Göz sıhhatinde 20-20-20 kuralı! Ekrana bakarken bunu yapın

Ekran karşısında göz kırpma sıklığı azalıyor

Göz yüzeyinin sağlıklı kalabilmesi için gözyaşı katmanının kâfi ölçüde ve uygun yapıda olması gerekiyor. Göz kırpma hareketi ise gözyaşının göz yüzeyine nizamlı biçimde yayılmasını sağlıyor. Bilgisayar, telefon ve tablet üzere dijital ekranlara uzun müddet odaklanıldığında göz kırpma sıklığının azalabildiğini belirten Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ahmet Taşar, “Göz kırpmanın azalması, gözyaşı katmanının göz yüzeyinde gereğince yenilenememesine ve buharlaşmanın artmasına sebep olabilir. Bilhassa uzun mühlet kesintisiz ekran kullanan bireylerde günün ilerleyen saatlerinde yanma, batma, göz yorgunluğu ve vakit zaman bulanık görme üzere yakınmalar ortaya çıkabilir” dedi. Klima ve fanın direkt yüze üflemesi, düşük nem oranına sahip kapalı ortamlar, hava kirliliği ve kuru hava da gözyaşının buharlaşmasını artırarak yakınmaları belirginleştirebiliyor.

Göz kuruluğu bazen sulanmaya da sebep olabilir

Göz kuruluğunda en sık görülen yakınmalar arasında yanma, batma, kum yahut yabancı cisim hissi, kızarıklık, göz yorgunluğu ve görmede vakit zaman dalgalanma bulunuyor. Lakin hastaların şaşırdığı belirtilerden biri de gözlerde sulanma olabiliyor. Kuruluk ile sulanmanın birbiriyle çelişen durumlar olmadığını söz eden Op. Dr. Ahmet Taşar, “Göz yüzeyi gereğince nemlenmediğinde oluşan tahriş, refleks gözyaşı üretimini tetikleyebilir. Bu sebeple kuru göz sorunu yaşayan bir kişinin gözlerinde beklenenin bilakis sulanma görülebilir. Tekrarlayan sulanmanın farklı sebepleri de olabileceği için değerlendirmede sırf bu belirti üzerinden hareket edilmemelidir” tabirlerini kullandı.

Göz kuruluğunun altında diğer bir sıhhat sorunu olabilir

Göz kuruluğu birtakım bireylerde çevresel şartlar yahut günlük alışkanlıklarla bağlıyken kimi durumlarda genel sıhhat durumuyla ilişkili olabilir. Sjögren sendromu başta olmak üzere birtakım romatizmal ve otoimmün hastalıklar, tiroid hastalıkları ve diyabet gözyaşı üretimini yahut göz yüzeyinin yapısını etkileyebiliyor. Yaşla birlikte meydana gelen değişiklikler ve menopoz devrindeki hormonal değişimler de kuru göz yakınmalarında rol oynayabiliyor. Bu sebeple uzun süren, sık tekrarlayan yahut öbür belirtilerin eşlik ettiği göz kuruluğunun sebebinin araştırılması ehemmiyet taşıyor. Göz bulguları tek başına rastgele bir sistemik hastalığın teşhisini koydurmasa da gerekli görülen durumlarda kişinin farklı branşlar tarafından kıymetlendirilmesine muhtaçlık duyulabilir.

Makyaj ve kirpik uygulamaları göz kapağı kenarını etkileyebilir

Gözyaşı sadece sudan oluşmuyor. Göz kapaklarında bulunan meibomian bezleri, gözyaşının yağ katmanının oluşmasına katkıda bulunarak gözyaşının süratli buharlaşmasını önlemeye yardımcı oluyor. Bu bezlerin işlevinin bozulması, buharlaşmaya bağlı kuru gözün değerli sebeplerinden biri olarak bedellendiriliyor. Göz etrafında kullanılan kozmetik eserlerin ve kirpik uygulamalarının da dikkatli kullanılması gerektiğini belirten Op. Dr. Ahmet Taşar, “Göz makyajı eserleri, takma kirpikler, kirpik lifting uygulamaları yahut kimi kirpik serumları hassas bireylerde göz kapağı kenarında irritasyon ya da alerjik tepkilere sebep olabilir. Eserlerin göz kapağı kenarına uygulanması yahut gereğince temizlenmemesi meibomian bezlerinin fonksiyonunu de olumsuz etkileyebilir. Göz kapağı ve kirpik tabanı hijyenine dikkat edilmesi önemlidir” dedi.

Kontakt lens kullanırken kuruluk belirtileri önemsenmeli

Kontakt lensler gözyaşı katmanıyla direkt etkileşim içinde olduğu için kimi şahıslarda mevcut kuruluk yakınmalarını artırabiliyor. Lens kullanırken yanma, batma, kızarıklık yahut görmede dalgalanma yaşayan şahısların lens kullanım alışkanlıklarının ve göz yüzeyinin kıymetlendirilmesi gerekebiliyor. Kontakt lens gereci, kullanım mühleti ve bakım şartlarının şahsa uygun olması gerektiğini vurgulayan Op. Dr. Ahmet Taşar, kuru göz sorunu bulunan şahıslarda lens kullanımına ait kararın göz muayenesi sonrasında verilmesinin uygun olduğunu belirtti.

Kuru gözün tipini belirlemek tedavi planını değiştirebilir

Kuru göz her hastada birebir düzenekle ortaya çıkmadığı için kıymetlendirme süreci de şahsa nazaran farklılık gösterebiliyor. Standart göz muayenesinin yanı sıra gerekli durumlarda gözyaşı ölçüsünü pahalandıran Schirmer testi, gözyaşı katmanının ne kadar müddet stabil kaldığını gösteren gözyaşı kırılma vakti ölçümü, göz yüzeyini değerlendirmeye yardımcı olan boyama prosedürleri ve meibomian bezlerinin incelenmesi üzere formüllerden yararlanılabiliyor. Tedavinin ise göz kuruluğunun sebebine ve tipine nazaran planlandığını aktaran Op. Dr. Ahmet Taşar, “Bazı hastalarda gözyaşı ölçüsünün yetersizliği ön plandayken kimi hastalarda temel sorun gözyaşının süratli buharlaşmasıdır. Bu ayrım tedavi yaklaşımının belirlenmesinde önemlidir” dedi.

20-20-20 kuralı ekran kullanımında kolay bir hatırlatıcı

Günlük hayatta alınabilecek kimi tedbirler göz kuruluğu yakınmalarının azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Bilhassa ekran kullanan şahısların sistemli aralıklarla gözlerini dinlendirmesi değer taşıyor. Bu hedefle 20-20-20 kuralı uygulanabilir: Yaklaşık her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzaktaki bir noktaya bakmak ve bu sırada şuurlu olarak göz kırpmak ekran kullanımına bağlı göz yorgunluğunu azaltmaya yardımcı olabilir. Klima ve fanın direkt göze yönelmemesi, ortamın aşırı kuru olmaması, kâfi sıvı tüketilmesi, istikrarlı beslenme ve göz kapağı hijyenine dikkat edilmesi de günlük ömürde alınabilecek tedbirler arasında bulunuyor. Omega-3 yahut vitamin üzere desteklerin ise herkes için rutin bir kuru göz tedavisi olarak değerlendirilmemesi, kişinin ihtiyacına ve doktor teklifine nazaran kullanılması gerekiyor. Göz kuruluğunun vakit zaman kolay bir rahatsızlık üzere algılanabildiğini belirten Op. Dr. Ahmet Taşar, “Uzun süren yahut giderek artan kuruluk yakınmalarında temel sebebin belirlenmesi değerlidir. Besbelli ağrı, ışığa hassasiyet, yoğun kızarıklık yahut görmede azalma üzere bulguların eşlik ettiği durumlarda göz doktoru değerlendirmesi geciktirilmemelidir” sözlerini kullandı.