Okul öncesi ailelere uyarı! Çocukların uyku tertibine ‘kademeli’ ayar
Tatil devrinde çocukların geç saatlere kadar uyanık kalmasının uyku tertibini değiştirebildiğini lisana getiren Medical Park Göztepe Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayberk Özkavaklı, okul periyoduna geçişte bu nizamın kademeli olarak tekrar oluşturulmasının kıymetli olduğunu belirtti. Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Tatil sonrası uyku nizamını bir gecede değiştirmeye çalışmak ekseriyetle işe yaramıyor. Çocuğun biyolojik saatinin yine ahenk sağlaması için yatış ve bilhassa sabah kalkış saatlerini kademeli olarak erkene çekmek daha hakikat. Her gün 15-30 dakikalık değişiklikler birden fazla çocuk için kâfi oluyor. Sabah tıpkı saatte kalkmak ve günün erken saatlerinde gün ışığı almak da bu geçişi bariz formda kolaylaştırıyor” diye konuştu.
Çocukların muhtaçlık duyduğu uyku müddetinin yaşa nazaran değiştiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Genel olarak 1-2 yaşındaki çocukların günde 11-14 saat, 3-5 yaş kümesinin 10-13 saat, 6-12 yaş kümesinin 9-12 saat, ergenlerin ise 8-10 saat uyumasını öneriyoruz. Burada sırf müddet değil, uykunun tertipli ve kaliteli olması da önemli” dedi. Kâfi uykunun okul çağındaki çocukların bilişsel ve duygusal fonksiyonları açısından kıymetli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Özellikle okul çağında kâfi uyku; dikkat, hafıza, öğrenme ve duygusal düzenleme üzerinde direkt etkili” sözlerini kullandı.
Uyku sistemindeki bozulmanın çocukların okul ömrünü da etkileyebileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, uykunun gün içerisinde öğrenilen bilgilerin işlenmesi ve hafızanın güçlenmesi açısından değerli bir süreç olduğunu söyledi. Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Yetersiz yahut sistemsiz uyuyan bir çocukta dikkat müddeti kısalabilir, konsantrasyon zahmeti ve öğrenmede zorlanma görülebilir. Çocuklarda uykusuzluk her vakit erişkinlerdeki üzere uyuklama halinde ortaya çıkmıyor; birtakım çocuklarda tam aksine hareketlilik, huzursuzluk ve dürtüsellik ön plana çıkabiliyor. Hasebiyle kâfi uyku, okul muvaffakiyetinin da değerli bileşenlerinden biri” diye konuştu.
Çocukların yeni uyku sistemine geçişine okul başlamadan evvel başlanmasının süreci kolaylaştırabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Çoğu çocuk için okul başlamadan yaklaşık bir hafta evvel başlamak kâfi. Lakin tatil boyunca yatış saati birkaç saat ileri kaymışsa 10 gün-2 hafta öncesinden başlamak daha rahat olabilir” dedi. Emel çocuğu bir anda erken yatırmak değil, uyku saatlerini küçük adımlarla değiştirmek olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Yatış ve kalkış saatlerini mümkünse her gün küçük aralıklarla erkene çekerek okulun birinci sabahına hazır hale getirmek gerekiyor” açıklamasında bulundu.
Gece geç saatlere kadar tablet, telefon yahut televizyon kullanımının çocukların uyku tertibini olumsuz etkileyebileceğini söz eden Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, bunun iki farklı sistem üzerinden gerçekleşebildiğini belirtti. Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Ekran ışığının uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen melatonin salgısını geciktirebilmesi kelam konusu. Bunun yanında oyun, görüntü ve sosyal medya üzere içerikler çocuğun zihinsel uyarılmışlığını artırabiliyor. Sonuçta çocuk yatağa daha geç gidebiliyor, uykuya dalması uzayabiliyor ve toplam uyku müddeti azalabiliyor” dedi.
Çocukların uykuya hazırlanması için yatmadan evvelki sürecin sakin geçirilmesinin değerine değinen Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “İdeal olan, uyku öncesindeki son bir saatin mümkün olduğunca ekransız geçirilmesi. Telefon, tablet ve televizyonu yatak odasının dışında tutmak da bu mevzuda ailelere yardımcı olabilir. Bu süreyi bir yasaklama dönemi üzere değil, çocuğun günün temposundan çıkıp uykuya hazırlandığı bir vakit dilimi olarak düşünmek daha hakikat. Kitap okumak, sohbet etmek yahut sakin bir aile rutini oluşturmak düzgün alternatifler” diye konuştu.
Sabah okula kalkmakta zorlanan yahut gün içerisinde daima uykulu olan çocuklarda öncelikle uyku mühletinin kıymetlendirilmesi gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Geç yatıp erken kalkan bir çocukta sabah uyanma zahmetinin en sık sebebi doğal olarak uyku eksikliği. Fakat kâfi müddet uyumasına karşın sabah çok güç uyanıyor yahut gün içinde bariz uykululuk yaşıyorsa uyku kalitesini de sorgulamak gerekir. Bilhassa nizamlı horlama, ağızdan soluma, uykuda nefes duraklaması, çok sık uyanma yahut huzursuz uyku varsa altta yatan bir uyku bozukluğu açısından kıymetlendirme gerekebilir” ikazında bulundu.
Hafta içi ve hafta sonu arasındaki uyku saatlerinin besbelli formda farklılaşmasının çocukların uyku sistemini bozabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, şu bilgileri paylaştı: “Hafta içi ile hafta sonu arasında birkaç saatlik fark oluştuğunda çocuk adeta her hafta küçük bir ‘jet lag’ yaşayabiliyor. Pazar günü öğleye kadar uyuyan bir çocuğun pazar akşamı erken uyuması, münasebetiyle pazartesi sabahı dinlenmiş kalkması zorlaşıyor. Hafta sonlarında elbette bir ölçü esneklik olabilir; fakat yatış ve kalkış saatlerinin hafta içinden çok fazla uzaklaşmaması, mümkünse farkın 1-2 saati aşmaması daha sağlıklı.”
Çocukların daha kolay uykuya dalabilmesi için sistemli bir uyku rutini oluşturulmasının kıymetine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “İyi bir uyku rutininin karmaşık olması gerekmiyor; asıl değerli olan her akşam misal halde tekrarlanması. Yatmadan 30-60 dakika evvel meskenin temposunu azaltmak, ışıkları biraz kısmak, akabinde pijama, diş fırçalama ve kitap okuma üzere sakin aktivitelerle devam etmek kâfi olabilir. Bu tekrarlar vakit içinde çocuk için ‘artık uyku vakti geliyor’ bildirisine dönüşüyor. Yatak odasının sessiz, karanlık ve rahat bir ortam olması da uykuya geçişi destekliyor” dedi.
Okullar açılırken ailelerin uyku sistemini sadece erken yatma saati üzerinden değerlendirmemesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Sabah kalkış saati, gün ışığı, fizikî aktivite, akşam ekran kullanımı ve uyku öncesi rutin aslında birebir sistemin parçaları” sözlerini kullandı. Ebeveynlerin de uyku konusunda dengeli davranmasının değerli olduğunu aktaran Dr. Öğr. Üyesi Özkavaklı, “Çocuk yatağa gönderilirken konutta televizyon ve telefon kullanımının yoğun formda devam etmesi kurallara ahengi zorlaştırabiliyor. Okul başlamadan evvel bu sistemi kademeli olarak oluşturmak, birinci haftanın hem çocuk hem de aile açısından çok daha rahat geçmesini sağlayacaktır” dedi.
Kaynak : Milliyet
