Çocuklar enfeksiyonların yayılmasında kıymetli bir rol oynuyor

Okul ortamı, teneffüs yolu virüslerinin bulaşması açısından son derece uygun bir toplumsal ağ oluşturur. Çocuklar gün içerisinde uzun mühlet tıpkı sınıfta bulunur, birbirleriyle yakın temas eder, ortak yüzeylere dokunur ve konuşma, öksürme yahut hapşırma sırasında teneffüs salgılarını etrafa yayabilir. Bilhassa küçük çocuklarda el hijyeninin gereğince nizamlı olmaması, yüz ve ağız bölgesine sık dokunma ve semptomları başlangıçta gereğince tabir edememe üzere faktörler bulaşmayı kolaylaştırabilir. Çocukların oluşturduğu temas ağı okul ile de hudutlu değildir. Bir çocuk okulda enfekte olduktan sonra virüsü meskenine taşıyabilir. Böylelikle çocuk- kardeş- ebeveyn- büyükanne/büyükbaba halinde uzanan bir bulaş zinciri ortaya çıkabilir.

Hangi enfeksiyonlar daha sık görülür?

“Sonbahar enfeksiyonu” tek bir hastalık değildir. Birçok farklı virüs emsal semptomlara sebep olabilir.

Özellikle:

-Rinovirüsler: Soğuk algınlığının en sık sebepleri arasındadır.

-İnfluenza virüsleri: Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, kas ağrısı ve bariz halsizlik oluşturabilir.

-RSV: Özellikle bebekler ve küçük çocuklarda bronşiolit ve alt teneffüs yolu enfeksiyonlarına yol açabilir.

-Parainfluenza virüsleri: Özellikle çocuklarda krup üzere klinik tablolara sebep olabilir.

-Adenovirüsler: Solunum yolu semptomlarının yanı sıra ateş ve konjonktivit üzere bulgular oluşturabilir.

-SARS-CoV-2: Dolaşımı mevsimlere nazaran değişmekle birlikte teneffüs yolu enfeksiyonlarının değerli sebeplerinden biri olmaya devam etmektedir.

Soğuk hava enfeksiyon yapar mı?

Soğuk hava tek başına viral enfeksiyon oluşturmaz. Enfeksiyona sebep olan faktör virüstür. Fakat sonbahar ve kış şartları, virüslerin yayılmasını kolaylaştıran çevresel ve davranışsal şartlar oluşturabilir. Sonbahar enfeksiyonlarındaki artış, sırf “hava soğudu” formunda açıklanamayacak kadar karmaşık bir süreçtir.

Enfeksiyon okuldan meskene nasıl taşınır?

Okul çağındaki bir çocukta gelişen teneffüs yolu enfeksiyonu, sadece çocuğun kendisini ilgilendiren bir durum değildir. Çocuk okulda enfekte olabilir ve semptomlar ortaya çıkmadan evvel yahut semptomların erken devrinde virüsü mesken ortamına taşıyabilir. Mesken içerisindeki yakın temas sebebiyle bilhassa kardeşler ve ebeveynler enfekte olabilir. Bu durum bilhassa bebekler, yaşlılar, hamileler ve kronik akciğer hastalığı bulunan bireyler açısından kıymetlidir. İnfluenza, çocukların yanı sıra kronik kardiyak yahut pulmoner hastalığı olan şahıslarda daha ağır seyredebilir. Bu sebeple okul devrinde çocukların enfeksiyonlardan korunması birebir vakitte toplumdaki hassas bireylerin korunması manasına gelir.

Astım ve kronik akciğer hastalarına dikkat!

Solunum yolu enfeksiyonları sadece akut enfeksiyon tablosuna sebep olmaz. KOAH, astım üzere kronik hava yolu hastalıklarında viral enfeksiyonlar hava yolu inflamasyonunu artırarak semptomların kötüleşmesine ve alevlenmelere sebep olabilir. Çocuklarda tekrarlayan viral enfeksiyonlar; öksürük, hışıltı ve nefes darlığı üzere semptomların ortaya çıkmasına yahut mevcut astımın denetiminin bozulmasına katkıda bulunabilir.

Bu sebeple okul devrinde tekrarlayan:

-Gece öksürüğü,

-Egzersizle nefes darlığı,

-Hışıltı,

-Göğüste sıkışma,

-Uzun süren öksürük

gibi belirtiler sırf “çocuk sık enfeksiyon geçiriyor” halinde değerlendirilmemelidir. Altta yatan astım yahut öbür bir hava yolu hastalığı açısından kıymetlendirme gerekebilir.

Korunmak için bu adımları izlemek çok önemli

Solunum yolu enfeksiyonlarından korunmada tek bir prosedür yerine birden fazla tedbirin birlikte uygulanması daha tesirlidir.

1- El hijyeni

2- Havalandırma

3- Hastayken yakın teması azaltmak: Ateş, besbelli halsizlik yahut etkin teneffüs yolu semptomları bulunan çocukların durumlarına uygun formda meskende dinlenmesi, bulaş zincirinin kırılması açısından kıymetli olabilir.

4- Aşılama: Özellikle influenza açısından risk kümesinde bulunan bireylerde mevsimsel grip aşısı kıymetli bir korunma aracıdır. Dünya Sağlık Örgütü de influenza enfeksiyonundan korunmada aşılamayı temel hami yaklaşımlardan biri olarak vurgulamaktadır.

5- Riskli bireylerin korunması: Evde bebek, ileri yaşta birey yahut kronik akciğer hastalığı bulunan bir kişi varsa enfeksiyon belirtileri olan bireylerin yakın temas konusunda daha dikkatli olması gerekir.

HABER MERKEZİ – Kadir İnanır’ın vasiyet süreciyle ilgili tartışmalar devam ederken Gülben Ergen’den dikkat çeken bir paylaşım geldi.

Ünlü müzikçi, kendi vasiyetini sağlıklı olduğu devirde hazırladığını belirterek özel hayatına dair kıymetli bir açıklama yaptı.

‘AKLIM BAŞIMDAYKEN YAZDIM’

Gülben Ergen, sosyal medya hesabından üç oğlu Atlas, Ares ve Güney’in babası Mustafa Erdoğan ile çekilen fotoğrafını paylaşarak şu tabirleri kullandı:

“Bu fotoğraf çok değerli ve anlamlı benim için. Tahminen de her anne için. 35 sene hiç durmaksızın çalıştım. Ayağımı gazdan çekip, vakit zaman vitesi boşa aldığım, suratımı frenle dengelediğim günlerdeyim.”

Ergen, vasiyetini hazırlama sürecini ise şu sözlerle anlattı: “Vasiyetimi sağlıklıyken, aklım başımdayken yazdım ve avukatımdan evvel teslim edeceğim tek insan çocuklarımın babası.”

Ünlü müzikçi paylaşımını “Huzurla ve güvenle” kelamlarıyla tamamladı.

KADİR İNANIR’IN VASİYETİ GÜNDEMDE

Kadir İnanır’ın 2015 yılında bir 2022 yılında ise iki farklı vasiyet hazırladığı öğrenilmişti. Bunun üzerine yeğeni Levent İnanır “Dayımın irade sorunu vardı” diyerek vasiyette yazanların geçerli olmadığını söylemişti. 28 mirasçısı olan İnanır’ın vasiyeti 17 Aralık’ta açılacak.

Beslenme çantasında bulunan besinler çürük oluşumunu etkileyebiliyor!

Okul çağında çocukların beslenme çantasında bulunan yiyecek ve içeceklerin diş çürüğü oluşumunu etkileyebildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Şekerli, yapışkan ve asitli yiyecek-içecekler (meyve suları, jelibonlar, gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, kraker, cips vb.) ağızda bakterilerin asit üretmesine yol açar” dedi. Bu asidin diş minesini erittiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Özellikle sık tüketim ve ağızda uzun kalma mühleti çürük riskini önemli derecede artırır. Peynir, yoğurt, süt, taze sebze-meyve üzere besinler ise tükürüğü artırıp asidi nötralize ederek dişler üzerinde gözetici tesir gösterir” formunda konuştu.

Şekerli, asitli ve yapışkan besinleri sınırlandırılmalı!

Beslenme çantası hazırlarken ebeveynlerin diş sıhhati açısından en çok dikkat etmesi gereken noktalara değinen Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, şunları söyledi: “Şekerli ve asitli içeceklerden (paketli meyve suları, asitli içecekler) kaçının; su yahut süt tercih edin. Yapışkan besinleri (şekerlemeler, jelibonlar, cips, kuru meyve, kraker) sınırlayın. Öğün sonlarına asidi nötralize etmesi sebebiyle peynir yahut yoğurt koyulabilir. Mevsimine uygun sebze-meyve (havuç, salatalık, elma, armut) ekleyin. Atıştırmaların sıklığını azaltın.”

Kuru meyveler, diş çürüğü açısından pak değil!

Kuru meyvelerin sağlıklı bir atıştırmalık olarak görüldüğünü fakat diş çürüğü açısından pak olmadıklarına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Şekerleri yoğunlaşmış ve yapışkan oldukları için diş yüzeyinde uzun müddet kalır, asit üretimi uzar” dedi. Taze meyveye nazaran çürük riskinin daha yüksek olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, ara sıra, öğünle birlikte ve sonrasında su içilerek tüketilebileceğini; atıştırmalık olarak sık tüketiminin önerilmediğini aktardı.

Sağlıklı olan her besin, diş dostu olmayabilir!

Çocukların okulda yemek yahut atıştırmalık tükettikten sonra ağız ve diş sıhhatini korumak için öncelikle yıkama tesiri için bol su içmelerini öneren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Tükürüğün artması, asidin nötralize edilmesi için öğün peynir, elma yahut havuçla bitirilmeli. Şekersiz ksilitollü sakız çiğneyebilirler. Akşamları da kesinlikle florürlü macunla fırçalamaları gerekir” dedi. Beslenme çantası hazırlarken ‘sağlıklı’ olmak ile ‘diş dostu’ olmanın birebir şey olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı: Genel sağlıklı besinler (kuru meyve, meyve suyu, beyaz ekmek, kraker) diş için riskli olabilir zira şeker/asit içerir yahut yapışkandır. Diş dostu olanlar; su, süt, peynir, yoğurt, taze gevrek sebze-meyve, ve protein kaynaklarıdır. Diş sıhhati için ebeveynler ‘sağlıklı’ etiketine bakmak yerine şeker oranı, yapışkanlık ve asitlilik denetimi yapmalı.

Muz, olgunlaşma sürecini hızlandıran doğal bir bitki hormonu olan etilen gazını yüksek ölçüde üreten meyvelerden biri. Elma da etilen ürettiği için iki meyvenin yan yana tutulması, olgunlaşma sürecini hızlandırabiliyor. Etilen, meyvenin olgunlaşırken yumuşamasını, şeker oranının artmasını ve aromasının gelişmesini sağlıyor. Fakat süreç ilerledikçe meyvenin aşırı olgunlaşmasına ve bozulmaya daha yatkın hale gelmesine de sebep olabiliyor.

Meyvelerin buzdolabında yahut oda sıcaklığında tutulması, meyvenin çeşidine ve olgunluk düzeyine nazaran değişiyor. Soğutma, olgunlaşma sürecini yavaşlatabiliyor. Fakat kimi meyvelerde soğuk, tat ve doku üzerinde olumsuz tesir yaratabiliyor.

Olgunlaşmış muzların buzdolabına konulabileceği belirtilirken, muz kabuğunun kısa müddette kahverengi hatta siyaha dönebileceği, buna rağmen meyvenin iç kısmının kullanılabilir durumda kalabileceği tabir ediliyor. Yeşil muzların ise buzdolabında bekletilmesi önerilmiyor; düşük sıcaklık, olgunlaşma sürecini olumsuz etkileyebiliyor.

Uzman görüşlerine nazaran bütün meyveleri büsbütün kapalı plastik kaplarda saklamak da güzel bir fikir olmayabilir. Kapalı ortamda nemin artması, çürüme ve küf oluşumu riskini yükseltebilir. Meyveleri poşette saklamak gerekiyorsa, hava sirkülasyonuna daha fazla müsaade verdiği için kâğıt poşetler tercih edilebilir. Ayrıyeten muzların saplarını streç sinema yahut folyo ile sarmak, etilen salınımını bir ölçü yavaşlatabilir.

Muzları asarak saklamak da ezilmeleri önlemeye ve meyvenin etrafında hava deveranını artırmaya yardımcı olabilir. Birden fazla sebzelik çekmecesi bulunan buzdolaplarında ise farklı etilen hassasiyetine sahip meyvelerin farklı bölmelerde tutulması öneriliyor. Meyvelerin tamamı hasattan sonra tıpkı formda olgunlaşmıyor. Muz ve elma üzere birtakım meyveler, toplandıktan sonra da olgunlaşmaya devam eden klimakterik meyveler arasında yer alıyor.

Çilek, portakal ve karpuz üzere kimi meyveler ise hasattan sonra tıpkı olgunlaşma sürecini yaşamıyor. Bu sebeple meyvelerin tipine nazaran farklı saklama şartları uygulanması, tazeliklerini daha uzun müddet müdafaalarına yardımcı olabilir.

HABER MERKEZİ – DJ Melih Kunukçu ile geçtiğimiz aylarda nişanlanan İrem Derici, özel hayatıyla gündemde kalmaya devam ediyor.

Nişanlısıyla verdiği yeni pozda karnının bariz görünmesi üzerine ünlü müzikçi hakkında hamilelik argümanı ortaya atıldı.

Derici, sosyal medyada kendisine yöneltilen sorulara verdiği karşılıkla tezlere açıklık getirdi.

NİŞANLI ÇİFTTEN ROMANTİK POZ

İrem Derici, geçtiğimiz aylarda nişanlandığı Melih Kunukçu ile aşkını sosyal medya paylaşımlarıyla gözler önüne sermeye devam ediyor.

Kunukçu’nun tutuklanmasının akabinde tahliye edilmesiyle yine bir araya gelen çift, peş peşe romantik karelerini takipçileriyle paylaşmıştı.

KARNI DİKKAT ÇEKTİ

İrem Derici’nin son paylaşımında nişanlısıyla ayna karşısında verdiği poz, bu sefer farklı bir ayrıntıyla gündeme geldi.

Ünlü müzikçinin karnının hafif besbelli görünmesi üzerine takipçileri hamilelik argümanında bulundu.

‘ABLA HAMİLE MİSİN?’

Takipçilerinden gelen “Abla gebe misin?” sorusuna kayıtsız kalmayan İrem Derici, kısa ve net bir karşılık verdi. Ünlü müzikçi, “Hayır PMS” tabirlerini kullandı.

‘KIZ İÇİNE Mİ KAÇSIN?’

Derici, daha sonra karnını göstererek bir paylaşım daha yaptı ve hamilelik savını tiye aldı.

Ünlü müzikçi, “Şu göbeğe gebe dediniz ya. Kız içine mi kaçsın ne istiyorsunuz” diyerek takipçilerine esprili bir biçimde seslendi.

Hamileliğin ciltte gözle görülür değişimlerin yaşandığı bir periyot olduğunu söyleyen Medikal estetik uzmanı Dr. Merve Demir Güzel, “Hormonal dalgalanma; leke oluşumunu, sivilce artışını, damar belirginleşmesini ve yüz çizgilerinde dolgunlaşmayı beraberinde getiriyor. Bu değişimler, birçok bayanı tam da estetik uygulama yaptıramayacağı devirde kliniklere yönlendiriyor. Sorun, bilginin azlığı. Etik sebeplerle gebe ve emziren bayanlarda denetimli klinik çalışma yapılamıyor. Bu sebeple uygulamaların büyük kısmı için “güvenli” ya da “zararlı” biçiminde net bir sınıflandırma bulunmuyor; teklifler kazara maruziyet dataları, hadise bildirimleri ve ilaçların genel özelliklerine dayanıyor” dedi.

Botoks ve dolgu: Delil ne diyor

“Geçen hafta yayımlanan kapsamlı bir derleme, hamilelik ve emzirme periyodunda kozmetik dermatoloji uygulamalarını gözden geçirdi” diyen Medikal estetik uzmanı Dr. Merve Demir Güzel,  “Derlemeye nazaran, gebe olduğunu bilmeden botoks yaptıran bayanlara ilişkin bilgiler, olumsuz gebelik sonuçlarında bariz bir artış göstermiyor. Lakin muharrirler, bu bulguların isteğe bağlı estetik uygulama için genelleştirilemeyeceğini vurguluyor. Emzirme devrinde botoksun “dikkatle değerlendirilebileceği”, hyalüronik asit dolgunun ise ferdî kıymetlendirme sonrası düşünülebileceği belirtiliyor. Hamilelikte dolgu için ise durum daha net: Hiçbir data yok ve hormonal değişimler sebebiyle yüz çizgileri esasen değişken olduğundan, uygulama klinik olarak da anlamsız kabul ediliyor” halinde konuştu.

Medikal estetik uzmanı Dr. Merve Demir Güzel, bu tabloyu hastalarına şu biçimde açıkladığını belirtiyor: “Hasta soruyor: ‘Hamileyken botoks ziyanlı mı?’ Ben ‘zararlı olduğuna dair ispat yok’ diyorum. Sonra ekliyorum: ‘Güvenli olduğuna dair delil da yok.’ Bu ikisi tıpkı şey değil. Çalışma yapılamıyor, zira kimse gebe bayanlar üzerinde deney yapmaz. Elimizdeki data, gebe olduğunu bilmeden yaptıranlardan geliyor. O data rahatlatıcı lakin kâfi değil. Bir estetik uygulamanın acil olduğu bir durum yok; dokuz ay beklemek her vakit mümkün. Ben yapmıyorum.”

Emzirme dönemi: Daha esnek lakin dikkatli

Emzirme devrinde tablo, hamilelikten biraz farklı. Botulinum toksin ve dolgu maddelerinin anne sütüne geçişine dair sistematik data yok; her iki eserin de lokal tesir gösterdiği ve sistemik dolanıma manalı ölçüde geçmediği düşünülüyor. Lakin literatürde, annesi botoks yaptırdıktan sonra emzirilen bir çocukta süreksiz dudak şişliği gelişen bir olay bildirimi bulunuyor; şikâyet 72 saat içinde zaten geçmiş. Tek bir hadise genelleme için kâfi değil, lakin “hiçbir şey olmaz” tabirinin de dikkatli kullanılması gerektiğini gösteriyor. “Emziren anneye ‘kesinlikle hayır’ demiyorum, ‘oturup konuşalım’ diyorum. Bebek kaç aylık, emzirme sıklığı ne, anne ne kadar istiyor, neyi bekleyebilir? Kimi hastalarla emzirmenin sonuna kadar beklemeye karar veriyoruz, kimilerinde muhakkak tedbirlerle ilerliyoruz. Fakat karar birlikte veriliyor, bilgi eksik bırakılmadan. ‘Herkes yapıyor, bir şey olmaz’ diyen klinik, bilmediği şeyi biliyormuş üzere davranıyor.”

Ciltteki değişimler: Ne yapılabilir

Hamilelik periyodunda cilt meseleleri gerçek ve rahatsız edici. Fakat birçoğu için inançlı kabul edilen seçenekler var:

Kabul edilebilir bileşenler:

-C vitamini, azelaik asit, niasinamid — leke ve sivilce için

-Benzoil peroksit — sivilce için

-Düşük konsantrasyonlu glikolik ve laktik asit — dikkatle

-Mineral güneş esirgeyici — melasma tedbirinde temel

Kaçınılması önerilenler:

-Retinoidler (tretinoin, adapalen ve türevleri) — sınıf tesiri nedeniyle

-Hidrokinon — yüksek sistemik emilim

-Yüksek konsantrasyonlu salisilik asit ve TCA peeling

-Lazer ve güç tabanlı aygıtlar — çoklukla ertelenir

“Hamile hastanın en büyük sıkıntısı ekseriyetle leke — ‘gebelik maskesi’ denen melasma. Bu hastaya retinol veremem, hidrokinon veremem, lazer yapamam. Ancak azelaik asit, C vitamini ve sıkı güneş müdafaası ile lekeyi denetim altında tutabiliyoruz. Mucize değil, fakat bekleme devrini kötüleştirmeden geçirmek mümkün. Asıl tedaviyi doğumdan sonra, emzirme bitince planlıyoruz.”

Hamilelikte cilt değişimleri süreksiz mi?

Hormonal kaynaklı değişimlerin büyük kısmı doğum sonrasında geriliyor. Yüzdeki dolgunlaşma, damar belirginliği ve sivilce artışı ekseriyetle aylar içinde olağana dönüyor. Melasma ise daha inatçı olabiliyor; güneş müdafaasız geçirilen gebeliklerde kalıcılaşma riski artıyor. Uzmanlar, hamilelik devrinde yapılan estetik uygulamaların bir öteki meselesini da bu geçicilikle açıklıyor: Değişken bir yüze uygulanan sürecin sonucu, doğumdan sonra farklı görünebiliyor. “Hamilelikte dudak dolgusu isteyen hasta oluyor. Esasen hormonlardan dudak dolmuş, üzerine dolgu koysan doğumdan sonra o dolgu olduğu yerde, dudak ise eski hâline dönmüş — sonuç orantısız. Bu periyotta yüz hareket hâlinde. Hareket hâlindeki bir şeye kalıcı müdahale yapılmaz. Dokuz ay sonra ‘şimdi bakalım’ demek, hem tıbben hem estetik olarak hakikat olan.”

Hamilelik ve emzirme periyodunda estetik: Bilinmesi gerekenler

-“Zararlı olduğu kanıtlanmadı” ile “güvenli olduğu kanıtlandı” tıpkı şey değil

-Botoks ve dolgu hamilelikte ertelenmeli; acil bir münasebet yok

-Emzirme devrinde karar kişisel; doktorla açık bilgilendirme sonrası verilmeli

-Retinoid, hidrokinon, güçlü peeling ve lazer kaçınılması gereken grup

-C vitamini, azelaik asit, niasinamid ve mineral güneş esirgeyici bu periyodun temel araçları

-Melasma için en tesirli tedbir güneş müdafaası; tedavi doğum sonrasına planlanmalı

-Hamile olduğunu bilmeden uygulama yaptıranlar panik yapmamalı; mevcut bilgi rahatlatıcı

-Uygulamalar sadece tabip tarafından, ruhsatlı sıhhat kuruluşunda yapılmalı

Sık sorulan sorular

Hamile olduğumu bilmeden botoks yaptırdım, ne yapmalıyım? Panik gerekmiyor. Kazara maruziyet dataları olumsuz sonuçlarda artış göstermiyor. Durumu bayan doğum doktorunuza bildirin, sonraki uygulamaları erteleyin.

Emzirirken botoks yaptırabilir miyim? Kesin bir yasak yok fakat sistematik data de yok. Doktorla kişisel kıymetlendirme sonrası karar verilmeli.

Hamilelikte hangi cilt bakımı eserleri inançlı? C vitamini, azelaik asit, niasinamid, benzoil peroksit ve mineral güneş gözetici kabul edilebilir kabul ediliyor. Retinoid ve hidrokinondan kaçınılmalı.

Gebelik lekesi geçer mi? Bir kısmı doğum sonrası geriliyor; lakin güneş müdafaasız geçirilen gebeliklerde kalıcılaşabiliyor. Bu devirde müdafaa, tedavi kadar kıymetli.

Doğumdan ne kadar sonra estetik uygulama yapılabilir? Emzirmiyorsanız doğum sonrası toparlanma tamamlandığında; emziriyorsanız doktorla kişisel plan yapılmalı. Yüz çizgilerinin oturması için birkaç ay beklemek sonucu düzgünleştiriyor.