Ordu’nun köyünden çıktı, her konuta girdi! Türkiye’de birinciydi: Piyasadan neden silindi?
Derleme: Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr- Türkiye’de bebek eserleri pazarının bugünkü genişliği ve çeşitliliği, geçmişte yaşanan yokluk yılları düşünüldüğünde epeyce dikkat cazibeli bir dönüşüme işaret ediyor. Bu dönüşümün dikkat çeken örneklerinden biri de Köroğlu Emzikleri olarak hafızalara kazınan yerli üretim kıssası. Bir devir çabucak her konutta bulunan bu eser, aslında sadece bir bebek muhtaçlığını karşılamakla kalmadı; Anadolu’dan çıkan girişimciliğin sessiz ancak tesirli bir simgesi haline geldi. Bebekleri sakinleştirmek için kullanılan emziklerin tarihi epey eskiye dayanıyor. Antik devirlerde bile emsal fonksiyonlar gören araçların kullanıldığı bilinirken, çağdaş manada emzikler 20. yüzyılın başlarında Avrupa’da geliştirildi ve kısa müddette dünyaya yayıldı. Türkiye’de ise bu eserlere erişim uzun yıllar hudutlu kaldı. Bilhassa 1960’lı yıllarda ithal eserlere ulaşmak hem sıkıntı hem de maliyetliydi. Bu durum, yerli üretim için bir gereksinim ve birebir vakitte bir fırsat yarattı. İşte tam bu noktada, Ordu’nun Yakuşdibi köyünde doğan teşebbüsçü Celal Köroğlu devreye girdi. Endüstrinin büyük ölçüde İstanbul ve etrafında ağırlaştığı bir devirde, kendi imkânlarıyla üretim yapmaya karar verdi. Ancak onu farklı kılan yalnızca üretici olması değildi. Köroğlu, emziklerin kalıplarını ve üretim makinelerini dahi kendi tasarladı, İstanbul’da imal ettirdi. Bu tarafıyla yalnızca bir esnaf değil, birebir vakitte kendi teknolojisini geliştiren bir teşebbüsçü profili çizdi. Kısa müddette ortaya çıkan eserler, devri için epeyce yenilikçi özellikler taşıyordu. Türkiye’nin birinci çıngıraklı emzikleri de tekrar bu teşebbüsün eseri olarak piyasaya sunuldu. Eserler sırf fonksiyonel değil, tıpkı vakitte dikkat cazip dizaynlara sahipti. Markanın logosundan ambalajına kadar birçok ayrıntı şahsen Celal Köroğlu tarafından hazırlandı. Hatta ambalajlarda kullanılan bebek figürlerinin bile şahsî bir öyküsü olduğu tabir ediliyor.
HEM TASARLADI HEM MÜHENDİSLİĞİNİ YAPTI
Ordu’nun Yakuşdibi köyünde doğan Celal Köroğlu, 1960’lı ve 70’li yıllarda Türkiye’de bebek eserlerine erişimin epeyce hudutlu olduğu bir devirde girişimcilik yolunu seçti. Şimdi genç yaşta başladığı üretim serüveninde, sırf bir eser satıcısı değil; tıpkı vakitte dizayncı ve mühendis rolünü de üstlendi. Köroğlu, emziklerin kalıplarını ve üretim makinelerini kendi geliştirdi, materyal karışımlarını titizlikle seçti. Özel üretim anlayışı ve teşebbüsçü ruhu sayesinde, Celal Köroğlu kısa müddette Karadeniz bölgesinden Türkiye geneline yayılmış bir marka yaratmayı başardı.
Köroğlu emziklerinin üretimi birinci olarak Ordu’da başladı ve kısa müddette Karadeniz bölgesine yayıldı. Akabinde Türkiye’nin farklı kentlerinde de satılmaya başlanan Köroğlu Emzikleri, bilhassa erişilebilir fiyatı ve yerli üretim olması sayesinde geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı. O yıllarda birçok aile için bu eser, hem ekonomik hem de sağlam bir seçenek olarak öne çıktı. Markanın büyüme süreci ise beraberinde yeni amaçları getirdi. Üretimini geliştirmek isteyen Köroğlu, İstanbul’da atölye kurarak daha büyük bir pazara açılmayı amaçladı. Fakat bu süreç beklenildiği üzere ilerlemedi. Büyük kentte karşılaşılan ekonomik zorluklar, ham unsura erişimde yaşanan kahırlar ve piyasa istikrarları, Anadolu’dan çıkan bu teşebbüsün önünde önemli maniler oluşturdu. Bu nedenle Köroğlu, üretimini yine Ordu’ya taşımak zorunda kaldı.
ALINTI Köroğlu Emzikleri hakkında pek bilinmeyen bir ayrıntı, eserlerin sadece bebekler için değil, birebir vakitte periyodun kimi sıhhat kuruluşları tarafından “diş gelişimini destekleyici” olarak tavsiye edildiği. Celal Köroğlu, emziklerde kullanılan silikon ve plastik karışımını o denli bir formüle etti ki, emzik hem yumuşak ve inançlı kalıyor hem de dişlerin hakikat açıda çıkmasına yardımcı oluyordu. Bu tarafıyla eser, yalnızca bir sakinleştirici değil, erken devirde ağız ve diş sıhhatine katkı sağlayan bir tasarım olarak değerlendiriliyordu.
ANADOLU’DA BAŞLADI TÜM TÜRKİYE TANIDI
1980’li yıllara gelindiğinde Türkiye iktisadında kıymetli bir dönüşüm yaşandı. İthalatın özgürleşmesiyle birlikte piyasaya yabancı markalar girmeye başladı. Bu durum, yerli üreticiler için rekabetin sertleşmesi manasına geliyordu. Köroğlu Emzikleri de bu değişimden direkt etkilendi. Artan rekabet ve değişen tüketici tercihleri, markanın eski gücünü muhafazasını zorlaştırdı. Buna karşın üretim bir müddet daha devam etti ve 1990’lı yılların başına kadar varlığını sürdürdü. 1992 yılına kadar devam eden bu süreç, akabinde farklı sanayi alanlarına yönelme kararıyla sona erdi. Bugün geriye dönüp bakıldığında Köroğlu Emzikleri, sırf bir eser markası olarak değil, birebir vakitte Türkiye’de yerli üretimin karşılaştığı zorlukların da bir örneği olarak bedellendiriliyor. Birçok kişi için çocukluk anısı olarak kalan bu emzikler, aslında daha büyük bir öykünün kesimi. Anadolu’da hudutlu imkânlarla başlayan bir teşebbüsün ülke çapında tanınır hale gelmesi, lakin global rekabet karşısında ayakta kalmakta zorlanması, Türkiye’de endüstrileşme sürecinin de kıymetli bir yansıması olarak görülüyor.
ALINTI Günümüzde bebek eserleri pazarı epey gelişmiş ve milletlerarası markaların ağır rekabetine sahne oluyor. Fakat Köroğlu Emzikleri’nin öyküsü, yerli teşebbüslerin hakikat takviye ve stratejilerle nasıl büyüyebileceğini ve birebir vakitte bu dayanak eksikliğinde nasıl geri planda kalabildiğini gösteren değerli bir örnek olmayı sürdürüyor. Bir vakitler kent şehir dolaşarak satılan bu eserler, bugün yalnızca nostaljik bir hatıra değil, tıpkı vakitte yarım kalmış bir sanayi öyküsünün sembolü olarak hafızalarda yer alıyor.
Kaynak : Milliyet
