Salgını zayıflama prosedürüne çevirdiler! Türkiye’de de görülüyor, kilo verdirmiyor sıhhati tehdit ediyor
Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – ABD’de birçok eyaleti etkileyen Cyclospora salgını, sırf halk sıhhati açısından değil, sosyal medyada yayılan tehlikeli içerikler sebebiyle de kaygı yaratıyor. Özellikle TikTok’ta ortaya çıkan birtakım paylaşımlarda, parazitin sebep olduğu şiddetli ishal ve buna bağlı kilo kaybı ‘hızlı zayıflama’ olarak gündem geldi. Uzmanlar ise bu yaklaşımın son derece yanlış ve tehlikeli olduğunun altını çiziyor. Cyclospora salgını gerçekte neyi söz ediyor? Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Aladağ Milliyet.com.tr’ye anlattı.
KİLO KAYBI BİR YAĞ YAKIMI DEĞİL!
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) datalarına nazaran, Mayıs ayından bu yana onlarca eyalette binlerce Cyclospora olayı tespit edildi. Kirli su yahut kontamine taze meyve ve sebzeler aracılığıyla bulaşabilen parazit, uzun süren sulu ishal, karın ağrısı, mide bulantısı, halsizlik ve iştahsızlık üzere belirtilere sebep oluyor. Salgın sürerken, zayıflama odaklı sosyal medya topluluklarında dikkat çeken paylaşımlar yapılmaya başlandı. Bazı kullanıcılar, hastalık sebebiyle yaşanan kilo kaybını ‘yaz için süratli incelme’ olarak sunarken, kimi içeriklerde ‘ishal diyeti’ üzere sözler kullanılıyor. Uzmanlar, bu cins paylaşımların mizah gayesi taşısa bile gençler ve yeme bozukluğu riski bulunan şahıslar üzerinde olumsuz tesir oluşturabileceğini belirtiyor. Beslenme uzmanları ise Cyclospora enfeksiyonunda görülen kilo kaybının sağlıklı bir yağ yakımından değil, bedenin sıvı kaybetmesi, kas dokusunun azalması ve besin emiliminin bozulmasından kaynaklandığını vurguluyor. Bu sebeple enfeksiyon sonrası verilen kiloların kalıcı olmadığı üzere, önemli sıhhat problemlerine da yol açabileceği tabir ediliyor.
Sağlık otoriteleri, vatandaşlara taze meyve ve zerzevatları dikkatle yıkamalarını, sağlam kaynaklardan alışveriş yapmalarını ve uzun süren ishal şikâyeti yaşayan şahısların vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşlarına başvurmalarını öneriyor. Uzmanlar ayrıyeten sosyal medyada dolaşan, hastalığı özendiren yahut hafife alan içeriklere prestij edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
‘YALNIZCA BAĞIRSAKLARI DEĞİL BİRÇOK SİSTEMİ ETKİLİYOR’
Konuyu derinlemesine inceleyen Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Aladağ ise açıklamalarına şuurlu olarak rastgele bir enfeksiyona maruz kalmanın önemli sıhhat riskleri taşıdığını söyleyerek başladı. Riskin ne kadar ağır olacağının bireye, bağışıklık durumuna ve enfeksiyonun şiddetine nazaran değişebileceğini söyleyen Aladağ, kısa vadede görülebilecek problemlerin şiddetli ishal, sıvı ve elektrolit kaybı, susuz kalma (dehidrasyon), düşük tansiyon, halsizlik ve bitkinlik, böbrek işlevlerinde bozulma (özellikle ağır sıvı kaybında) olduğunu söyledi. “Uzun vadede yahut uzamış hadiselerde ise yetersiz beslenme, vitamin ve mineral eksiklikleri, kas kaybı, çalışma ve günlük hayat performansında düşüş, çocuklarda büyüme ve gelişme sıkıntıları, bağışıklık sistemi zayıf bireylerde daha ağır ve uzun süren enfeksiyonlar görülebilir” diyen Prof. Dr. Aladağ parazit kaynaklı bağırsak enfeksiyonlarının sadece bağırsakları değil, dolaylı olarak birçok sistemi etkileyebileceğini iletti.
“Sağlıklı kilo verme ile hastalık sebebiyle kilo verme arasında değerli farklar vardır. Sağlıklı kilo kaybı emelli ve denetimlidir. Hastalık sebebiyle kilo kaybı istem dışıdır. Sağlıklı kilo vermede yüklü olarak yağ dokusu azalır. Hastalık sebebiyle kilo kaybında su, kas ve yağ birlikte kaybedilebilir. Sağlıklı kilo vermede kâfi beslenme korunur. Hastalık sebebiyle kilo kaybında beslenme yetersiz kalabilir. Sağlıklı kilo vermede fizikî performans korunur. Hastalık sebebiyle kilo kaybında halsizlik ve güç kaybı gelişebilir. Sağlıklı kilo vermek sıhhati takviyeler. Hastalık sebebiyle kilo kaybı ise hastalığın belirtisi olabilir. Sağlıklı kilo vermede gaye, mümkün olduğunca kas kütlesini korurken fazla yağ dokusunu azaltmaktır. Enfeksiyonlarda ise beden güç açığı, iltihaplanma ve sıvı kaybı sebebiyle denetimsiz biçimde kilo kaybedebilir.” Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Aladağ
Bu salgının bilhassa sosyal medya paylaşımlarında çeşitli güzellemelerinin yapılmasını pahalandıran Prof. Dr. Aladağ, bunun tek bir sebebi olmadığını, ruhsal ve toplumsal birçok etkenin rol oynadığını söyleyerek şu sebepleri sıraladı: “Zayıflığın aşırı idealize edilmesi, sosyal medyada filtrelenmiş ve gerçekçi olmayan vücut standartları, süratli sonuç beklentisi, kilo verme konusunda yanlış bilgi ve efsaneler, diyet kültürünün ‘ne kadar süratli, o kadar iyi’ iletisi vermesi, birtakım bireylerde vücut algısı ile ilgili sıkıntılar yahut yeme bozukluklarıdır. Gerçekte ise hastalık sonucu oluşan kilo kaybı, yeterli bir sıhhat göstergesi değil.”
ÖNLEM ALMAK MÜMKÜN!
Açıklamalarına salgından korunmanın yollarını anlatarak devam eden Prof. Dr. Aladağ, korunmada temel yaklaşımın inançlı besin ve su tüketimi olduğuna dikkat çekti. Elleri sabunla tertipli yıkamanın, meyve ve zerzevatları uygunca yıkamanın, mümkün olduğunda inançlı su kullanmanın, sağlam içme suyu tüketmenin, hijyeninden emin olunmayan çiğ besinlerden kaçınmanın, besinleri uygun sıcaklıkta saklamanın, tuvalet sonrası ve yemek hazırlamadan evvel el hijyenine dikkat etmenin kıymetine değindi. Sık yapılan yanılgılar arasında ise zerzevatları yalnızca kısa müddet sudan geçirmek, kirli kesme tahtası yahut bıçakları kullanmaya devam etmek, çiğ ve pişmiş besinleri tıpkı yüzeyde hazırlamak ve emniyetli olmayan suyla yıkanan eserleri tüketmek olduğunu hatırlattı.
Hastalık sonucu oluşan kilo kaybının sağlıklı bir dönüşüm olarak değerlendirilemeyeceğini ileten Prof. Dr. Aladağ, “Çoğu vakit altta yatan bir sıhhat probleminin belirtisi, yani bedenin verdiği bir alarm olabilir. Bilhassa istemsiz, süratli yahut açıklanamayan kilo kaybı tıbbi kıymetlendirme gerektirir. Özetle, enfeksiyonlar kilo kaybına yol açabilir; fakat bu, sağlıklı beslenme ve fizikî aktiviteyle elde edilen denetimli yağ kaybından biyolojik olarak farklıdır. Sağlıklı kilo idaresinin hedefi, kas kütlesini ve genel sıhhati koruyarak fazla yağ dokusunu azaltmaktır; hastalık sebebiyle oluşan kilo kaybı ise birçok vakit tedavi edilmesi gereken bir durumun belirtisidir” sözlerini kullandı.
“Yapılan akademik çalışmaların sonuçlarına nazaran Cyclospora Türkiye’de birinci kere 1990’lı yıllardan itibaren bildirilmeye başlanmıştır. Olaylar en çok yaz aylarında (Haziran-Ağustos) görülme eğilimindedir. Hastalık; uzun süren ishal, karın ağrısı ve kilo kaybı yaşayan şahıslarda araştırılması gereken etkenlerden biridir. Rutin dışkı parazit incelemesinde her vakit saptanamayabilir; bu sebeple klinik kuşku olduğunda laboratuvara bilhassa Cyclospora araştırılması istenmesi gerekebilir. Buna ek olarak çeşitli bilimsel yayınlarda Cyclospora olayları yahut çevresel saptamalar İstanbul, İzmir ve Ege Bölgesi, Ankara ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan birtakım olgu bildirimlerinde yer almıştır. Fakat bu dağılım, hastalığın sadece bu bölgelerde bulunduğu manasına gelmez. Araştırmaların daha çok bu merkezlerde yapılmış olması da sonuçları etkileyebilir.” Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Aladağ
Kaynak : Milliyet
