Maddi Sıkıntılar Beyin Yaşlanmasını Nasıl Hızlandırıyor? Uzun Süreli Yoksulluk ve Kognitif Etkiler Çalışması
İngiltere’de uzun yıllara yayılan bir kohort çalışması, maddi zorlukların sadece ekonomik bir sorun olmadığını, beyin sağlığı üzerinde de derin ve kalıcı etkiler bırakabileceğini gösterdi. 1946 yılından itibaren takip edilen verilerde, düzenli olarak geçim kaygısı yaşayan bireylerde beyin yaşlanması ve hacim kaybı eğilimlerinin belirginleştiği gözlemlendi.
Avrupa’da Innovation in Aging dergisinde yayımlanan analiz, 2.759 kişinin yaşam öyküsünü inceleyerek, yıllar içinde hangi düzeyde maddi stres yaşandığını belirliyor. Özellikle erken ve orta yetişkinlikte uzun süreli maddi sıkıntısı olanların 53 yaş civarında bilişsel testlerde daha düşük skorlar elde ettiği, 69–71 yaşlarında ise beyin sağlığının daha kötüsüne işaret eden bulgular elde edildi.
“Yıllara yayılan veriler, bilişsel sağlığı en olumsuz etkileyen unsurun ara sıra karşılaşılan ekonomik güçlükler değil, yıllar boyunca biriken maddi sıkıntıları olduğunu gösteriyor.” şeklinde ifadelerle çalışma sorumlusu Dr. Jacques Wels bu bulguların önemine vurgu yaptı. Araştırmanın yazarı Prof. Praveetha Patalay ise, kronik maddi sıkıntısının azaltılmasının gelecekte demans ve bilişsel gerileme ihtimallerini düşürebileceğini belirtti.
Maddi Sıkıntı ile Beyin Küçülmesi konusu ise özellikle 40’lı yaşlarda erkeklerde daha belirgin bir görünüm arz etti. 1946 doğumlu grup içinde erkekler, aile bütçesinin temel sağlayıcısı olmaları nedeniyle ekonomik baskıyı kadınlara göre daha yoğun yaşadıklarını ifade ediyorlar. Çalışma, kronik stresin beyin içindeki iltihaplanmayı tetikleyerek beyin yaşlanmasını hızlandırabileceğini ileri sürüyor.
Ankete katılanlar, 26, 43 ve 53 yaşlarında belirlenen gelir düzeyi ve maddi sıkıntı göstergeleriyle bir sınıflandırmaya tabi tutuldu. Eşik değerinin üzerinde puan alanlar, uzun süreli maddi sıkıntısı olanlar olarak değerlendirildi. Ayrıca hafıza ve işlem hızı gibi kognitif becerileri ölçen testler ile beyin MR görüntüleri kullanılarak beyin küçülmesi ve beyin içindeki sıvı dolu boşlukların genişlemesi değerlendirildi.
Sonuç olarak kronik maddi sıkıntısının, yaşam boyu birikimli stresin beyin yapısını olumsuz etkilediği ve bunun demans riskini artırabileceği bulundu. Ayrıca, mali durumları iyileştirmek için gösterilecek desteklerin, gelecekte bilişsel gerilemeyi ve demans vakalarını azaltmada önemli bir rol oynayabileceğine işaret edildi.
