Ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı! Her biri farklı özellikler taşıyor: Hangisini tüketmeliyiz?

Ayçiçek yağı, zeytinyağı, kanola yağı, palm yağı, mısır yağı, soya yağı, hindistancevizi yağı ve tereyağı; doymuş ve doymamış yağ asitlerini farklı oranlarda içeriyor. Bu farklılık, yağların beslenmedeki yerini ve hangi ölçülerde tüketilmesi gerektiğini belirleyen temel ögeler arasında bulunuyor. Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ceren Türkcan, yağ seçiminde sadece eserin bitkisel yahut hayvansal kökenine bakmanın kâfi olmadığını belirterek şöyle konuşuyor: “Yağların değerlendirilmesinde içerdikleri doymuş ve doymamış yağların oranı, tüketim ölçüsü ve genel beslenme sistemindeki başka yağ kaynakları birlikte ele alınmalıdır. Tek bir yağın bütün beslenme muhtaçlıkları için en yeterli seçenek olması mümkün değildir.” Dünya Sağlık Örgütü, tüketilen yağların yüklü olarak doymamış yağlardan gelmesini; doymuş yağlardan sağlanan gücün toplam günlük gücün yüzde 10’unu, trans yağlardan sağlanan gücün ise yüzde 1’ini aşmamasını öneriyor.

Ayçiçek, mısır ve soya yağlarında doymamış yağlar öne çıkıyor

Ayçiçeği, mısır ve soya yağlarının içeriğindeki farklılıklar tercihleri şekillendiriyor. Bu yağların bileşiminde bilhassa omega-6 yağ asitleri kıymetli bir yer tutuyor. Soya yağı ise belli ölçüde omega-3 yağ asidi de içermesiyle ayçiçek ve mısır yağından ayrılıyor. Türkcan, “Bu yağların her birinin yağ asidi dağılımı farklıdır. Farklı yağların istikrarlı biçimde kullanılması, beslenmede çeşitlilik sağlayabilir” diyor.

Zeytinyağı ve kanola yağının beslenmedeki yeri

Zeytinyağı ve kanola yağı, oleik asit bakımından güçlü yağlar arasında bulunuyor. Zeytinyağı doğal antioksidan bileşenleriyle Akdeniz tipi beslenmenin temel yağ kaynaklarından biri olarak öne çıkarken kanola yağı omega-3 ve omega-6 yağ asitlerini bir arada içeriyor. Doç. Dr. Türkcan, “Zeytinyağı doğal antioksidan bileşenleriyle, kanola yağı ise farklı doymamış yağ cinslerini bir arada içermesiyle ayrışıyor. Her iki yağ da genel beslenme sistemi içinde istikrarlı biçimde değerlendirilebilir” tabirlerini kullanıyor. Zeytinyağında eserin bileşimi kadar güvenilirliği ve izlenebilirliği de ehemmiyet taşıyor. Taklit ve tağşiş riskine karşı ambalajlı, muteber ve kaynağı takip edilebilen eserlerin tercih edilmesi gerekiyor.

Palm yağının öbür bitkisel yağlardan farkı

Palm yağı, doymuş ve doymamış yağları bir arada içeren bitkisel yağlardan biri olarak öne çıkıyor. Oda sıcaklığında doğal olarak yarı katı halde bulunması, onu ayçiçek, mısır ve soya yağı üzere sıvı yağlardan ayırıyor. Bu özellik, besin üretiminde kıvam, yapı, pürüzsüzlük ve raf ömrünün sağlanmasına katkıda bulunuyor. Ayrıyeten birtakım eserlerde istenen yapının kısmi hidrojenasyon uygulanmadan elde edilmesine ve trans yağ oluşumunun önlenmesine yardımcı olabiliyor. Türkcan, palm yağının sadece doymuş yağ içeriği üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şöyle konuşuyor: “Bir yağın besin endüstrisinde yaygın olarak kullanılması, tek başına onun beslenme açısından olumsuz olduğu manasına gelmez. Palm yağı değerlendirilirken eserin toplam doymuş yağ içeriği, tüketim sıklığı, porsiyon ölçüsü ve genel beslenme nizamındaki öteki yağ kaynakları birlikte ele alınmalıdır.”

Bitkisel olması düşük doymuş yağ içerdiği manasına gelmiyor

Hindistancevizi yağı, bitkisel kaynaklı olmasına karşın doymuş yağ oranı yüksek yağlar arasında yer alıyor. Bu sebeple bir yağın “doğal” yahut “bitkisel” olması, otomatik olarak daha avantajlı olduğu manasına gelmiyor. Türkcan, “Hindistancevizi yağı bunun bariz örneklerinden biridir. Eserin popülerliğinden evvel bileşimine ve tüketim ölçüsüne bakılmalıdır” diyor.

Bitkisel olması düşük doymuş yağ içerdiği manasına gelmiyor

Hindistancevizi yağı, bitkisel kaynaklı olmasına karşın doymuş yağ oranı yüksek yağlar arasında yer alıyor. Bu sebeple bir yağın “doğal” yahut “bitkisel” olması, otomatik olarak daha avantajlı olduğu manasına gelmiyor. Türkcan, “Hindistancevizi yağı bunun bariz örneklerinden biridir. Eserin popülerliğinden evvel bileşimine ve tüketim ölçüsüne bakılmalıdır” diyor.