Ege Denizi’nden çıkan makine herkesi şaşırttı! ‘Geleceği hesaplıyor’ argümanı yanlışsız mu?

Uzun yıllar boyunca bu düzeneğin ne işe yaradığı tam olarak çözülemedi. Lakin teknoloji geliştikçe ve bilim insanları daha ileri tahlil tekniklerine yöneldikçe, bu antik aygıtın aslında gökyüzünü hesaplayan son derece sofistike bir sistem olduğu ortaya çıktı.

Bilim dünyasında son devirde en çok konuşulan gelişmelerden biri 2024 yılında yayımlanan yeni araştırma oldu. University of Glasgow bünyesinde çalışan Graham Woan ve Joseph Bayley bu mekanizmayı alışılmışın dışında bir formülle inceledi. Araştırmacılar, kara delik çarpışmalarını anlamak için kullanılan istatistiksel teknikleri bu antik aygıta uyguladı.

Bu noktada devreye LIGO datalarında kullanılan tahlil yolları giriyor. Woan, bu tekniklerin aygıt üzerindeki delik dizilimlerini anlamada şaşırtan derecede tesirli olduğunu söyledi. Bayley ise sonuçların beklentilerinin çok ötesine geçtiğini belirtti. Yapılan tahliller, sistemin takvim halkasında 354 ya da 355 delik bulunduğunu ortaya koydu. Bu sayı, bir Ay yılındaki günlerle birebir örtüşüyor.

Daha da etkileyici olan ayrıntı ise üretim hassasiyeti. Araştırmacılar, bu deliklerin yalnızca 0.028 milimetre üzere inanılmaz düşük bir yanılgı hissesiyle açıldığını vurguladı. Bu düzeyde bir hassasiyetin çağdaş makineler olmadan elde edilmesi bugün bile sıkıntı kabul ediliyor. Bu durum, antik periyotta düşündüğümüzden çok daha gelişmiş bir mühendislik anlayışı olduğunu gösteriyor.

Peki bu aygıtı kim yaptı? Sorusunun ne yazık ki kesin bir delili bulunmuyor. Fakat bilim insanları kimi güçlü ihtimaller üzerinde duruyor. Antik Yunan astronomu Hipparchus ya da matematik ve mühendislik dehası Archimedes üzere isimlerin bu sistemin gerisinde olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, düzeneğin Ay’ın eliptik yörüngesindeki sürat değişimlerini bile simüle edebildiğini aktardı.

Aynı periyoda ilişkin öbür bulgular da antik dünyanın teknolojik kapasitesine dair kıymetli ipuçları sunuyor. Örneğin Baghdad Battery olarak bilinen ve elektrik üretmiş olabileceği düşünülen obje ya da Roma devrine ilişkin beton formülleri, geçmişin düşündüğümüzden daha ileri olabileceğini gösteriyor.

Orta Çağ’da bile benzeri bir teknolojiye rastlanmaması, bu cins bir bilginin vakitle unutulduğunu düşündürüyor. Woan, bu durumun insanlık tarihinin her vakit doğrusal ilerlemediğini gösterdiğini söyledi. Bugün bu eşsiz aygıt National Archaeological Museum of Athens içinde sergileniyor.