Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte çağdaş muharebe ortamına dair bilinen birçok kural ve doktrin büyük bir değişim yaşadı. Yaşanan çatışmalarda drone sistemlerinin kullanımının artmasıyla birlikte yaşanan bu değişim, hem Rusya hem de Ukrayna’nın askeri endüstrisini de önemli biçimde etkiledi. Bu durumu fırsat olarak gören birtakım şirketler, her geçen gün tesirlerini artıran drone’ların başlattığı dönüşümden yararlanarak bölüm değiştirdi ve askeri endüstriye kaydı. Bu dönüşümün Ukrayna’daki en dikkat çeken örneklerinden birisiyse halihazırda Ukrayna’da ordunun silah gereksinimini karşılayan en kıymetli silah üreticilerinden birisi hâline gelmiş olan, savaştan evvel veranda ve dış mobilya üretimi yapan bayan bir mimar olan Iryna Terekh. 

MOBİLYA ÜRETİCİSİNDEN DRONE ÜRETİCİSİNE DÖNÜŞTÜ 

Ukrayna’nın kuzeyindeki Irpin şehrinde mimarlık eğitimi alan Terekh’in uzmanlık alanı tasarım ve idare alanlarındaydı. 34 yaşındaki bayan, meslek hayatında daha evvel bir beton şirketinin kurulmasına önayak oldu. Bununla birlikte savaştan evvelki devirde de veranda ve dış mobilyalar üreten bir şirketi bulunuyordu. Fakat bu durum, Rusya’nın Ukrayna’yı işgale yönelik başlattığı akının ardından Terekh’in tahmin edemeyeceği ve daha evvel çok deneyiminin bulunmadığı bir alana yönelmesine yol açtı: Askeri sanayi ve drone üretimi. 

Irpin, Rusya’nın 2022 yılında başlattığı hücumlardan kısa mühlet sonra işgal edildi ve kentin kıymetli bir kısmı yaşanan çatışmalarda tahrip oldu. Irpin’in Rus ordusu tarafından işgal edildiği günlerde Terekh, Ukrayna ordusuna nasıl takviye olacağını düşünmeye başlamıştı. Genç bayan o günlerde düşündüklerini, “Düşmanımıza karşı ne kadar savunmasız olduğumuzu anladım. Bu savaşı kazanmak ismine ortaya koyabileceğim rastgele bir yeteneğim varsa bunu yapmak zorundayım“ diyerek anlattı. 

20 DRONE’DAN 400 DRONE’A ÇIKTILAR 

Iryna Terekh, kolay drone sistemlerinin savaşta ön plana çıkmasıyla birlikte Ukrayna ordusuna yararlı olmak için ne yapacağını kısa mühlet içinde kararlaştırdı ve bu fikri hayata geçirmek için savaş öncesinde birlikte iş yaptığı iş insanı Denys Shtilerman ve bir sinema imalcisi olan Yehor Skalyha ile iştirak kurdu. Fire Point isimli savunma şirketinde daha evvel askeri mühendislik alanında tecrübesi olan tek kişi Denys Shtilerman’dı. Bu alan, Terekh ve Skalyha’nın tecrübe sahibi olmadığı bir alandı. 

Yeni kurulan şirket başlangıçta günde yalnızca 20 drone üretmeyi hedefledi. 2024 yılına gelindiğinde, şirketin ürettiği F-1 tipi drone’lar sistemli olarak Rus havaalanlarına, mühimmat depolarına ve petrol rafinerilerine yönelik taarruzlarda kullanılıyordu. Kiev’in taarruzlarda drone kullanımını artırması sebebiyle Terekh ve ortaklarının kurduğu şirketin üretim kapasitesi de giderek büyümeye başladı. Muhtaçlığın artması nedeniyle Fire Point isimli şirketin günlük drone üretim kapasitesi 300 ila 400’e ulaştı. 

‘UKRAYNA ARTIK SADECE TAHIL AMBARI OLMAYACAK’ 

Uzmanlara göre Terekh ve ortaklarının kurmuş olduğu şirket, Ukrayna’da yaşanan dönüşümün kıymetli göstergelerinden birisi ve bu tip şirketler Ukrayna’nın askeri yardım alan bir ülke olmaktan çıkarak kendi askeri endüstrisini kurmasında kıymetli bir gelişme olarak görülüyor. Ülkede Fire Point gibisi çok sayıda şirket bulunuyor. Bağlantı ve navigasyon teknolojileriyle Amerikalı yatırımcıların dikkatini çeken Sine Engineering’in kurucusu, savaştan evvel çalışma masaları üreten bir şirket işletiyordu. İnsansız hava araçları için otonom yönlendirme sistemleri üreten Fourth Law şirketinin kurucusu Yaroslav Azhnyuk ise daha evvel, Amerikalı iş hızlandırma programı Y Combinator tarafından desteklenen evcil hayvan teknolojisi girişimi Petcube’u kurmuştu. 

Ukrayna’daki sistemin askeri sistemler üreten şirketler için güzel bir işleyişe sahip olduğunu düşünen Terekh, mevcut sistemi “Bu formül Ukrayna’da işe yarıyor zira bürokrasiyle çok az temasınız oluyor ve orduyla direkt irtibatımız var. Bu sayede süratli reaksiyon veren şirketlerimiz mevcut ve meselelere anında tahlil bulunabiliyor“ diyerek açıkladı. Ukrayna’da uygulanan bu sistem, verimli bulunuyor olması nedeniyle çok sayıda Batılı ülke tarafından da takip ediliyor. Bu kapsamda ilerleyen periyotta ABD ve Ukrayna hükümetlerinin, Ukrayna’nın ABD’ye askeri teknoloji ihracatını artıracak ve Amerikan şirketleriyle ortak teşebbüsler kurmasını sağlayacak yeni bir savunma anlaşması imzalaması bekleniyor. 

Kaynak : Milliyet

The post Mobilya üretiyordu, savaşla hayatı değişti! Ordunun silah muhtaçlığını karşılıyor: ‘Sayı 400’e çıktı’ first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Derleyen: Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – I. Dünya savaşı alevleniyor, her geçen gün yeni cepheler açılıyordu. O sıralarda İngilizler, dört bir yandan ‘en yeterli askeri’ kendilerine nazaran ‘kimsenin yenemeyeceklerini’ topluyordu. Yüzlerce askerden oluşan gücün ismini ‘Dunsterforce’ koymuşlardı. Bu isim askerin kumandanı olan Tümgeneral Lionel Dunsterville isminden esinlenilerek seçilmişti. 1917’de Bolşeviklerin Ekim İhtilali yaşanmış ve bölgedeki Rus birliklerinin dağılıyor olması İngilizleri huzursuz etmişti. Onların gözünde bu, ‘petrol gidiyor’ demekti. General Dunsterville, stratejik kıymete sahip Transkafkasya demiryolunu ve petrolü hem Türklerden hem de Bolşeviklerden korumakla görevlendirildiğinde kurulan o büyük güç için neredeyse sonsuz bir ömür biçilmişti. Ancak savaşacakları güç, büyük olduğunu düşündüklerinden daha büyüktü. Nuri Paşa, Enver Paşa’nın kardeşiydi. Bugün Nuri Killigil diye bildiğimiz Paşa, I. Dünya Savaşı’nın sonlarında Azerbaycan’a hâkim olan Rus ve Ermeni birliklerinin Mart Olayları ismi ile anılan Müslüman katliamlarını yapmaları üzerine, görevlendirilmişti. Kafkas İslam Ordusu isminde Osmanlı, Azeri ve Dağıstan askerlerinden oluşan bir orduyla Azerbaycan’ı işgalden kurtarma operasyonu başlatan Nuri Paşa, sonunda ‘İstiklal Madalyası’ alacağı operasyonları başlatmıştı. İngilizlerin Kuzey İran ve Kafkasya’dan artlarına bakmadan kaçmalarıyla sonuçlanacak kahramanların kumandanı ve Türkiye’nin birinci yerli silah fabrikası kurucusu Nuri Paşa’yı ise farklı bir yazgı bekliyordu!

Nuri Paşa kurucusu olduğu silah fabrikasında

YENİLEMEYECEK ADAMLARDAN OLUŞAN BÜYÜK GÜÇ TÜRKLERDEN KAÇIYOR!

İngilizler, Kafkas Cephesi’ndeki Müttefik pozisyonunu güçlendirmenin gerekli olduğunu düşünüyordu. Bu ordunun önünü kesmek ve Azerbaycan’ı denetim eden Rus ve Ermeni birliklerine yardım etmek için İngilizler Bakü’ye kendileri için büyük, Türkler için küçük bir kuvvet yollamıştı. Ancak Nuri Paşa’nın komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun Azerbaycan genelinde büyük dayanak bulup güçleneceğini beklemediklerinden savaş sonu ‘yetersiz askeri güç’ tahlilini yapmışlardı. İngilizlerin bölgeye gönderdiği Dunsterforce gücü, birebir vakitte, Rusların çekilmesinin akabinde savunmasız kalan Mezopotamya’da savaşan İngiliz kuvvetlerinin doğu kanadının güvenliğini de sağlayacaktı. Bütün bunlar, Ermenilerin, Asurluların, Gürcülerin ve Bolşevik terslerinin mahallî kümelerini sistemsiz bir ordu halinde örgütleyerek gerçekleştirilecekti. General Dunsterville, Kafkasya’yı istikrara kavuşturmak ve tıpkı vakitte İngiliz Hindistan’ına giden yolları mümkün bir Türk kuvvetinden korumak hedefiyle Gürcistan ve Ermenistan üzere bağımsız devletlerin kurulmasını ve sürdürülmesini teşvik etme yetkisine bile sahipti. Bu, Osmanlı’nın hem Kafkasya’da hem de daha doğuya gerçek nüfuzunu genişletme niyetlerinin önünde mani teşkil edecekti. İngilizler için Türkler tehdit, Türkler için o topraklar ise devletin ayrılmaz bir kesimiydi. İşgal edilen tüm topraklar çok pahalıydı ve düşman işgaline göz yumulamazdı. Dunsterforce, en yüksek noktasında yaklaşık 1.000 subay ve astsubaydan oluşuyordu. Tümgeneral Lionel Dunsterville ordusu için “Hepsi özel yetenekleri nedeniyle seçilmişti ve hepsi de alanında kendilerini aslında kanıtlamış şahıslardı. Elbet ki, daha seçkin bir küme daha evvel hiç bir ortaya getirilmemiştir” diyordu.

Batı Cephesi’nden toplanan askerler 29 Ocak 1918’de Londra’dan yola çıktı. 20 Mart’ta Bağdat’a varmışlar, fakat Kafkasya’daki kaotik durumla ilgili artan telaşlar, İngilizleri 27 Ocak’ta bir öncü birlik göndermeye zorlamıştı. Dunsterville ve öbür 50 adama, Bakü’yü ele geçirmek için kuzeye gitmeleri ve mümkünse sistemsiz kuvvetleri toplamak ve yönlendirmek için bir üs kurmaları emredilmişti. Tiflis’e geçmeleri emredildiğinde yanlarında yüklü ölçüde İran gümüşü ve İngiliz altını vardı. Arabalar, minibüsler ve zırhlı araçlarla, kuvvetli İran toprağından geçerek 482 kilometre kuzeydoğuya, 2316 metre yüksekliğindeki Esedabad Geçidi’ni aşarak Hamedan’a gittiler. Hazar Denizi kıyısındaki Enzeli’ye 402 km daha kuzeye gittiler. Enzeli’de Bakü’ye gemi bileti bulacaklarını düşünmüşlerdi. 19 Şubat’ta limana vardıklarında, limanın silahlı Bolşevikler tarafından denetim edildiğini gördüler. Yani Rusya’nın artık Türklerle savaş halinde değildi ve İngilizler orada istenmiyordu. Dunsterville ve grubu yaz aylarına kadar orada kaldı. Sonraki birkaç ay boyunca kıtlık yardımı çalışmaları ve sivil inşaat projeleriyle meşgul oldular. Temmuz 1918’de Dunsterville, kuzeybatıda Urmiye Gölü etrafında Türklere karşı savaşan Asurlu bir küme olan Jelus’a yardım etmek için para ve silahla küçük bir birlik de göndermiş olsa da Osmanlı Ordusu bölgeyi çoktan inançlı hale getirmişti. Mayıs-Haziran 1918’de, Londra birliği ve ek piyade ve süvari birlikleri Hamadan’da General Dunsterville’e katıldı. Bağdat’tan yolun bir kısmını trenle kat ettikten sonra, kalan 310 km’yi katırlarla yürümek zorunda kaldılar. Destek kuvvetlerle güçlenen Dunsterforce, 27 Haziran’da Enzeli’ye geri döndü. Temmuz başlarında Bakü’ye gerçek yelken açtıklarında bir defa daha Osmanlı’nın büyük gücüne şahit olacaklar ve emellerine ulaşamayacaklardı. General Dunsterville Bakü’ye ayak bastığında kent aslında Türk ordusu tarafından korunuyordu.

NURİ PAŞA’NIN TÜRK SAVUNMASINA ARMAĞANI FABRİKA!

Nuri Paşa Bakü’de İngilizlere geçit vermemişti. Güçlü duruşu ve vatan topraklarına bağlılığı Paşa’nın ‘istiklal Madalyası’yla ödüllendirilmesini sağlamıştı. Tercüman-ı Hakikat gazetesi bu muştuyu birinci sayfasından duyurmuştu. Nuri Paşa için devleti bir madalya ikram etmiş, Paşa ise ülkesine evvel bir zafer sonra da birinci yerli silah fabrikasını ikram edecekti. Tüm bunlar yaşanırken savaş bitmiş değildi. Kayıp haberleri Osmanlı topraklarının her yerinden duyuluyordu. Savaştan sonra Nuri Paşa Ankara’da bir mühlet kalmış olsa da akciğerlerinden rahatsızlanınca tedavi için Berlin’e gitmek zorunda kalmıştı. 1921’de Berlin’e giden Nuri Paşa, burada çiniciliği öğrenerek 1924’te İstanbul’a dönmüştü. Kütahya Çinicilik Anonim Şirketi’ni de döndüğünde kurmuştu. Askerlik hayatı kahramanlıklarla geçen Nuri Paşa, bir müddet sonra çinicilik fabrikasını devrederek savaş sanayiine yönelecek ve ülkesine bir ‘ilk’ kazandıracaktı.

Ağırlıklı olarak Almanya’da yaşayan Nuri Killigil, 1938’de ülkesine temelli dönmüştü. Zeytinburnu’nda kok kömürü satan bir şirketi satın alan Nuri Paşa, fabrikayı madeni eşya fabrikasına dönüştürmüştü. Bu dönüşüm yeni kurulan devletin birinci yerli silahlarını üretecek fabrikayı kazandıracaktı. Tabanca, matara, demir çubuk, gaz maskesi ve mermi üretmeye başlandığında ise Türkiye kendine ve bölgesine yararlı bir ülke olmaya yine devam edecekti. Killigil fabrikasını düzgünce genişleterek 1946’da Sütlüce’ye taşımış ve artık yeni motor ve makinelerle havan ve havan mermisi üretimine de başlamıştı. Bu büyüme, güneyde Filistin için de güç demekti. Zira fabrika ve Nuri Paşa’nın başına gelen fecî olaydan 1 saniye öncesine kadar Filistin direnişi için hazırlanan silahlar bir bir tamamlanıyordu. Ta ki, o 3 patlama sesi duyulana kadar…

FİLİSTİN İÇİN ÇALIŞIRKEN 3 PATLAMA PEŞPEŞE: PAŞA’NIN NAAŞI KAYIP MEZARI BOŞ

Ordu için silah ve cephane üretimi son sürat devam ediyordu. Çeşitli silah dizaynları yapılıyor, patentler alınıyordu. Paşa’nın ‘Nuri tabancası’ ismini verdiği Türkiye’nin birinci 9 milimetrelik silahının seri imalatı da burada gerçekleştiriliyordu. Nuri Paşa, Arap-İsrail Savaşı’nda Arap ordularını ve Filistin halkını desteklemişti. Üstelik bunu maddi manevi, her biçimde yapıyordu. Güneyde Filistinlilerin direnişinde Paşa’nın fabrikasında üretilen silahlar kullanılıyordu. İsrail’in kuruluşundan sonra da Arap direnişçiler için silah ve cephane üretmeye devam eden Nuri Paşa, Sütlüce’deki fabrikasında 2 Mart 1949’da meydana gelen 3 büyük patlamada hayatını kaybedene kadar fedakârlıkla misyonunun başında durmuştu. Patlama, bazıları tarafından kaza diye görülmüş olsa da pek çok kişi yeni kurulan İsrail Devleti’nin istihbaratı tarafından organize edilen bir suikast olarak değerlendirildi. Yaşanan patlamadan sonra Bakanlar Kurulu “İsrail devletinin derhal tanınması; Dışişleri Bakanlığının 24/3/1949 tarihli ve 35970/115 sayılı yazısı üzerine, Bakanlar Heyetinin 24/3/1949 tarihli toplantısında kararlaştırılmıştır” kararını almıştı. O güne dek Türkiye’nin bir müddettir tereddütler yaşadığı İsrail siyaseti Filistinlilerin aleyhine bir kararla netleşmişti. Nuri Paşa dünyada göçeli 22 gün olmuş, Filistin’e yapılan silah yardımı durmuş, bölgede bir İsrail Devleti olmasına yeşil ışık yakılmıştı.

Kaynak : Milliyet

The post Birinci silah fabrikasını kurdu lakin mezarı boş! 3 patlamada kayboldu: İsrail’in tanınması için suikast mıydı? first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.