Yenidoğan bebeklerde bazı genetik ve metabolik hastalıkların erken teşhisi için uygulanan önemli bir işlem olan topuk kanı, bebek doğduktan sonraki ilk 5 gün içinde alınır. Bu uygulama, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen program çerçevesinde gerçekleştirilmekte olup, yenidoğan bebeklerin yaklaşık %99’una uygulanmaktadır. Ancak, bazı aileler bu uygulamayı reddetme hakkına sahip olup, bu durumda resmi bir form doldurup imza vermeleri gerekmektedir.

TOPUK KANI NEDEN ALINIR?

Sağlık Bakanlığı’nın yayınladığı bildiriye göre, topuk kanı uygulaması, doğan her bebeğin bazı kritik hastalıklara karşı taranması açısından son derece önemlidir. Bu hastalıklar arasında şunlar yer almaktadır:

• Fenilketonüri
• Konjenital Hipotiroidi
• Kistik Fibrozis
• Biyotinidaz Eksikliği
• Konjenital Adrenal Hiperplazisi

Ayrıca, 09 Mayıs 2022 tarihi itibarıyla spinal müsküler atrofi (SMA) taraması da bu uygulama kapsamında yapılmaktadır. Yapılan bu taramalar sayesinde, belirtilen hastalıklar nedeniyle oluşabilecek geri dönüşümü olmayan hasarların önüne geçilebilmekte veya etkileri azaltılabilmektedir. Bu nedenle, bebeğinizin bu hastalıklara karşı taranması amacıyla topuk kanı örneği alınması büyük önem taşımaktadır. Bakanlık, topuk kanı taramasına eklenebilecek ve çocukların yaşam kalitesini artıracak başka hastalıkların da tarama programına dahil edilmesi için bilimsel çalışmalar yürütmektedir.

TOPUK KANI ZORUNLU MU?

Topuk kanı uygulaması, Sağlık Bakanlığı’nın programında yer almakta ve her yenidoğana rutin olarak uygulanmaktadır. Bu uygulama, Bakanlık tarafından zorunlu tutulmakta olup, adli bir zorunluluk bulunmamaktadır. Uygulamayı reddeden ailelerin resmi bir form doldurması ve imza atması gerekmektedir.

TOPUK KANI İLE NEYE BAKILIYOR?

Topuk kanı ile teşhis edilebilen hastalıklar şunlardır:

• Fenilketonüri
• Galaktozemi
• SMA
• Konjenital hipotiroidi
• Kistik fibrozis
• Orak hücreli anemi
• Akçaağaç şurubu idrar hastalığı
• Biyotinidaz eksikliği
• Konjenital adrenal hiperplazisi

TOPUK KANI ALINMAZSA NE OLUR?

Topuk kanı ile yukarıda belirtilen genetik ve metabolik hastalıkların teşhisi yapılmaktadır. Eğer topuk kanı alınmazsa, bu hastalıkların varlığı durumunda erken teşhis imkanı kaybolacaktır. Bu da, potansiyel sağlık sorunlarının zamanında müdahale edilmeden ilerlemesine neden olabilir.

TOPUK KANI NEDEN TARTIŞILIYOR?

Topuk kanı alımının bebeğe herhangi bir zararı bulunmamaktadır ve amacı erken teşhis sağlamaktır. Ancak, tarama testleri tek başına kesin bir tanı sağlamaz. Doktorlar, topuk kanı taraması ile anormal durumları tespit ederek aileleri ileri tetkik gereksinimleri hakkında bilgilendirmektedir. Bununla birlikte, topuk kanı almanın çocuğun Anayasa ile korunan yaşam ve sağlık hakkı üzerindeki olumlu etkileri, tıbbi otoritelerce henüz kanıtlanmamış ve bazı teşhis ve tedavi yöntemleri hala tartışmalı bir konu olmuştur. Ancak, Sağlık Bakanlığı bu uygulamayı zorunlu kılmakta ve önemine dair çeşitli bilgilendirmeler yapmaktadır. Topuk kanı taramasının, genetik hastalıkların erken teşhisinde hayati bir rol oynadığı ifade edilmektedir.

The post Yenidoğan Bebeklerde Topuk Kanı Uygulaması: Önemi ve Süreci first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Veysel Şal, her yıl dünya genelinde 500 bin yeni rahim ağzı kanseri vakası tanısı konduğunu belirtmektedir. Bu hastaların yaklaşık %50’sinin maalesef hayatını kaybettiğine dikkat çeken Şal, Türkiye’deki yıllık vaka sayısının ise 2 bin ile 2 bin 500 arasında değiştiğini ifade etmektedir.

Prof. Dr. Şal, rahim ağzı kanserinin erken evrede tespit edilip engellenme olasılığının son derece yüksek olduğunu vurgulayarak, kadınların belirli yaşlarda aşılanmasının önemine değinmiştir. “Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası sağlık kuruluşlarının önerisi, kadınlarımızın büyük bir kısmını aşılamak ve mutlaka HPV DNA testi yaptırmaktır. Bu sayede öncü lezyonların tedavisini gerçekleştirerek kanser gelişimini önleyebiliriz. Rahim ağzı kanseri önlenebilir bir hastalıktır. Tarama testleri ve aşı uygulamalarıyla kanserin önüne geçmemiz mümkün,” demektedir. Prof. Dr. Şal, 2030 yılına kadar böyle bir önleyici politikaya sahip olmayı hedeflediklerini, 2050-2100 yılları arasında ise rahim ağzı kanserinin ülke ve dünya genelinde neredeyse tamamen ortadan kalkacağını ifade etmiştir. “Bu hastalık, çiçek virüsü gibi kontrol altına alınabilir hale gelecektir,” diye eklemiştir.

Şal, toplamda 160 ülkenin bu aşılamayı yaptığını ve 50’ye yakın ülkede erkeklerin de aşılandığını belirtmiştir. Ayrıca, sigaranın da rahim ağzı kanseri riskini artıran önemli bir faktör olduğunu vurgulamıştır. HPV DNA testinin Toplum Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz olarak yapılabildiğini de eklemiştir.

Rahim Ağzı Kanseri ve Hamilelik

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. Taha Takmaz, rahim ağzı kanserinin en yaygın belirtilerinin anormal kanamalar olduğunu ifade etmektedir. Bunun dışında, tümörün boyutuna bağlı olarak çeşitli bulguların da ortaya çıkabileceğini belirtmiştir. “Çoğu zaman, bu hastaları yaptığımız smear taramalarındaki anormal sonuçlarla tespit ediyoruz. Tedavi süreci de bu aşamada başlamaktadır,” demektedir.

Doç. Dr. Takmaz, kadınların aniden rahim ağzı kanseri ile karşılaşmadığını vurgulayarak, “Rahim ağzı kanserinin daha erken evreleri mevcut. Bu aşamalarda gerekli müdahaleleri yaparak sadece rahim ağzını çıkarmak suretiyle hastanın ilerleyen dönemlerde hamile kalabilmesini sağlamak mümkündür. Ancak kanserin ilerlemesi durumunda çevre dokularla ilişkisi ve evresi belirleyici olmaktadır. Bu nedenle, hastalığın ilerlemeden daha hücre içi seviyedeyken önleyici tedavi almak ve gerekirse cerrahi müdahalede bulunmak önemlidir,” şeklinde açıklama yapmıştır.

Takmaz, rahim ağzı kanserinin HPV virüsü nedeniyle meydana geldiğini, bu virüsün etkili bir şekilde taranması ve koruyucu tedavilerin geliştirilmesi halinde hastalığın önlenebileceğini ifade etmiştir. Günümüzde kullanılan HPV aşılarının bu konuda büyük bir öneme sahip olduğunu vurgulamaktadır. “Ülkemizde yaklaşık 2 yıldır mevcut olan 9’lu alt tipe karşı koruyan bir aşı bulunmaktadır. Bu aşı, kadınları en sık genital siğil ve rahim ağzı kanseri yapan virüs tiplerine karşı korumaktadır. Aşıyı 9-45 yaş arasındaki tüm kadın ve erkeklere tavsiye ediyoruz. Bu aşı ile hem genital siğil hem de rahim ağzı kanserinin %90’ına karşı koruyuculuk elde edilebilir,” diye sözlerini tamamlamıştır.

The post Rahim Ağzı Kanseri: Belirtiler, Korunma Yöntemleri ve Hamilelik Üzerindeki Etkileri first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Çocuk Nöroloji Uzmanı Dr. Ece Gültekin, otizm oranlarındaki artışın ardındaki en önemli etkenlerden birinin erken teşhis ve tarama oranlarındaki yükseliş olduğunu vurguladı. Dr. Gültekin, “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), beynin sinyal iletimindeki bozukluklar nedeniyle bireylerin iletişim, etkileşim ve öğrenme biçimlerinde farklılıklar gösteren nörolojik bir durumdur. Son yıllarda otizm tanısı konan bireylerin sayısındaki artış, daha fazla çocuğa erken dönemde tanı konulması ve tarama testlerinin yaygınlaşmasıyla doğrudan ilişkilidir. Bu durum, toplumsal farkındalığın arttığını ve otizm konusunda daha fazla bilgi sahibi olunduğunu göstermektedir” dedi.

ABD ve Ülkemizdeki Durum

Dr. Gültekin, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Türkiye’deki otizm tanısı alma oranlarına da dikkat çekti. “2020 yılına ait bir araştırmaya göre, ABD’de 8 yaşındaki her 36 çocuktan biri otizm tanısı alıyor. 2000 yılında ise bu oran 150’de 1’di. Türkiye’de ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2023-2030 Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı’na göre, 2000 yılında her 150 çocuktan biri otizm tanısı alırken, 2020’de bu oran 36’da 1’e yükseldi. Başka bir deyişle, Türkiye’de 2000 yılından 2020 yılına kadar otizm oranındaki artışın yüzde 316,67 olduğu görülüyor. Bu artış, otizm tanısının daha kapsamlı bir şekilde konulmasına ve toplumsal farkındalığın artmasına bağlanmaktadır” ifadelerini kullandı.

Genetik ve Çevresel Etkenler

Dr. Gültekin, “Otizmin kesin nedenleri hala tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi önemli bir rol oynamaktadır” diyerek sözlerine devam etti. “Anne adaylarının hamilelik sürecindeki bazı faktörler ve çevresel kirlilik gibi unsurlar, otizm gelişiminde belirleyici olabiliyor. Özellikle Frajil X sendromu, tüberöz skleroz kompleksi ve Prader-Willi sendromu gibi genetik bozukluklar otizmle ilişkilendirilmektedir. Otizm teşhisindeki artış, geçmişte düşük tarama oranlarına sahip bazı demografik gruplarda daha belirgin hale gelmiştir. Kadınlar, bazı etnik ya da demografik gruptaki çocuklar, prematüre doğanlar ve ileri yaşta ebeveynlik gibi faktörler de bu artışı tetikleyebilen etmenler arasında yer almaktadır.”

‘Erken Teşhis Hayati Öneme Sahip’

Otizm tanısının genellikle gözlemler ve ebeveynlerle yapılan görüşmelerle konulduğunu belirten Dr. Gültekin, erken yaşta yapılan taramaların bireylerin gelişimi açısından büyük farklar yaratabileceğini ifade etti. “18-24 ay arasında yapılan tarama testleri, potansiyel otizm vakalarını erken dönemde tespit edebilir. Ebeveynlerin bu testleri ihmal etmemeleri son derece önemlidir” dedi. Erken müdahale ile otizmli çocukların bilişsel, sosyal ve iletişim becerilerinin önemli ölçüde geliştirilebileceğini aktaran Dr. Gültekin, “Üç yaşına kadar başlanan tedaviler, çocukların gelişimine büyük katkılar sağlar” şeklinde konuştu.

‘Farklı Tedavi ve Terapilerle Gelişim Sağlanıyor’

“Otizmin kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, erken yaşta başlanan tedavi yöntemleri, bireylerin gelişimine büyük katkı sağlar” diyen Dr. Gültekin, konuşma terapisi, ergoterapi, sosyal beceri eğitimi ve duyusal entegrasyon terapisi gibi destekleyici tedavi yöntemlerinin otizmli bireylerin günlük yaşam becerilerini geliştirdiğini ve ailelerin sürece dahil edilmesinin önemini vurguladı. Dr. Gültekin, erken müdahalenin, otizmli çocukların gelecekte daha bağımsız ve sosyal bir yaşam sürmelerine yardımcı olabileceğini, bunun da toplumda daha fazla farkındalık yaratacağını ifade etti.

The post Otizmde Artış: Nedenler, Erken Teşhis ve Tedavi Yöntemleri first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın kanser türlerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, her yıl milyonlarca kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Rahim ağzı kanserinin çoğu vakası, Human Papilloma Virüsü (HPV) adlı virüsün yol açtığı enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, rahim ağzı kanserinden korunmanın en etkili yolu, HPV’ye karşı yapılan aşılar olarak öne çıkmaktadır.

HPV aşıları, virüsün vücuda girişini engelleyerek rahim ağzı kanseri riskini büyük ölçüde azaltmaktadır. Uzmanlar, aşıların genç yaşta, özellikle HPV’nin yayılmadan önce uygulanmasının en etkili çözüm olduğunu vurgulamaktadır. HPV, cinsel yolla bulaşan bir virüs olup, kadınlarda rahim ağzı kanserinin yanı sıra vulva, vajina, anüs ve boğaz kanserlerine de yol açabilmektedir. DSÖ’ye göre, HPV, rahim ağzı kanserlerinin %99’unun temel nedeni olarak kabul edilmektedir.

Her ne kadar çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından temizlenebilse de, bazı HPV tipleri uzun vadede kanser gelişimine yol açabilecek kadar tehlikeli olabilir. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Prof. Dr. Emma Richards, “HPV, rahim ağzı kanserinin en önemli nedenidir. Ancak iyi haber şu ki, HPV’ye karşı aşılanarak bu risk önemli ölçüde azaltılabilir. Aşı, HPV’ye karşı vücutta bağışıklık geliştirerek, enfeksiyonların ve dolayısıyla kanserin önlenmesine yardımcı olur” şeklinde açıklamada bulunmaktadır.

HPV aşıları, genellikle 9-14 yaş arasındaki çocuklara önerilmektedir. Ancak 15 yaş ve üzerindeki bireyler de aşılanabilir. Yapılan araştırmalar, HPV aşısı olan kişilerin, HPV’ye bağlı rahim ağzı kanseri gelişme riskinin %90 oranında azaldığını göstermektedir. Aşı genellikle iki doz olarak uygulanmakta, ancak 15 yaş ve sonrasında üç doz önerilmektedir.

Onkoloji uzmanı Dr. Sarah Thompson, “HPV aşıları, rahim ağzı kanseri gibi ciddi hastalıkların önlenmesi için son derece etkilidir. Aşılanan bireylerin kanser gelişimi riski önemli ölçüde azalır. Ancak, aşı yapılmadan önce düzenli tarama testleri de oldukça önemlidir. Aşı sadece koruyucu bir önlem olup, tarama testleriyle erken teşhis de sağlanmalıdır” açıklamasında bulunmaktadır.

HPV aşıları, dünya genelinde birçok ülkede uygulanmaya başlanmıştır. Özellikle gelişmiş ülkelerde, aşılar okul çağındaki kız çocuklarına yapılmaktadır. Avustralya, İngiltere ve Kanada gibi ülkelerde HPV aşısı sayesinde rahim ağzı kanseri vakalarında büyük bir düşüş gözlemlenmiştir. ABD’de de HPV aşısı, 2006 yılından itibaren yaygın olarak uygulanmakta olup, bu alanda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.

Sağlık politikaları uzmanı Dr. John Miller, “HPV aşısı, halk sağlığı açısından devrim niteliğinde bir adımdır. Eğer tüm dünyada yaygın olarak uygulanırsa, rahim ağzı kanseri oranlarında büyük bir düşüş sağlanabilir. Bu, milyonlarca kadının hayatını kurtarabilir ve sağlık sistemlerinde önemli bir iyileşmeye yol açar” demektedir.

The post Rahim Ağzı Kanseri ve HPV Aşıları Üzerine Bilgiler first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.