Psikiyatrik teşhiste yeni dönem! Tabiplere bilgi sağlayacak akıllı sisteme ‘faydalı model’ tescili
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Hakan Kayış’ın geliştirdiği, psikiyatrik teşhis ve takip süreçlerine bilgilerle takviye sağlamayı amaçlayan sistem, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yararlı model olarak tescillendi. “Makine Öğrenimi Destekli Depresyon Tespit Sistemi”, üzerinde kamera ve mikrofon bulunan akıllı gözlük ve buna entegre çalışan bilgisayar uygulamasından oluşuyor. Sistemle, hastaların görüşme sırasındaki doğal mimikleri, ses tonu ve davranışsal yansıları kayıt altına alınıyor. Elde edilen ses ve manzara dataları, bilgisayar manzara tahlili ve makine tahsili teknikleriyle incelenerek hastalığa ait risk değerlendirmesinde kullanılabilecek datalar elde ediliyor. Kayış, AA muhabirine, psikiyatri alanında, öteki tıp branşlarında kullanılan kan analizi, MR ve röntgen üzere objektif teşhis araçlarının sonlu olduğunu söyledi. Geliştirdikleri prosedürün psikiyatrik bozukluklarda doktorlara objektif karar takviyesi sunmayı amaçladığını belirten Kayış, “Görüşmeleri, kameralı gözlük aracılığıyla kayda alıyoruz. Bunlar teğe bir görüşmelerde hastaların konforunu bozmuyor. Akabinde bu imajları bilgisayar imaj tahlili usulleriyle tahlil ediyoruz. Daha sonra bu tahlillerden hastalara özel ipuçları yakalamaya çalışıyoruz.” diye konuştu.
“Bu doktorun yerine geçecek bir şey değil”
Depresyon tanısı bulunan şahısların yüz tabirleri, mimikleri ve ses özelliklerinde birtakım farklılıklar görülebildiğine değinen Kayış, depresyondaki şahısların daha az mimik kullandığını, daha az gülümsediğini, konuşma suratlarının yavaşlayabildiğini ve sözler arasındaki boşlukların uzayabildiğini vurguladı. Sistem aracılığıyla bu özellikleri tahlil etmeyi amaçladıklarını aktaran Kayış, şöyle devam etti: “Bunları matematiksel datalara dönüştürdükten sonra makine tahsil teknikleri kullanarak hastalar ve hastalıkları ile ilgili risk sınıflandırması yapmayı planlıyoruz. Bu olağan bir karar takviye sistemi yani doktorun yerine geçecek bir şey değil. Son ve kesin tanıyı her vakit doktor koyacaktır lakin başka tetkiklerde olduğu üzere bunun tabibe teşhis sürecinde yardımcı olabilecek, teşhis koyarken takviye olabilecek bir sistem olmasını planlıyoruz.” Kayış, TÜRKPATENT tarafından tescillenen yararlı modelin depresyonla ilgili olduğunu lakin geliştirdikleri formülün sırf bu hastalıkla sonlu olmadığını kaydetti.
“Otizm, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu için emsal çalışmalar yürütüyoruz” Çocuklarda otizm, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu için de emsal çalışmalar yürüttüklerinden bahseden Kayış, otizm riski bulunan çocuklarla yapılan görüşmelerde göz teması ve bakış yönü üzere dataları akıllı gözlük aracılığıyla ölçebildiklerini söyledi. Kayış, seslenildiğinde çocuğun bakıp bakmadığını, toplumsal gülümseme olarak tanımlanan bakış ile gülümsemenin tıpkı anda gerçekleşme mühletini tespit etmeye çalıştıklarını belirterek, “Bunlar otizm açısından çocukların risk altında olup olmadığını değerlendirmede bize yardımcı oluyor. Tekrar tıpkı halde dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğuyla ilgili, anlatım esnasında çocukların hareketlerini tespit edebiliyor, bilişsel misyon verildiğindeki bakışlarından dikkatleriyle ilgili çıkarımlarda bulunabiliyoruz.” diye konuştu.
Yazılım çalışmalarının tamamlanmasının akabinde hayata geçirmeyi hedefledikleri sistemi daha fazla hastalıkta kullanılabilecek halde geliştirmek istediklerini anlatan Kayış, kelamlarını şöyle tamamladı: “Sadece depresyon değil, bipolar bozukluk, şizofreni, otizm ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğuyla ilgili de geliştirdiğimiz teknikler var. Birtakım nörolojik hastalıklarda, bilhassa yüz sözlerini etkileyen nörolojik rahatsızlıklarda da bu sistemi kullanabilecek biçimde genişletmeyi planlıyoruz. Geliştirdiğimiz projeyle birlikte psikiyatrik teşhisleri kolaylaştırmayı ve bilim dünyasına bu formda katkı sunmayı amaçlıyoruz. “
Kaynak : Milliyet
