Birinci 28 gün çok kritik! Yenidoğan sepsisinin 7 kıymetli işareti

Sepsis çok süratli ilerleyen bir hastalık

Bebeğin kan sirkülasyonuna mikropların (bakteri, mantar vb) bulaşması sonucu tüm bedeni etkileyen önemli bir enfeksiyon hastalığı olan yenidoğan sepsisi, bağışıklık sistemi şimdi olgunlaşmadığı için bebeklerde çok süratli ilerleyebilmektedir. Sepsis, bedenin enfeksiyona karşı aşırı reaksiyon vermesi sonucu gelişir. Bu enfeksiyon bakteriyel, viral yahut fungal kaynaklı olabilir. Sepsis kolay bir enfeksiyon değildir, geliştiğinde acil müdahale gerektiren bir tabloya yol açabilir ve hayati risk yaratabilir. Bilhassa bağışıklık sistemleri şimdi gelişmemiş olan yenidoğan bebeklerde saniyelerin bile bedel taşıdığı sepsis, erken fark edilmediğinde trajik sonuçlar doğurabilmektedir.

Yenidoğanda birinci bir ay kritik

Sepsisin ortaya çıkmasında birinci bir ay çok değerli bir süreçtir. Sepsis erken ve geç başlangıçlı olarak ikiye ayrılmaktadır. Görülme vaktine nazaran yenidoğan sepsisi iki kümede kıymetlendirilir; 0-3 günde yani erken başlangıçlı durumda ekseriyetle doğum sırasında anneden bebeğe geçebilmektedir. 4-28 gün arası (prematürelerde bu mühlet hastanede yatış boyunca uzayabilir) geç başlangıçlı durumda ise doğumdan sonra etraf, hastane ortamı, hijyen yahut temas yoluyla bulaş yaşanabilmektedir. Bu devirde mesken ziyaretçilerinin sayısı ve hijyen kurallarına uyulması bilhassa değer taşır.

Yenidoğan sepsisi için bu ikaz işaretleri göz ardı edilmemeli!

Prematüre bebekler, düşük doğum yüklü bebekler sepsis açısından risk altında olabilir. Yeniden annede GBS taşıyıcılığı varsa bu bireyler de doğumda enfeksiyon kapma riski taşıyabileceğinden bu bebekler de yenidoğan sepsisi açısından risk taşıyabilir. Sepsis gelişimini anlamak için bebeği takip etmek kıymetlidir. Bebekteki her huzursuzluğu endişelenmeden önemseyin ve takip edin. Olağan bebek huzursuzluğu ile sepsis belirtileri karıştırılmamalıdır. Bebek sırf ağlamakla kalmayıp halsizlik, emmede azalma, kusma, ateş yahut düşük beden ısısı, teninde solukluk yahut morarma, teneffüs zorluğu üzere belirtiler gösteriyorsa vakit kaybetmeden acile başvurulmalıdır. Aileler içindeki “bir şeyler karşıt gidiyor” hissine güvenmelidir.

Gebelikte streptokok taraması yenidoğanı sepsisten koruyor

Gebeliğin sonlarında yapılan B Grubu Streptokok (GBS) taraması bu hususta hayati ehemmiyet taşımaktadır. Taşıyıcı olduğu tespit edilen annelere doğum sırasında uygulanan antibiyotik tedavisi, enfeksiyonun bebeğe geçmesini büyük ölçüde engellemektedir. Doğum halinden fazla hijyen şartları ve enfeksiyonun bulaşma riski önceliklidir; uzamış ve steril olmayan koşullarda yapılan güçlü doğumlar maalesef yenidoğanda sepsis riskini artırabilmektedir.

Yenidoğanı sepsisten korumak için aileler ne yapmalı?

-Anne sütü (En güçlü kalkan): İçerdiği esirgeyici antikorlarla bebeğin bağışıklık sistemini güçlendirir ve enfeksiyonlara karşı doğal bir savunma çizgisi oluşturur.

-Kanguru bakımı/Ten tene temas (Doğal bir destek): Bebeğin annesiyle tertipli olarak ten tene temas ettirilmesi bağışıklık sistemini güçlendirir. Beden ısısının istikrarda kalmasına yardımcı olur ve bebek-anne bağını kuvvetlendirir.

-Hijyen kuralları (Basit lakin hayati): Bebeğe dokunmadan evvel ellerin kesinlikle yıkanması gerekir. Yenidoğan devrinde bebeğin öpülmesinden ve kalabalık ziyaretlerden kaçınılması önerilir. Ayrıyeten biberon ve emzik kullanımı varsa bunlar da nizamlı olarak mikroptan arındırılmalı (sterilize edilmeli), göbek kordonu ise sürekli pak ve kuru tutulmalıdır.

Tanı ve tedavide vakit kaybetmemek bebeğinizin hayatını kurtarır

Fizik muayene, kan ve idrar analizi ve de kültür ile konulan teşhisin akabinde hastanede damar yoluyla antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Sepsiste erken teşhis hayat kurtarırken maalesef geç kalındığında kalıcı hasar yahut hayati risk artabilir. Tüm bu belirtiler varsa yalnızca ateş düşürücü şurup verip beklemek en sık yapılan yanılgılardan biridir. Ayrıyeten yenidoğanlarda sepsis varlığında, ateşten çok beden ısısında düşme daha yaygın görülen bir durumdur. Ateş düşüren ilaçlar sepsisi tedavi etmez, sırf belirtiyi süreksiz olarak gizlemektedir.