Eskişehir’deki 5 bin yıllık ekmeğin sırrı! Bu periyoda aitmiş: Gernik buğdayı kullanılıyor

Küllüoba Höyüğü’nde bulunan bu ekmek kesimi, birinci bakışta sıradan bir kalıntı üzere görünse de yapılan ayrıntılı tahliller durumun çok daha farklı olduğunu ortaya koydu. Arkeologlar, ekmeğin bir yapının girişine şuurlu formda yerleştirildiğini ve kırmızı toprakla örtülerek korunduğunu belirtti.

Yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen bu ekmek, Tunç Çağı beşerinin beslenme alışkanlıklarına dair bildiklerimizi yine düşünmemize neden oluyor. Uzmanlar, bu keşfin Anadolu mutfak tarihine dair değerli bir boşluğu doldurduğunu söylüyor.

Araştırma takımında yer alan bilim insanları, yapılan incelemelerin akabinde bu ekmeğin MÖ 3200 ile 3000 yılları ortasına tarihlendiğini aktardı. Bu tarih aralığı, Anadolu’da yerleşik hayatın ve ziraî üretimin önemli biçimde geliştiği bir periyoda işaret ediyor.

Ekmek üzerinde yapılan tahlillerde çağdaş arkeometri teknikleri kullanıldı. Taramalı Elektron Mikroskobu, FTIR ve Raman spektroskopisi üzere tekniklerle ekmeğin yapısı moleküler seviyede incelendi. Araştırmacılar, bu prosedürler sayesinde sadece kullanılan materyalleri değil, birebir vakitte pişirme tekniklerini de ortaya çıkardıklarını belirtti.

Analiz sonuçlarına nazaran ekmeğin ana hammaddesi gernik buğdayıydı. Gernik buğdayı, Anadolu’da binlerce yıldır bilinen ve besin kıymeti yüksek bir tahıl çeşidi olarak öne çıkıyor. Fakat en dikkat alımlı ayrıntı bu değil. Araştırmacılar, hamura az ölçüde mercimek unu da eklendiğini tespit etti.

Uzmanlar, bu karışımın protein oranını yükselttiğini ve ekmeği daha doyurucu hale getirdiğini söz etti. Ayrıyeten ekmekte bitki sapı kesimlerinin bulunması, tahılların çok ince elenmeden kullanıldığını ortaya koydu. Bu da lif oranı yüksek ve daha kaba dokulu bir ekmek üretildiğini gösteriyor. Araştırma takımından bir uzman, bu bulgunun günümüzde tekrar popülerleşen tam tahıllı beslenmenin aslında binlerce yıl öncesine dayandığını söyledi. 

Mikroskobik incelemelerde ekmekte hava boşluklarının bulunması ise başka bir ayrıntısı ortaya çıkardı. Bu boşluklar, ekmeğin mayalandığını açık formda gösteriyor. Araştırmacılar, bu durumun fermantasyon bilgisinin o periyotta bilindiğini kanıtladığını belirtti. Yani Tunç Çağı insanı yalnızca un ve suyu karıştırmıyor, tıpkı vakitte hamuru şuurlu formda işliyordu.

Termal tahliller, ekmeğin yaklaşık 150 ile 160 derece ortasında bir sıcaklıkta pişirildiğini ortaya koydu. Bu da denetimli bir pişirme tekniğinin kullanıldığını gösteriyor. Uzmanlar, bu bulgunun devrin fırın teknolojisinin düşündüğümüzden daha gelişmiş olduğuna işaret ettiğini aktardı.