Kulak kanalının kendi kendini temizleme yeteneğini büsbütün sekteye uğratan bu yanlış müdahale, kulağı savunmasız bırakıyor. Temizlemek hedefiyle yapılan bilinçsiz hareketler; kulak zarının delinmesi, şiddetli ağrılar ve kronikleşen tıkanıklıklar üzere önemli sıhhat meselelerini da beraberinde getiriyor.

Pek çok kişinin şahsî bakım rutininde vazgeçilmez gördüğü pamuklu kulak çubukları, kulak burun boğaz uzmanlarına nazaran büyük bir yanılgıdan ibaret. Kulağın içine sokulan bu çubuklar sanılanın bilakis hijyen sağlamadığı üzere, işitme sıhhatini riske atan son derece önemli sıhhat sıkıntılarına da davetiye çıkarıyor.

Halk arasında “kulak kiri” olarak bilinen buşon (serumen), aslında bedenin kulak sıhhatini korumak ismine ürettiği son derece özel bir savunma düzeneğidir. Toz, kir ve yabancı maddelerin kulak zarına ulaşmasını engelleyen bu salgı, antibakteriyel yapısıyla enfeksiyon riskini en aza indirir. Üstelik sağlıklı bir kulak kanalı, çiğneme ve konuşma üzere doğal çene hareketleriyle bu birikintiyi kendi kendine dışarı atabilecek eksiksiz bir çalışma sistemine sahiptir.

Kulak çubuğu kulağa sokulduğunda, kanal girişindeki salgının sırf küçük bir kısmı pamuğa yapışırken büyük bir kısmı çubuğun itici gücüyle direkt kulak zarına yanlışsız sıkışır. Vakitle zarın önünde birikerek sert bir tıkaca dönüşen bu katman; işitme kaybı, daima çınlama, kulakta dolgunluk hissi ve şiddetli ağrılara yol açar.

Pamuklu çubukların bilinçsizce kulağa sokulması, kulak kanalındaki son derece hassas cilt dokusunu kolaylıkla çizebilir ve micro-yırtıklar oluşturarak dış kulak yolu enfeksiyonlarına taban hazırlar. Çok daha önemli tehlike ise çubuğun derinlere itilmesi yahut ani bir refleksle hareketi sonucu kulak zarının delinmesi ve orta kulaktaki hassas yapıların kalıcı hasar görmesidir.

Uzmanlar, kulak kanalına hiçbir yabancı cismin sokulmaması gerektiği konusunda hemfikirdir. Sağlıklı bir kulak bakımı için banyo sonrasında sadece kulak kepçesini ve kulak arkasını yumuşak bir havluyla kurulamak kafidir. Kulakta tıkanıklık, ağrı yahut işitme kaybı yaşandığında ise konutta müdahale etmek yerine vakit kaybetmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır.

Sosyal medyada milyonlarca sefer izlenen görüntülerde duş filtresi kullanan bireyler daha yumuşak, daha parlak ve daha kolay form alan saçlara kavuştuklarını söylüyor. Pekala sahiden bu kadar tesirli mi, yoksa yalnızca tanınan bir akım mı?

Uzmanlara nazaran bu sorunun tek bir yanıtı yok. Zira duş filtresinin sağlayacağı yarar, yaşadığınız bölgedeki suyun özelliklerine ve saçınızın yapısına nazaran değişiyor. Bilhassa boyalı, açıcı uygulanmış, röfleli ya da doğal olarak kuru saçlarda suyun kalitesi düşündüğünüzden çok daha büyük bir fark yaratabiliyor.

Asıl sorun şampuan değil musluktan akan su

Her kentte hatta birebir kentin farklı mahallelerinde bile musluktan akan suyun mineral oranı değişebiliyor. Yer altından geçen su, bulunduğu bölgedeki kayaçlardan kalsiyum ve magnezyum üzere mineralleri bünyesine alıyor. Bu minerallerin yoğun olduğu suya sert su ismi veriliyor.

Sert su insan sıhhati açısından ziyanlı kabul edilmiyor. Hatta bu mineraller içme suyunda doğal olarak bulunabiliyor. Lakin saç telleri üzerinde vakitle ince bir mineral katmanı oluşturabiliyor. Bu katman saçın mat görünmesine, daha güç taranmasına ve bakım eserlerinin saç teline gereğince nüfuz edememesine sebep olabiliyor. Bilhassa kıvırcık, dalgalı ve süreç görmüş saçlarda bu tesir daha bariz hissediliyor.

Duş filtresi tam olarak ne yapıyor?

Piyasadaki duş filtrelerinin büyük kısmı suyun içindeki kloru, tortuyu, pas kalıntılarını ve birtakım ağır metalleri azaltmayı hedefliyor. Böylelikle saç telleri ve saç derisi daha az kimyasal kalıntıyla temas ediyor. Bunun sonucunda saç daha yumuşak hissedilebiliyor ve saç derisindeki kuruluk hissi azalabiliyor.

Ancak burada birçok kişinin bilmediği değerli bir detay bulunuyor. Duş filtresi ve su yumuşatma sistemi birebir şey değil. İnternette satılan pek çok duş filtresi sert suya sebep olan kalsiyum ve magnezyum minerallerini büyük ölçüde uzaklaştıramıyor. Yani yaşadığınız yerde çok sert su varsa sadece filtre kullanmanız bütün sorunu ortadan kaldırmayabilir.

Eğer saçınız daima sertleşiyor, parlaklığını süratle kaybediyor, boyanız kısa müddette matlaşıyor ya da duş sonrası saç derinizde gerginlik hissediyorsanız duş filtresi denemeye paha bir seçenek olabilir.

Aynı halde yaşadığınız bölgede suyun sert olduğunu biliyorsanız ve duş başlığınızda sık sık kireç oluşuyorsa, suyun saç üzerindeki tesirini azaltmak için filtre kullanımını değerlendirebilirsiniz.

Uzun yıllardır dermatoloji alanında kullanılan çinko oksit aslında yeni keşfedilmiş bir içerik değil. Bilhassa hassaslaşan cildi korumak, tahrişi azaltmak ve cilt bariyerini desteklemek gayesiyle birçok gözetici formülde tercih ediliyor. Son günlerde ise bu bilinen içerik, toplumsal medya sayesinde farklı bir kullanım formuyla yine gündeme geldi.

Dermatolog Dr. Shereene Idriss, çinko oksidin cildin üzerinde fizikî bir gözetici katman oluşturarak dış etkenlere karşı bariyer vazifesi gördüğünü belirtiyor. Bu sayede ciltte oluşan tahrişin azalmasına yardımcı olabileceğini ve bariyerin kendini toparlama sürecini destekleyebileceğini tabir ediyor.

Çinko oksit sebep bu kadar ilgi görüyor?

Çinko oksidin en kıymetli özelliklerinden biri cildi yatıştıran ve koruyan yapısı. Hassaslaşmış ya da tahriş olmuş bölgelerde kollayıcı bir katman oluşturarak cildin dış etkenlerle temasını azaltabiliyor. Bilhassa cilt bariyeri ziyan gördüğünde, kızarıklık oluştuğunda yahut yoğun kuruluk yaşandığında destekleyici bir içerik olarak öne çıkıyor.

Uzmanlar, çinko oksidin birebir vakitte su kaybını azaltmaya yardımcı olduğunu ve bariyer işlevini desteklediğini söylüyor. Bu sebeple sadece kozmetik eserlerde değil, uzun yıllardır farklı dermatolojik bakım eserlerinde de itimatla kullanılan içerikler arasında yer alıyor.

Sosyal medyada tanınan hale gelmesinin sebebi ise kullanıcıların kısa müddette gözle görülür bir sakinleşme yaşadıklarını paylaşmaları oldu. Bilhassa sabah uyandıklarında kızarıklığın hafiflemesi ve cildin daha istikrarlı görünmesi birçok kişinin bu formülü denemesine sebep oldu.

Gece boyunca yüzde bırakmak hakikaten yararlı mı?

Uzmanlara nazaran bu sorunun karşılığı cildin muhtaçlığına nazaran değişiyor. Çinko oksit muhakkak durumlarda hayli yararlı olabiliyor. Bilhassa cilt bariyeri süreksiz olarak zayıfladığında yahut tahriş geliştiğinde kısa müddetli takviye maksadıyla kullanılabiliyor.

Dermatolog Dr. Whitney Bowe, cildin gereksinim duymadığı halde daima ağır ve oklüzif eserlerle kaplanmasının bilhassa yağlı ve akneye yatkın şahıslarda gözeneklerin daha kolay tıkanmasına sebep olabileceğini belirtiyor. Bu durum kimi bireylerde yeni siyah nokta ve sivilce oluşumunu tetikleyebiliyor.

Uzmanların dikkat çektiği değerli noktalardan biri de eserlerin içerik farkı. Çinko oksit birebir olsa bile formüller birbirinden epeyce farklı olabiliyor. Kimi eserlerde parfüm, hami maddeler yahut farklı faal bileşenler bulunabiliyor. Hassas ciltlerde bu ek içerikler tahrişi artırabileceği üzere beklenen yatıştırıcı tesirin de önüne geçebiliyor.

Bursa İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı Nilüfer Sağlık Hayat Merkezi’nde misyonlu Diyetisyen Tuğçe Ünal, yaz mevsiminde su tüketiminin değeri, sağlıklı beslenme ve sağlıklı pişirme usulleri ile besin güvenliği hakkında açıklamalarda bulundu. Sağlıklı beslenmenin en değerli faktörlerinden birinin su tüketimi olduğunu lisana getiren Diyetisyen Ünal, “Yaz aylarında sıcaklığın artması ile birlikte bedenimizde önemli ölçüde sıvı ve mineral kayıpları olmaktadır. Hasebiyle yetişkin bireylerde günlük ortalama 2-2,5 litre su tüketimini öneriyoruz.

Tabii ki bu şahsî farklılıklarımızdan etkilenebilir. Kişi şayet dışarıda çalışıyorsa, çok terliyorsa yahut spor yapıyorsa bu sayılar bir ölçü arttırılabilir. Sıvı tüketimimizi desteklemek ismine şekersiz yapılmış kompostolar, ayran, maden suyu tüketimi yeniden hakikat birer alternatif olacaktır. Fakat gazlı içeceklerin sağlıklı beslenmede yeri yoktur ve mutlaka su yerine geçmezler.” dedi.

Sağlıklı beslenme için ‘4 yapraklı yonca’ modelini önerdiklerini ve her bir yaprağın farklı bir besin kümesini temsil ettiğine işaret eden Ünal, “Bu besin grupları; et grubu, tahıllar, süt ve süt eserleri ile zerzevat ve meyvelerden oluşan kümelerdir. Şayet biz tabağımızda her öğünde bu dört yapraklı yoncanın en az üç yaprağından oluşan besin kümelerini bulundurabiliyorsak sağlıklı beslenmeden kelam edebiliriz. Fakat yaz aylarında sık yapılan beslenme yanılgılarından bir tanesi de yalnızca meyve üzere bir tabakla öğün geçiştirilmesidir. Bu bizim dört yapraklı yonca modeline uymuyor ve tekdüze bir beslenmedir.

Eğer aşırı meyve tüketimi yapılıyorsa bu bizim kan şekerimizin süratli yükselip süratli düşmesine, yani kan şekerimizdeki dalgalanmaların olmasına, tıpkı vakitte kilo artışımızın da süratli bir formda olmasına sebebiyet verebilir.” biçiminde konuştu. Diyetisyen Ünal ayrıca hafif beslenme uygulanmak istenirken bazen protein muhtaçlığının göz ardı edildiğini vurgulayarak, proteinin kâfi ölçüde tabakta yer almamasının sonucunda kas kaybı olabileceğinin altını çizdi.

Yaz aylarında sıcaklığın artması ile birlikte besin zehirlenmesi olaylarında da artışların olabileceğine değinen Ünal, “Açıkta satılan, hijyeninden emin olmadığımız besinler ile soğuk zincirinin korunduğundan emin olmadığımız besinleri tüketmemeliyiz. Tüketici olarak marketten buz dolaplarından aldığımız eserleri evimizdeki buzdolabına taşıyıncaya kadar olan süreç içerisinde de yeniden dikkatli olmamızda yarar var. Sıcak yaz aylarında, marketlerin soğuk dolaplarından aldığımız eseri en geç 1 saat içerisinde buzdolabımızda koruma edebiliyor olmalıyız.” tabirlerini kullandı. Pişirme ve koruma metotlarından de bahseden Ünal, yağda kızartma yerine fırınlama, ızgara, buharda pişirme üzere tekniklerin çok daha hakikat bir pişirme formülü olacağını belirtti.

Ünal ayrıyeten, “Yemeklerin günlük ve taze olarak pişirilmesini tavsiye ediyoruz. Şayet günlük tüketebileceğimiz ölçünün üzerinde bir yemek pişirmiş isek bunu, tenceremiz oda ısısına geldikten sonraki en geç yarım saat içerisinde tekrar buzdolabına kaldırarak orada koruma edilmesini tavsiye ediyoruz.” diye konuştu. Ünal son olarak, Sağlık Bakanlığı’na bağlı Bursa’daki 14 sağlıklı hayat merkezinde diyetisyen danışmanlığı başta olmak üzere; fizyoterapist, psikolog, kanser taraması gibi hizmetlerden vatandaşların fiyatsız yararlanabileceğini kelamlarına ekledi.

Uzun yıllar boyunca bu düzeneğin ne işe yaradığı tam olarak çözülemedi. Lakin teknoloji geliştikçe ve bilim insanları daha ileri tahlil tekniklerine yöneldikçe, bu antik aygıtın aslında gökyüzünü hesaplayan son derece sofistike bir sistem olduğu ortaya çıktı.

Bilim dünyasında son devirde en çok konuşulan gelişmelerden biri 2024 yılında yayımlanan yeni araştırma oldu. University of Glasgow bünyesinde çalışan Graham Woan ve Joseph Bayley bu mekanizmayı alışılmışın dışında bir formülle inceledi. Araştırmacılar, kara delik çarpışmalarını anlamak için kullanılan istatistiksel teknikleri bu antik aygıta uyguladı.

Bu noktada devreye LIGO datalarında kullanılan tahlil yolları giriyor. Woan, bu tekniklerin aygıt üzerindeki delik dizilimlerini anlamada şaşırtan derecede tesirli olduğunu söyledi. Bayley ise sonuçların beklentilerinin çok ötesine geçtiğini belirtti. Yapılan tahliller, sistemin takvim halkasında 354 ya da 355 delik bulunduğunu ortaya koydu. Bu sayı, bir Ay yılındaki günlerle birebir örtüşüyor.

Daha da etkileyici olan ayrıntı ise üretim hassasiyeti. Araştırmacılar, bu deliklerin yalnızca 0.028 milimetre üzere inanılmaz düşük bir yanılgı hissesiyle açıldığını vurguladı. Bu düzeyde bir hassasiyetin çağdaş makineler olmadan elde edilmesi bugün bile sıkıntı kabul ediliyor. Bu durum, antik periyotta düşündüğümüzden çok daha gelişmiş bir mühendislik anlayışı olduğunu gösteriyor.

Peki bu aygıtı kim yaptı? Sorusunun ne yazık ki kesin bir delili bulunmuyor. Fakat bilim insanları kimi güçlü ihtimaller üzerinde duruyor. Antik Yunan astronomu Hipparchus ya da matematik ve mühendislik dehası Archimedes üzere isimlerin bu sistemin gerisinde olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, düzeneğin Ay’ın eliptik yörüngesindeki sürat değişimlerini bile simüle edebildiğini aktardı.

Aynı periyoda ilişkin öbür bulgular da antik dünyanın teknolojik kapasitesine dair kıymetli ipuçları sunuyor. Örneğin Baghdad Battery olarak bilinen ve elektrik üretmiş olabileceği düşünülen obje ya da Roma devrine ilişkin beton formülleri, geçmişin düşündüğümüzden daha ileri olabileceğini gösteriyor.

Orta Çağ’da bile benzeri bir teknolojiye rastlanmaması, bu cins bir bilginin vakitle unutulduğunu düşündürüyor. Woan, bu durumun insanlık tarihinin her vakit doğrusal ilerlemediğini gösterdiğini söyledi. Bugün bu eşsiz aygıt National Archaeological Museum of Athens içinde sergileniyor.