek kemiğinin altına yahut sırta yayılabiliyor ve birkaç saatten uzun sürüyor. Ağrıya bulantı, kusma, iştahsızlık ve ateş eşlik edebiliyor. Hastalık ilerledikçe titreme, yüksek ateş ve genel durum bozukluğu gelişebiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, basit bir gaz sancısı ya da hazımsızlık olduğunu düşünerek ağrıyı meskende geçirmeye çalışmanın teşhis ve tedavide gecikmeye sebep olabileceğini anlatırken, “Özellikle saatlerce devam eden şiddetli karın ağrısı, ateş yahut kusmanın eşlik ettiği durumlarda vakit kaybetmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarıyor.

Ultrasonla büyük oranda saptanabiliyor

Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve fizik muayene bedellendiriliyor, kan testlerinde enfeksiyon bulguları araştırılıyor. Görüntülemede birinci tercih karın ultrasonografisi oluyor. Ultrason ile safra taşları, safra kesesi duvarında kalınlaşma, etrafında sıvı birikimi ve iltihabı düşündüren bulgular büyük oranda saptanabiliyor. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi yahut manyetik rezonans görüntüleme üzere ileri yollardan de yararlanılabiliyor.

Kalıcı tedavi ameliyatla sağlanıyor

Safra kesesi iltihabının tedavisinde hedef hem mevcut iltihabı denetim altına almak hem de hastalığın tekrar etmesini önlemek. Birinci kademede hastaya damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı denetimi ve gerekli durumlarda antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Fakat ilaç tedavisinin birden fazla vakit sorunun kaynağını ortadan kaldırmadığına dikkat çeken Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra kesesi içerisinde taşlar bulunduğu sürece tekrarlayan iltihap atakları riski devam eder. Hasebiyle uygun hastalarda kalıcı tedavi, safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır” tabirlerini kullanıyor.

İlk 72 saat çok kıymetli, zira…

Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, günümüzde memleketler arası cerrahi kılavuzların, akut safra kesesi iltihabı tanısı alan ve ameliyata pürüz önemli bir sıhhat sorunu olmayan hastalarda erken laparoskopik safra kesesi ameliyatını önerdiğini aktarıyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki birinci 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyat, hem teknik olarak ameliyatın daha inançlı yapılmasını sağlamakta hem de hastanede kalış müddetini ve komplikasyon riskini azaltmaktadır. Gereksiz gecikmeler ise iltihabın ilerlemesine, safra kesesinde kangren yahut delinme gelişmesine ve daha güç cerrahilere sebep olabilmektedir” diyor. Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğunun kapalı (laparoskopik) yolla gerçekleştirildiğini belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Karın duvarına açılan birkaç küçük kesi aracılığıyla yapılan bu prosedürde hastalar daha az ağrı hissetmekte, enfeksiyon riski azalmakta, günlük yaşama daha kısa müddette dönülmekte ve kozmetik sonuçlar daha başarılı olmaktadır” diye konuşuyor.