‘İran füzelerinin isabet oranı arttı!’ Tahran’ın yeni ‘gözü’ Çin mi: ‘ABD müdahale edemiyor’
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – İstihbarat uzmanlarına nazaran İran, Orta Doğu’daki İsrail ve ABD askeri varlıklarını maksat almak için Çin imali bir uydu navigasyon sistemi kullanıyor olabilir. Eski Fransız dış istihbarat yöneticisi Alain Juillet, konuk olduğu bir podcast programında İran’ın 12 gün savaşından bu yana hedefleme yeteneğinin çok bariz halde arttığını tabir ederek bunun gerisinde Çin’in BeiDou uydu navigasyon sisteminin olabileceğini tabir etti. 2002-2003 yılları ortasında Dış Güvenlik Genel Müdürlüğü’nde istihbarat yöneticisi olarak misyon yapan Juillet, “Bu savaşta sürprizlerden biri, İran füzelerinin sekiz ay evvelki savaşa kıyasla daha isabetli olması. Bu da bu füzelerin güdüm sistemleri hakkında cevaplanması gereken birçok soru oluşturdu.“ dedi.
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’ı maksat alan akınlarında, aralarında İran Dini Lideri Ali Hamaney’in de olduğu çok sayıda üst seviye İranlı yönetici hayatını kaybetti. İran, akınlara karşılık olarak İsrail’e ve Körfez ülkelerindeki ABD tesislerine yüzlerce balistik füze ve insansız hava aracı fırlattı. Körfez ülkelerine ilişkin petrol tesislerinin de amaç alındığı akınlarda füze ve insansız hava araçlarının bir kısmı engellenmiş olsa da İran’ın fırlattığı kimi füze ve insansız hava araçları hava savunma sistemlerini aşmayı başararak can ve mal kayıpları yaşanmasına neden oldu.
ABD, MÜDAHALE EDEMİYOR
ABD’nin, İran ordusunun ABD hükümetine ilişkin Global Pozisyonlandırma Sistemi’ne (GPS) erişimine mahzur olabileceğini tabir eden uzmanlar, İran’ın Çin’e ait BeiDou sistemini kullanması halinde Washington’un elinde çok fazla seçenek bulunmadığını düşünüyor. İran, BeiDou ile ilgili ortaya atılan tezleri şimdi resmî olarak doğrulamamış olsa da bu durumun ne kadar mümkün olabileceğine yönelik tartışmalar sürüyor. İran’ın geçen yıl Haziran ayında İsrail ile yaşanan savaştan bu yana geçen bu kadar kısa bir mühlet içinde askeri operasyonları sistematik olarak farklı bir uydu navigasyon sistemine geçirmesinin mümkün olup olmadığı tam olarak bilinmiyor.
Bazı uzmanlar ise İran’ın Çin navigasyon sistemlerine entegre olma çalışmalarının 12 gün savaşından evvel başladığına ve hâlihazırda devam ettiğine inanıyor. Çin-İran bağlantıları üzerine araştırmalar yapan ve Çin’in Orta Doğu ile Akdeniz bölgesindeki ülkelerle münasebetlerini inceleyen ChinaMed projesinde araştırma vazifelisi olan Theo Nencini, Al Jazeera’ya verdiği röportajda İran’ın Çin’e ilişkin navigasyon sistemlerine entegre olma gayretinin 2015’e kadar uzandığını söz ederek, “İran, 2015 yılında bilhassa silahlı kuvvetlerinin kullandığı sivil GPS sisteminden çok daha yanlışsız bilgiler sağlayan BeiDou-2’yi askeri altyapısına entegre etmek için bir mutabakat zaptı imzaladı. O tarihten itibaren İran ordusu BeiDou’yu füzelerle birlikte insansız hava araçlarının güdüm sistemlerine ve birtakım inançlı irtibat ağlarına entegre etmeye başladı” dedi. 12 gün savaşının İran için kıymetli bir deneyim olduğunu söz eden Nencini, “İran’ın BeiDou’ya yönelmesi, Tahran’ın gelecekteki savaş alanlarını şekillendirecek teknolojik zorlukların farkında olduğunu gösteriyor. 12 günlük savaş tecrübesi açıkça bir dönüm noktası oldu ve Tahran’ı bu sisteme geçiş konusunda hızlandırdı” halinde konuştu.
ÇİN UZUN MÜDDETTİR KENDİ NAVİGASYON SİSTEMİ ÜZERİNDE ÇALIŞIYORDU
Çin’in kendi navigasyon sistemini geliştirmeye yönelik gayretleri 1996 yılında başladı. 1996 yılında Tayvan, günümüzde olduğu üzere Asya-Pasifik bölgesinin en gergin noktalarından birisiydi ve Tayvan’da yapılacak seçimler sebebiyle Çin bölgedeki füze denemelerini artırmıştı. ABD, Çin’in bu atağına bölgeye çok sayıda uçak gemisi göndererek karşılık verdi. Tayvan krizi olarak isimlendirilen bu olaylar, Çin’in kendi navigasyon sistemini geliştirmesi için bir dönüm noktası oldu. Çin, 1996 Tayvan krizi sonrasında Washington’un gelecekte GPS’e erişimi kısıtlayabileceğinden telaş ederek kendi uydu navigasyon sistemini geliştirmeye başladı.
Çin, GPS’e rakip olarak tanımlanan uydu navigasyon sisteminin en son sürümünü 2020’de piyasaya sürdü. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, sistemi Temmuz 2020’de Pekin’deki Halk Büyük Salonu’nda düzenlenen bir merasimle resmen devreye aldı. Uzmanlara nazaran Çin’in geliştirdiği uydu navigasyon sistemi, mevcut öteki navigasyon sistemlerine oranla daha fazla uydudan data alıyor. Al Jazeera’nın elde ettiği bilgilere nazaran ABD’ye ilişkin GPS sistemi 24 uydudan data alırken Çin sistemi 45 uydudan data alıyor. Rusya’ya ilişkin olan GLONASS ve Avrupa Birliği’ne ilişkin Galileo navigasyon sistemleri de GPS sistemi üzere 24 uydudan bilgi alarak çalışıyor.
Çin navigasyon sisteminin bir metreden daha az bir “hata payına” sahip olduğuna inanılıyor, bu da son derece hassas olduğu manasına geliyor. Analistlere nazaran Çin’e ilişkin navigasyon sistemi, gayelerin hareket etmesi durumunda otomatik düzenlemeler de yapabiliyor. Hususa ait konuşan Nencini, “ABD’nin şifrelenmiş askeri sinyallerine rakiplerinin erişimini kısıtladığı göz önüne alındığında, İran’ın Çin’e ilişkin navigasyon sistemlerini kullanması sivil GPS sinyallerine oranla çok daha yeterli sonuçlar sunabilir.” dedi.
Kaynak : Milliyet
