Bağırsaklar evliliği öldürüyor! ‘Eşinizle ya da işinizle tartışmanızın nedeni kabızlığınız olabilir’

Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Trafikte öfke, iş yerinde gerginlik, meskende bitmeyen tartışmalar… Pekala sabrımız sebep giderek azalıyor? Bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca mikroorganizma, beynimizle daima bağlantı halinde. Beslenme, gerilim, uyku ve ömür üslubu bu hassas dengeyi etkileyebiliyor. Üstelik bu alakanın ruh halimizden toplumsal münasebetlerimize kadar uzanabileceğine dair giderek artan bilimsel datalar var. Pekala mutsuzluk bağırsakları mı bozuyor, yoksa bozulan bağırsaklar mı bizi daha tahammülsüz hale getiriyor? Bilim insanı Ali Rıza Akın bağırsak-beyin eksenini ve mikrobiyatanın hayatımızdaki muhtemel rolünü Milliyet.com.tr’de mercek altına aldı.

Gaz, şişkinlik, kabızlık, ishal ve karın ağrısı artık milyonlarca insanın günlük hayatında yaşadığı bir sorun. 33 ülkeden 73 binden fazla yetişkinin katıldığı büyük bir araştırmada, kullanılan araştırma sistemine nazaran insanların yaklaşık yüzde 21 ila 40’ı en az bir bağırsak-beyin bozukluğu yaşıyor. Üstelik birçok insan kabız olduğunun bile farkında değil. Her gün tuvalete çıktığı için bağırsaklarının olağan çalıştığını düşünüyor. Halbuki sert dışkı, ıkınma ve tam boşalamama hissi de kabızlık belirtisi olabilir. Yaşanan bu durumların akabinde bedende gelişen bağırsaklardaki yararlı ve ziyanlı mikroorganizmalar arasındaki doğal istikrarın bozulması manasına gelen ‘Disbiyoz’ hem bağırsakları hem de beyni etkiliyor.

DÜNYADAKİ ÖFKENİN SEBEBİ DİSBİYOZ MU?

Açıklamalarına insanlığın sabrının tükenmesinin nedenlerinden birinin disbiyoz olup olmadığının altını çizerek başlayan Bilim İnsanı Ali Rıza Akın, “Bilim bugün ‘Dünyadaki öfkenin sebebi disbiyozdur’ diyemez. Lakin ultra işlenmiş beslenme, lif eksikliği, uykusuzluk, hareketsizlik, daima gerilim ve gereksiz antibiyotik kullanımı mikrobiyal dengeyi bozabilir; berbat uykuya, yorgunluğa, inflamasyona ve düşük gerilim toleransına katkıda bulunabilir. İnsan kendini yeterli hissetmediğinde sabrı azalır, olağan bir kelamı taarruz üzere algılayabilir ve küçücük bir olay arbedeye dönüşebilir” dedi. Günlük hayatta yaşanılan öfke hissinin sırf bir karakter sorunu olarak görülmemesi gerektiğini ileten Akın, “Davranışlarımızla içimizde yaşayan trilyonlarca mikroorganizma arasında düşündüğümüzden çok daha derin bir bağ olabilir” dedİ.

Bağırsağın sadece yediklerimizi sindiren bir organ olmadığını beyinle daima konuştuğunun altını çizen Akın, bu irtibatın Vagus hududu, bağışıklık sistemi ve bağırsak bakterilerinin ürettiği maddeler üzerinden gerçekleştiğinden bahsetti. Bir kişinin mikrobiyota istikrarının bozulmasıyla bakterilerin ürettiği faydalı maddelerin azalabildiğini, bağırsak duvarının zayıflayabildiğini ve bakterilere ilişkin birtakım modüllerin kana geçebildiğini iletti. Bedenin bunu tehlike olarak algıladığını ve inflamasyonu artırabileceğini ileten uzman isim bu durumun gerilim sistemini, uyku kalitesini, enerjiyi ve ruh halini etkileyebileceğini hatırlattı.

“Sürekli gazı, şişkinliği, kabızlığı yahut karın ağrısı olan bir insan zati rahat değildir. Düzgün uyuyamaz, yorgun uyanır ve gün boyunca daha gergin olur. Beyin daima alarmdayken eşinin olağan bir sorusunu tenkit, küçük bir bakışını tehdit üzere algılayabilir. Sonra ne olur? Olağanda önemsenmeyecek bir kelam büyür, küçük bir uyuşmazlık büyük bir hengameye dönüşür. Yani disbiyoz sevgiyi ortadan kaldırmaz yahut tek başına berbat bir evlilik yaratmaz. Ancak insanın duygusal dayanıklılığını ve sabrını azaltarak ilgide esasen var olan meselelerin büyümesine katkıda bulunabilir.” Bilim insanı Ali Rıza Akın

Öte yandan mutsuz bir evliliğin de bağırsakları etkileyebildiğinin altını çizen Akın, daima arbede, öfke ve kırgınlığın bedeni devamlı gerilim altında tutacağına; Bu gerilimin ise bağırsak duvarını zayıflatabileceğine, inflamasyonu artırabileceğine ve mikrobiyal dengeyi bozabileceğine değindi. Yani münasebet bağırsakları, bağırsaklar da bağ içindeki davranışlarımızı etkileyebilir.

“Birlikte yaşayan çiftler sadece birebir konutu paylaşmıyor; tıpkı sofrayı, gerilimi, uykuyu, havayı ve mikroorganizmaları da paylaşıyor. Araştırmalar, eşlerin bağırsak mikrobiyotalarının vakitle birbirine benzeyebildiğini gösteriyor. Bu benzerlik bilhassa birbirine yakın hisseden çiftlerde daha bariz. Aslında romantik alaka tıpkı vakitte mikrobiyal bir ortaklık! Lakin benzeri mikrobiyota kesinlikle sağlıklı mikrobiyota demek değildir. Çiftler sağlıklı alışkanlıkları paylaşabilecekleri üzere berbat beslenmeyi, uykusuzluğu ve fazla alkolü de paylaşabilir.” Bilim insanı Ali Rıza Akın

KABIZ OLMASANIZ BİLE KABIZ OLABİLİRSİNİZ

Açıklamalarına bağırsaklarda yaşanan bir aksaklığın hangi belirtilerle gün yüzün çıktığına değinen Akın, “Sürekli şişkinlik, aşırı gaz, karın ağrısı, ishal yahut dışkılama sistemindeki değişiklikler bağırsakların verdiği en değerli sinyallerdendir. Fakat bilhassa kabızlık çok yanlış anlaşılıyor. Birçok insan kabız olduğunun farkında bile değil. Zira kabızlık sırf günlerce tuvalete çıkamamak değildir. Her gün tuvalete çıkmanız, kabız olmadığınız manasına gelmez. Dışkı sert, kuru yahut küçük kesimler halindeyse; tuvalette uzun mühlet oturuyor ve çok ıkınıyorsanız; çıktıktan sonra hâlâ tam boşalamamış üzere hissediyorsanız ya da tekrar gitme muhtaçlığı duyuyorsanız kabızlık belirtileri yaşıyor olabilirsiniz” açıklamasında bulundu. Genel olarak haftada beşten az tuvalete çıkmanın kabızlığın işaretlerinden bir tanesi olduğunu lakin sayının tek başına kâfi olmadığını iletti. Bağırsakta uzun mühlet kalan dışkının suyunun giderek daha fazla emildiğini ve böylelikle dışkının sertleştiğini, çıkarmanın zorlaştığını ve gaz, şişkinlik ve karın ağrısının da artabileceğini söyledi. Tüm bunların beraberinde ise insanın kendisini ağır, huzursuz ve yorgun hissedebileceğini gün boyunca daha gergin ve tahammülsüz olabileceğini ekledi.

Stresli ve tartışmalı günlerde kabızlık, ishal, gaz yahut karın ağrısının artması halinde bağırsak ve beyin çizgisinin yaşananlara reaksiyon veriyor olabileceğini ama bu belirtilerin tek başına disbiyoz olduğu manasına gelmediğine değinen Akın, “Dışkıda kan, siyah dışkı, açıklanamayan kilo kaybı, daima karın ağrısı, kusma, ateş yahut gaz çıkaramama varsa, sıkıntıyı sırf gerilime ya da kabızlığa bağlamadan doktora başvurmak gerekir” dedi.

DOĞA YÜRÜYÜŞLERİ BAĞIRSAĞI, BAĞIRSAK DA İLİŞKİYİ GÜÇLENDİRİR

Günlük hayatında alakaları yolunda gitmeyen birinin bağırsaklarında neleri değiştirmesine de ayrıyeten değinen Akın, sırf rastgele probiyotik kullanmak yerine bakterilerin yaşadığı ortamı da değiştirmenin kıymetine vurgu yaptı. Zerzevat, baklagil, tam tahıl, kuruyemiş ve tohum çeşitliliğinin artırılmasının, ultra işlenmiş yiyecekleri ve abur cubur yemeğinin de azaltılmasının ehemmiyetini hatırlattı. Daha güzel uyumalı ve daha fazla hareket etmeli diyen Akın, “Bir de eskilerin çok hoş bir kelamı var, ‘Tebdil-i yerde ferahlık vardır’ Sürekli birebir meskenin içinde, birebir duvarların arasında ve tıpkı meselelerin etrafında dönmek gerilimi büyütebilir. Birlikte dışarı çıkmak, park bile olsa farklı bir yere gitmek, ağaçların altında dolaşmak ve tabiatın içinde yürümek hem vücuda hem zihne uygun gelebilir” dedi.

“Yeni araştırmalar, yeşil alanlarda vakit geçirmenin bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliğine de katkıda bulunabileceğini düşündürüyor. Fakat bu alandaki insan çalışmaları şimdi daha çok yeni. Bunları çift olarak yapmak daha da manalı olabilir. Birlikte sağlıklı yemek hazırlamak, yürüyüş yapmak ve uyku sistemini değiştirmek hem bağırsaklara hem alakaya yardımcı olabilir. Evlilikte önemli sıkıntılar varsa bağırsak sıhhatinin yanında iletişimi de uygunlaştırmak gerekir. Sağlıklı bir alakanın yolu hem birbirimizi hem de içimizdeki mikrobiyal dünyayı daha yeterli anlamaktan geçebilir.” Bilim insanı Ali Rıza Akın

Sağlıklı bir mikrobiyota; daha uygun uyumanın, daha istikrarlı düşünmenin ve gerilim karşısında daha sakin kalmanın biyolojik temelini destekleyebilir. Kendini fizikî olarak daha uygun hisseden, gücü yüksek ve telaşı daha düşük olan bir insanın sağlıklı bağlantı kurması da kolaylaşabilir. Münasebetiyle sağlıklı bağırsaklar, daha huzurlu ve keyifli bağların kurulmasına yardımcı olabilir. “Yalnızca romantik alakalar için değil, yalnızlık, dışlanma, arkadaşsızlık ve aile içindeki meseleler da beden için gerçek birer gerilimdir. Beyin ‘Bu evlilik gerilimi mi, arkadaşlık gerilimi mi?’ diye sormaz. Beden her ikisine de yanıt verir. Bu noktada bilimsel olarak tasarlanmış probiyotiklerin ve Akkermansia üzere yeni jenerasyon probiyotiklerin faydalı olabileceğini unutmamak gerekir” diyen Akın, “Ancak bilimsel tasarım, kutunun üzerine sadece bir bakteri ismi yazmak değildir. Yanlışsız suşun, yanlışsız dozun, formüldeki başka maddelerin ve raf ömrü boyunca canlılığın birlikte kıymetlendirilmesi gerekir” açıklamasında bulundu.

Çiğnenebilir Akkermansia üzere bilimsel olarak tasarlanmış yeni kuşak formüllerin bağırsak bariyerini ve mikrobiyal dengeyi destekleme potansiyelleri sebebiyle gelecekte kıymetli bir yere sahip olabileceğini hatırlatan Bilim insanı Ali Rıza Akın, lakin Akkermansia’nın insanlarda evlilik memnunluğunu yahut ilgileri direkt güzelleştirdiğini gösteren bir çalışmanın şimdi olmadığının bilgisini verdi. Ruh hali, telaş ve gerilim üzerindeki umut verici sonuçların kıymetli bir kısmının şimdilik preklinik çalışmalardan geldiğini ekledi.

“Bağırsak bakterileri çeşitlilik ister. Her gün tıpkı üç yiyeceği yemek yerine farklı bitkisel besinler tüketmeliyiz. Lifi bir anda değil, yavaş yavaş artırmalıyız. Kâfi su içmeli, nizamlı yürümeli ve kaliteli uyumalıyız. Gece boyunca daima bir şeyler atıştırmamak ve öğün saatlerini mümkün olduğunca düzenlemek de değerlidir. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmalıyız. Antibiyotik gerektiğinde hayat kurtarır; gereksiz kullanıldığında ise içimizdeki bakteri sistemini önemli biçimde sarsabilir. Bağırsak baht değildir. Bugün yaptığınız değişikliklere bakterileriniz birkaç gün içinde bile yanıt vermeye başlayabilir.” Bilim insanı Ali Rıza Akın

Kaynak : Milliyet