Beslenme uzmanlarına nazaran yetişkinlerin günlük sodyum tüketiminin 2 bin 300 miligramı aşmaması öneriliyor. Buna rağmen birçok kişi, bilhassa işlenmiş besinler ve hazır restoran yemekleri sebebiyle bu ölçünün epeyce üzerine çıkıyor. Bedenin temel fonksiyonlarını sürdürebilmesi için ise yaklaşık 500 miligram sodyum kâfi oluyor.

Uzmanlar, fazla sodyum alındığında bedenin su tutmaya başladığını belirtiyor. Bu durum el, ayak ve yüzde şişkinlik, karında ödem hissi ve yoğun susuzluk üzere belirtilere sebep olabiliyor. Böbrekler kandaki sodyum istikrarını muhafazaya çalışsa da uzun müddet yüksek ölçüde sodyum tüketilmesi kalp, damar ve böbrekler üzerinde ek yük oluşturabiliyor.

Yüksek sodyum tüketiminin en değerli sonuçlarından biri de tansiyonun yükselmesi. Uzmanlar, denetim altına alınmayan yüksek tansiyonun vakitle kalp hastalıkları, felç ve kronik böbrek hastalığı riskini artırabileceğine dikkat çekiyor. Bu sebeple bilhassa hipertansiyon hastalarının sodyum tüketimlerini yakından takip etmeleri öneriliyor.

Beslenme uzmanları, sodyum alımını azaltmak için paketli ve ultra işlenmiş besinlerin besin etiketlerinin okunmasını, yemeklerde tuz yerine baharat ve aromatik otların kullanılmasını, taze zerzevat ve meyve tüketiminin artırılmasını tavsiye ediyor. Potasyum açısından güçlü besinlerin tercih edilmesi ve kâfi su tüketimi de sodyum istikrarının korunmasına katkı sağlayabiliyor.

Uzmanlar, ara sıra tuzlu bir öğün tüketmenin çoklukla kalıcı bir sıkıntıya yol açmayacağını, fakat yüksek sodyum içeren beslenme alışkanlığının süreklilik kazanması halinde sıhhat risklerinin bariz halde arttığını vurguluyor. Bu sebeple günlük beslenmede sodyum ölçüsünün denetim edilmesi ve mümkün olduğunca doğal, az işlenmiş besinlerin tercih edilmesi öneriliyor.

Bunyon diye biliniyor

Halk arasında ‘bunyon’ olarak da bilinen, ayak başparmağında oluşan çıkıntı olan halluks valgusun, sırf estetik bir sorun olmadığını aktaran Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “İlerleyen periyotlarda ağrıya, yürüme bozukluğuna ve öbür ayak parmaklarında biçim bozukluklarına yol açabilen bu rahatsızlık, ömür kalitesini kıymetli ölçüde etkileyebilir” dedi. Halluks valgusun, ayak başparmağının tarak kemiğiyle birleştiği eklemde oluşan açısal bozukluk sonucu başparmağın öteki parmaklara hakikat yönelmesiyle ortaya çıkan bir deformite olduğunu kaydeden Prof. Dr. Demiroğlu, “Zamanla eklem yapısında değişiklikler gelişir ve başparmağın iç kısmında bariz bir kemik çıkıntısı oluşur. Hastalığın birinci periyotlarında estetik dertler ön planda olsa da süreç ilerledikçe yük dağılımı bozulur. Bunun sonucunda ayakta ağrı, nasır oluşumu, eklem kireçlenmesi ve ikinci ya da üçüncü parmaklarda form bozuklukları gelişebilir. İleri evrelerde başparmak öbür parmakların altına yahut üzerine geçebilir ve yürümek giderek zorlaşabilir” formunda konuştu.

Gece ağrısı ve büyüyen çıkıntı, halluks valgusta uzman değerlendirmesi gerektirir!

Başparmak çıkıntısının hafif ve ağrısız olması durumunda tertipli takibin kâfi olabileceğine değinen Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “Ancak çıkıntının giderek büyümesi, ağrının başlaması yahut artması, bölgede kızarıklık oluşması, parmaktaki eğriliğin ilerlemesi, bilhassa gece ortaya çıkan ağrıların görülmesi durumlarında kesinlikle ortopedi uzmanına başvurulmalı” dedi. Halluks valgusun gelişiminde genetik yatkınlığın kıymetli rol oynadığını tabir eden Prof. Dr. Demiroğlu, “Ailesinde halluks valgus bulunan, bağ dokusu gevşekliği yahut düz tabanlık üzere özelliklere sahip bireylerde dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabılar deformitenin ortaya çıkmasını yahut daha süratli ilerlemesini kolaylaştırabilir. Genetik yatkınlığı olmayan bireylerde ise sadece dar ayakkabı kullanımı birden fazla vakit hastalığın tek sebebi değildir. Buna karşın uzmanlar, ön kısmı geniş ve ayağın doğal hareketine müsaade veren ayakkabıların tercih edilmesini öneriyor” açıklamasını yaptı.

Orta ve ileri derecedeki halluks valgusta atel ve gibisi eserler cerrahinin yerini tutamaz!

Sosyal medyada sıkça görülen ve internet üzerinden satılan atellerin nitekim işe yarayıp yaramadığı hakkında bilgi veren Prof. Dr. Murat Demiroğlu, şunları söyledi: “Parmak ayırıcı silikonlar, gece atelleri, bantlama teknikleri ve fizyoterapi üzere konservatif tedaviler bilhassa erken periyotta ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir. Lakin bu usuller oluşmuş kemik deformitesini düzeltemez. Bu eserlerin hedefi hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve hastanın şikâyetlerini hafifletmektir. Orta ve ileri derecedeki deformitelerde cerrahinin yerini tutmaları mümkün değildir.”

Ne kadar erken evrede ameliyat edilirse estetik ve işlevsel sonuçlar da o kadar başarılı olur!

Hafif dereceli, ağrısı az olan hadiselerde ameliyatsız formüllerle hastanın konforunun artırılabileceğini lisana getiren Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “Deformitenin ilerlemesi yavaşlatılabilir. Fakat besbelli açısal bozukluk oluşmuş orta ve ileri evre halluks valgusta kalıcı düzeltme sağlayan tek tedavi cerrahidir” dedi. Cerrahinin temel maksadının hem ağrıyı gidermek hem de ayağın anatomik dizilimini mümkün olduğunca olağana yaklaştırmak olduğuna işaret eden Prof. Dr. Demiroğlu, “Hastalık ne kadar erken evrede ameliyat edilirse estetik ve işlevsel sonuçlar da o kadar başarılı olur. Çok ileri olaylarda büsbütün olağan görünüm elde edilemese bile ameliyat öncesine nazaran bariz düzelme sağlanır. Ameliyatın akabinde hastalar erken devirde ayağa kaldırılsa da birinci günlerde ayağın aşağı sarkıtılması ve tam yük verilmesi önerilmez. Yaklaşık iki hafta boyunca ödem sebebiyle yürüyüşte zorlanma görülebilir. Otomatik vites araç kullanan ve sol ayağından ameliyat olan hastalar ikinci haftadan itibaren kısa aralarda araç kullanabilir. Sağ ayağından ameliyat olanlar yahut manuel vites kullananların ise inançlı araç kullanımı için ekseriyetle altıncı haftayı beklemeleri önerilir. Röntgen denetimlerinde kemik kaynamasının uygun görülmesiyle birlikte olağan yürüyüş ve spor aktivitelerine kademeli olarak dönüş yapılabilir” diye konuştu.

Halluks valgus sırf başparmağı değil, tüm yürüme mekaniğini bozabiliyor!

Halluks valgusun bayanlarda daha sık görülmesinin sebeplerine değinen Prof. Dr. Demiroğlu, “Yüksek topuklu ayakkabılar beden tartısını ayağın ön kısmına aktararak başparmak eklemine binen yükü artırır. Bilhassa düz tabanlık üzere ek risk faktörleri bulunan bireylerde deformite daha süratli ilerleyebilir. Bu sebeple topuk yüksekliği 2-3 santimetreyi geçmeyen ve ön kısmı geniş ayakkabıların tercih edilmesi önerilir” dedi. Halluks valgusun birinci devirlerinde ağrının her hastada görülmeyebileceğine vurgu yapan Prof. Dr. Demiroğlu, “Ağrının ortaya çıkmasında eklem kıkırdağındaki yıpranma, yumuşak dokulardaki tansiyon ve ayağın yük dağılımındaki bozulma tesirli olur. Hastalar ağrıdan kaçınmak için ayağın dış kenarına basarak yürümeye başlayabilir. Bu durum vakitle farklı bölgelerde yeni meselelere yol açabileceğinden, belirtiler ilerlemeden uzman değerlendirmesi kıymet taşır” diyerek kelamlarını tamamladı.

Dünya genelinde daha sık ve uzun periyodik görülen sıcak hava dalgaları üzerine çalışan tıp uzmanları, aşırı sıcakların bayanlar üzerindeki olumsuz tesirlerine dikkat çekiyor. Sıhhat alanında uzun müddettir araştırmalar yapan ve bu mevzudaki çalışmalarıyla tanınan uzman isimler, bayanların sıcak havalarda erkeklere kıyasla kendilerini daha halsiz ve berbat hissetmelerinin büsbütün bilimsel sebeplere dayandığını vurguluyor.

Kadın fizyolojisi üzerine yapılan aktüel araştırmalar, bayan bedeninin ısıyı dengeleme sisteminin erkeklerinkinden farklı çalıştığını ve bu durumun yüksek sıcaklıklarda bayanları daha savunmasız bıraktığını gösteriyor. Hususun uzmanları, uzun yıllar arka planda kalan bu biyolojik farklılığın, bayanların sıcak hava dalgalarından çok daha fazla etkilenmesine ve fizikî olarak daha çok zorlanmasına yol açtığını belirtiyor.

Biyolojik farklılıklar sebebiyle bayanlar, erkeklere kıyasla daha geç ve daha az terleme eğilimindedir. Bu durum bedenin ter yoluyla serinlemesini zorlaştırdığı için, organizma iç ısıyı düşürebilmek ismine cilde daha fazla kan pompalamak zorunda kalır. Tıp uzmanlarının da dikkat çektiği bu sistem, sıcak havalarda bayanların deveran sistemine sebep daha fazla yük bindiğini açıkça ortaya koyuyor.

Vücudun serinlemek hedefiyle kanı cilt yüzeyine yönlendirmesi, kan basıncının apansız düşmesine yol açarak baş dönmesi, halsizlik ve bayılma üzere olumsuz durumları beraberinde getirebiliyor. Alanında uzman isimlerin değerlendirmelerine nazaran, bu durum bilhassa hassas bünyeye sahip bayanlarda kalp ve dolanım sistemi üzerinde adeta ağır bir gerilim testi tesiri yaratarak sıhhat risklerini önemli oranda artırıyor.

Kadınların erkeklere oranla doğal olarak daha yüksek bir beden yağ oranına sahip olması, aşırı sıcaklarda ısıyı içeride tutan bir yalıtım katmanı vazifesi görüyor. Uzmanlar, bu yapısal farklılığın sıcak havalarda beden ısısının dışarıya atılmasını ve serinlemeyi daha da zorlaştırdığına dikkat çekiyor.

Hormonal değişimlerin de sıcaklığa verilen yansıda kritik bir rol oynadığını belirten uzmanlar, bilhassa adet döngüsünün ikinci yarısında yükselen progesteron hormonunun beden iç sıcaklığını doğal olarak artırdığına dikkat çekiyor. Bununla birlikte, menopoz sonrasında düşen östrojen düzeylerinin de damar işlevlerini ve ciltteki kan akışını olumsuz etkilediğini söz eden uzmanlar, bu hormonal dalgalanmaların bayanların genel sıcaklık denetimini besbelli halde zorlaştırdığını vurguluyor.

Yapılan bilimsel çalışmaların aşırı sıcaklara maruz kalmanın kalp ve damar hastalıklarını tetiklediğini ve buna bağlı vefat riskini önemli oranda artırdığını gösterdiğini belirten uzmanlar, çarpıcı bir noktaya daha dikkat çekiyor. Araştırma sonuçlarına nazaran bayanlar, yüksek sıcaklıkların yol açtığı kalp-damar kaynaklı hayati risklere karşı erkeklere kıyasla çok daha hassas ve savunmasız bir yapıda bulunuyor.

Tıp uzmanları; bilhassa gebelerin, menopoz sürecindekilerin ve adet döngüsünün ikinci yarısında olan bayanların sıcak havalarda çok daha dikkatli olması gerektiğinin altını çiziyor. Bu periyotlarda kâfi sıvı tüketiminin ve bedeni serin tutacak tedbirlerin hayati kıymet taşıdığını belirten uzmanlar, kritik bir ihtarda daha bulunuyor: Sıcak havalarda yaşanan baş dönmesi, çarpıntı, aşırı halsizlik yahut kalple ilgili şikayetler asla “sıcaktandır” denilerek geçiştirilmemeli ve kesinlikle profesyonel bir tıbbi kıymetlendirme alınmalıdır.

Sağlık otoriteleri de bu hayati tabloyu destekleyen çok kritik bir ihtarda bulunuyor: Aşırı yüksek beden sıcaklığı, nabzın birdenbire hızlanması, sık soluk alıp verme yahut nefes darlığı üzere belirtiler, direkt sıcak çarpmasının habercisi olabilir. Uzmanlar, bu semptomlardan biri bile fark edildiğinde durumun ciddiyetini koruduğunu ve hiç vakit kaybetmeden acil sıhhat hizmetlerine başvurulması gerektiğini değerle vurguluyor.

1853 yılında New York’ta düzenlenen New York World’s Fair 1853 sırasında kalabalığın önünde gerçekleşen bir şov, çağdaş kentlerin yazgısını değiştirdi. Otis, yerden metrelerce yükseğe kurulan bir platformun üzerine çıktı. Kalabalık nefesini tutmuş onu izlerken yardımcısına tarihe geçen o buyruğu verdi.

Yerden metrelerce yüksekte olan Otis, 1853 sırasına kalabalığa bir gösteri düzenledi. Kalabalığın kendisini izlediği sırada yardımcısına ‘halatı kes’ buyruğu vermişti. Yardımcısı baltayı indirdi ve platformu taşıyan ana halat koptu. Kalabalıktan çığlıklar yükseldi zira herkes kısa mühlet sonra yere düşeceğini düşünüyordu.

Ama beklenen olmadı. Platform sadece birkaç santim aşağı indi ve apansız durdu. Otis’in geliştirdiği güvenlik freni devreye girmişti. Otis kalabalığa dönerek sakin bir halde her şeyin denetim altında olduğunu söyledi. Bu an yalnızca bir şovdan ibaret değildi.

Aslında asansör fikri Otis ile başlamadı. Çok daha eskiye dayanıyor. Arşimet tarafından geliştirilen ilkel sistemler Antik Roma’da kullanılıyordu. Bu sistemler çoklukla insan gücü ya da hayvanlarla çalışıyordu ve saraylarda ya da madenlerde yük taşımak için kullanılıyordu. Beşerler bu sistemlere binmeyi tercih etmiyordu zira güvenlik diye bir kavram yoktu.

18. yüzyılda ise saray ömrü farklı tahliller üretmeye başladı. Louis XV için geliştirilen ve uçan sandalye olarak anılan sistem, Versailles Sarayı’nda kullanıldı. Bu düzenek sayesinde kral, kapalı buluşmalar için katlar ortasında görünmeden hareket edebiliyordu. Lakin bu sistemler de yaygınlaşmadı zira hala inançlı değildi ve yalnızca özel kullanım içindi.

Otis’in geliştirdiği güvenlik freni ise oyunun kurallarını değiştirdi. Halat koptuğunda kabini raylara kilitleyen bu sistem, asansörleri birinci defa inançlı hale getirdi. Bu buluşun akabinde beşerler asansöre binmeye başladı ve mimarlık dünyası yeni bir çağın kapısını araladı. Artık binalar üst gerçek büyüyebilirdi. Yüksek katlar bir risk değil bir avantaj haline geldi.

1880 yılında Werner von Siemens birinci elektrikli asansörü geliştirdi. Bu gelişme asansörleri daha süratli ve daha verimli hale getirdi. Artık yalnızca inançlı değil tıpkı vakitte pratikti. Bu iki adım birleşince gökdelenlerin önü açıldı. New York üzere kentler süratle yükselmeye başladı ve çağdaş kent silüeti ortaya çıktı.

Türkiye’de asansörün öyküsü de hayli değişik. İstanbul’da yer alan Pera Palas Hotel 1892 yılında açıldığında içinde bir asansör bulunuyordu. Bu, Osmanlı topraklarındaki birinci çağdaş asansörlerden biri olarak kabul ediliyor. O periyot için büyük bir yenilik olan bu sistem, bilhassa Orient Express yolcuları için büyük bir konfor sağlıyordu.