Mobilya üretiyordu, savaşla hayatı değişti! Ordunun silah muhtaçlığını karşılıyor: ‘Sayı 400’e çıktı’

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte çağdaş muharebe ortamına dair bilinen birçok kural ve doktrin büyük bir değişim yaşadı. Yaşanan çatışmalarda drone sistemlerinin kullanımının artmasıyla birlikte yaşanan bu değişim, hem Rusya hem de Ukrayna’nın askeri endüstrisini de önemli biçimde etkiledi. Bu durumu fırsat olarak gören birtakım şirketler, her geçen gün tesirlerini artıran drone’ların başlattığı dönüşümden yararlanarak bölüm değiştirdi ve askeri endüstriye kaydı. Bu dönüşümün Ukrayna’daki en dikkat çeken örneklerinden birisiyse halihazırda Ukrayna’da ordunun silah gereksinimini karşılayan en kıymetli silah üreticilerinden birisi hâline gelmiş olan, savaştan evvel veranda ve dış mobilya üretimi yapan bayan bir mimar olan Iryna Terekh. 

“Patron olmanın en güzel yanlarından biri kıyafet kurallarını kendinizin belirlemesi olabilir. Tam ölçekli işgal başladığında Ukrayna’da yaşayan birçok kişi, ferdî olarak nasıl yarar sağlayacağını düşünmek zorunda kaldı. Hangi bilginin ve tecrübenin nasıl bir yarara dönüşeceğini kestirim edemezsiniz.” – Iryna Terekh

MOBİLYA ÜRETİCİSİNDEN DRONE ÜRETİCİSİNE DÖNÜŞTÜ 

Ukrayna’nın kuzeyindeki Irpin şehrinde mimarlık eğitimi alan Terekh’in uzmanlık alanı tasarım ve idare alanlarındaydı. 34 yaşındaki bayan, meslek hayatında daha evvel bir beton şirketinin kurulmasına önayak oldu. Bununla birlikte savaştan evvelki devirde de veranda ve dış mobilyalar üreten bir şirketi bulunuyordu. Fakat bu durum, Rusya’nın Ukrayna’yı işgale yönelik başlattığı akının ardından Terekh’in tahmin edemeyeceği ve daha evvel çok deneyiminin bulunmadığı bir alana yönelmesine yol açtı: Askeri sanayi ve drone üretimi. 

Irpin, Rusya’nın 2022 yılında başlattığı hücumlardan kısa mühlet sonra işgal edildi ve kentin kıymetli bir kısmı yaşanan çatışmalarda tahrip oldu. Irpin’in Rus ordusu tarafından işgal edildiği günlerde Terekh, Ukrayna ordusuna nasıl takviye olacağını düşünmeye başlamıştı. Genç bayan o günlerde düşündüklerini, “Düşmanımıza karşı ne kadar savunmasız olduğumuzu anladım. Bu savaşı kazanmak ismine ortaya koyabileceğim rastgele bir yeteneğim varsa bunu yapmak zorundayım“ diyerek anlattı. 

Terekh, Rus ordusunun Irpin’i ele geçirmesinin akabinde hayatının kıymetli bir kısmının geçtiği bu kentten ayrılmak zorunda kaldı. Savaş başladıktan kısa müddet sonra Ukrayna ordusu Rusya’yı drone sistemleriyle gaye almaya başladı ve Rusya da bu ataklara yanıt olarak birinci etapta İran’dan tedarik ettiği Şahid-136 kamikaze drone sistemleriyle yanıt verdi. Rusya kısa mühlet içinde bu sistemi daha da geliştirip kendi imkânlarıyla üreterek Geran-2 isimli yeni bir kamikaze drone sistemi üretmeye başladı. Bu sırada yeni drone sistemleri üretmeyi planlayan tek taraf Rusya değildi; Ukrayna tarafında bunu yapmak isteyenlerden birisi de Terekh ve ortaklarıydı.

20 DRONE’DAN 400 DRONE’A ÇIKTILAR 

Iryna Terekh, kolay drone sistemlerinin savaşta ön plana çıkmasıyla birlikte Ukrayna ordusuna yararlı olmak için ne yapacağını kısa mühlet içinde kararlaştırdı ve bu fikri hayata geçirmek için savaş öncesinde birlikte iş yaptığı iş insanı Denys Shtilerman ve bir sinema imalcisi olan Yehor Skalyha ile iştirak kurdu. Fire Point isimli savunma şirketinde daha evvel askeri mühendislik alanında tecrübesi olan tek kişi Denys Shtilerman’dı. Bu alan, Terekh ve Skalyha’nın tecrübe sahibi olmadığı bir alandı. 

Yeni kurulan şirket başlangıçta günde yalnızca 20 drone üretmeyi hedefledi. 2024 yılına gelindiğinde, şirketin ürettiği F-1 tipi drone’lar sistemli olarak Rus havaalanlarına, mühimmat depolarına ve petrol rafinerilerine yönelik taarruzlarda kullanılıyordu. Kiev’in taarruzlarda drone kullanımını artırması sebebiyle Terekh ve ortaklarının kurduğu şirketin üretim kapasitesi de giderek büyümeye başladı. Muhtaçlığın artması nedeniyle Fire Point isimli şirketin günlük drone üretim kapasitesi 300 ila 400’e ulaştı. 

Faaliyete geçtiğinde yalnızca drone üretimi yapan şirket, kısa mühlet içinde eser çeşitliliğini de artırdı ve seyir füzesi üretimi yapmaya da başladı. Fire Point tarafından üretilen sistemler, geçtiğimiz ay Ukrayna’nın gerçekleştirdiği bir hücumda yaklaşık bin 600 kilometre uzaklıktaki maksadı vurdu. Terekh, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı gerçekleştirdiği akınların en az yüzde 60’ında kurucusu olduğu şirkete ilişkin silah sistemlerinin kullanıldığını tez etti.

‘UKRAYNA ARTIK SADECE TAHIL AMBARI OLMAYACAK’ 

Uzmanlara göre Terekh ve ortaklarının kurmuş olduğu şirket, Ukrayna’da yaşanan dönüşümün kıymetli göstergelerinden birisi ve bu tip şirketler Ukrayna’nın askeri yardım alan bir ülke olmaktan çıkarak kendi askeri endüstrisini kurmasında kıymetli bir gelişme olarak görülüyor. Ülkede Fire Point gibisi çok sayıda şirket bulunuyor. Bağlantı ve navigasyon teknolojileriyle Amerikalı yatırımcıların dikkatini çeken Sine Engineering’in kurucusu, savaştan evvel çalışma masaları üreten bir şirket işletiyordu. İnsansız hava araçları için otonom yönlendirme sistemleri üreten Fourth Law şirketinin kurucusu Yaroslav Azhnyuk ise daha evvel, Amerikalı iş hızlandırma programı Y Combinator tarafından desteklenen evcil hayvan teknolojisi girişimi Petcube’u kurmuştu. 

Ukrayna’daki sistemin askeri sistemler üreten şirketler için güzel bir işleyişe sahip olduğunu düşünen Terekh, mevcut sistemi “Bu formül Ukrayna’da işe yarıyor zira bürokrasiyle çok az temasınız oluyor ve orduyla direkt irtibatımız var. Bu sayede süratli reaksiyon veren şirketlerimiz mevcut ve meselelere anında tahlil bulunabiliyor“ diyerek açıkladı. Ukrayna’da uygulanan bu sistem, verimli bulunuyor olması nedeniyle çok sayıda Batılı ülke tarafından da takip ediliyor. Bu kapsamda ilerleyen periyotta ABD ve Ukrayna hükümetlerinin, Ukrayna’nın ABD’ye askeri teknoloji ihracatını artıracak ve Amerikan şirketleriyle ortak teşebbüsler kurmasını sağlayacak yeni bir savunma anlaşması imzalaması bekleniyor. 

Terekh, Fire Point’in öncelikli gayesinin Ukrayna’nın savunması olmaya devam ettiğini söylese de gelecekte yeni ve daha geniş kapsamlı bir Batı güvenlik mimarisinde rol oynama fikrine olumlu baktıklarını söyleyerek “Ukrayna’nın yalnızca ‘dünyanın tahıl ambarı’ olmaktan çıkmasını sağlamalıyız. Artık sunabileceğimiz çok daha değerli bir şey var ve savunma endüstrisi bunun için çok büyük bir itici güç” dedi.

Kaynak : Milliyet