Beslenme çantasında bulunan besinler çürük oluşumunu etkileyebiliyor!

Okul çağında çocukların beslenme çantasında bulunan yiyecek ve içeceklerin diş çürüğü oluşumunu etkileyebildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Şekerli, yapışkan ve asitli yiyecek-içecekler (meyve suları, jelibonlar, gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, kraker, cips vb.) ağızda bakterilerin asit üretmesine yol açar” dedi. Bu asidin diş minesini erittiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Özellikle sık tüketim ve ağızda uzun kalma mühleti çürük riskini önemli derecede artırır. Peynir, yoğurt, süt, taze sebze-meyve üzere besinler ise tükürüğü artırıp asidi nötralize ederek dişler üzerinde gözetici tesir gösterir” formunda konuştu.

Şekerli, asitli ve yapışkan besinleri sınırlandırılmalı!

Beslenme çantası hazırlarken ebeveynlerin diş sıhhati açısından en çok dikkat etmesi gereken noktalara değinen Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, şunları söyledi: “Şekerli ve asitli içeceklerden (paketli meyve suları, asitli içecekler) kaçının; su yahut süt tercih edin. Yapışkan besinleri (şekerlemeler, jelibonlar, cips, kuru meyve, kraker) sınırlayın. Öğün sonlarına asidi nötralize etmesi sebebiyle peynir yahut yoğurt koyulabilir. Mevsimine uygun sebze-meyve (havuç, salatalık, elma, armut) ekleyin. Atıştırmaların sıklığını azaltın.”

Kuru meyveler, diş çürüğü açısından pak değil!

Kuru meyvelerin sağlıklı bir atıştırmalık olarak görüldüğünü fakat diş çürüğü açısından pak olmadıklarına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Şekerleri yoğunlaşmış ve yapışkan oldukları için diş yüzeyinde uzun müddet kalır, asit üretimi uzar” dedi. Taze meyveye nazaran çürük riskinin daha yüksek olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, ara sıra, öğünle birlikte ve sonrasında su içilerek tüketilebileceğini; atıştırmalık olarak sık tüketiminin önerilmediğini aktardı.

Sağlıklı olan her besin, diş dostu olmayabilir!

Çocukların okulda yemek yahut atıştırmalık tükettikten sonra ağız ve diş sıhhatini korumak için öncelikle yıkama tesiri için bol su içmelerini öneren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Tükürüğün artması, asidin nötralize edilmesi için öğün peynir, elma yahut havuçla bitirilmeli. Şekersiz ksilitollü sakız çiğneyebilirler. Akşamları da kesinlikle florürlü macunla fırçalamaları gerekir” dedi. Beslenme çantası hazırlarken ‘sağlıklı’ olmak ile ‘diş dostu’ olmanın birebir şey olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı: Genel sağlıklı besinler (kuru meyve, meyve suyu, beyaz ekmek, kraker) diş için riskli olabilir zira şeker/asit içerir yahut yapışkandır. Diş dostu olanlar; su, süt, peynir, yoğurt, taze gevrek sebze-meyve, ve protein kaynaklarıdır. Diş sıhhati için ebeveynler ‘sağlıklı’ etiketine bakmak yerine şeker oranı, yapışkanlık ve asitlilik denetimi yapmalı.

Muz, olgunlaşma sürecini hızlandıran doğal bir bitki hormonu olan etilen gazını yüksek ölçüde üreten meyvelerden biri. Elma da etilen ürettiği için iki meyvenin yan yana tutulması, olgunlaşma sürecini hızlandırabiliyor. Etilen, meyvenin olgunlaşırken yumuşamasını, şeker oranının artmasını ve aromasının gelişmesini sağlıyor. Fakat süreç ilerledikçe meyvenin aşırı olgunlaşmasına ve bozulmaya daha yatkın hale gelmesine de sebep olabiliyor.

Meyvelerin buzdolabında yahut oda sıcaklığında tutulması, meyvenin çeşidine ve olgunluk düzeyine nazaran değişiyor. Soğutma, olgunlaşma sürecini yavaşlatabiliyor. Fakat kimi meyvelerde soğuk, tat ve doku üzerinde olumsuz tesir yaratabiliyor.

Olgunlaşmış muzların buzdolabına konulabileceği belirtilirken, muz kabuğunun kısa müddette kahverengi hatta siyaha dönebileceği, buna rağmen meyvenin iç kısmının kullanılabilir durumda kalabileceği tabir ediliyor. Yeşil muzların ise buzdolabında bekletilmesi önerilmiyor; düşük sıcaklık, olgunlaşma sürecini olumsuz etkileyebiliyor.

Uzman görüşlerine nazaran bütün meyveleri büsbütün kapalı plastik kaplarda saklamak da güzel bir fikir olmayabilir. Kapalı ortamda nemin artması, çürüme ve küf oluşumu riskini yükseltebilir. Meyveleri poşette saklamak gerekiyorsa, hava sirkülasyonuna daha fazla müsaade verdiği için kâğıt poşetler tercih edilebilir. Ayrıyeten muzların saplarını streç sinema yahut folyo ile sarmak, etilen salınımını bir ölçü yavaşlatabilir.

Muzları asarak saklamak da ezilmeleri önlemeye ve meyvenin etrafında hava deveranını artırmaya yardımcı olabilir. Birden fazla sebzelik çekmecesi bulunan buzdolaplarında ise farklı etilen hassasiyetine sahip meyvelerin farklı bölmelerde tutulması öneriliyor. Meyvelerin tamamı hasattan sonra tıpkı formda olgunlaşmıyor. Muz ve elma üzere birtakım meyveler, toplandıktan sonra da olgunlaşmaya devam eden klimakterik meyveler arasında yer alıyor.

Çilek, portakal ve karpuz üzere kimi meyveler ise hasattan sonra tıpkı olgunlaşma sürecini yaşamıyor. Bu sebeple meyvelerin tipine nazaran farklı saklama şartları uygulanması, tazeliklerini daha uzun müddet müdafaalarına yardımcı olabilir.

1. Her öğünde protein kaynağına yer verin

Büyüme ve gelişme devrindeki çocukların kâfi protein alması değer taşıyor. Haşlanmış yumurta, peynir, tavuk, konut üretimi köfte yahut yoğurt üzere protein kaynakları beslenme çantasına eklenebilir. Protein kaynağının öbür besin kümeleriyle birlikte tüketilmesi daha istikrarlı bir öğün oluşturulmasına yardımcı olur.

2. Karbonhidratı gerçek kaynaktan seçin

Çocukların günlük güç muhtaçlığının karşılanmasında karbonhidratlar değerli bir yere sahip. Ancak kolay şekerler ve yoğun işlenmiş eserler yerine tam tahıllı ekmek üzere kompleks karbonhidrat kaynaklarının tercih edilmesi öneriliyor. Tam tahıllı ekmekle hazırlanmış peynirli yahut yumurtalı bir sandviç, pratik bir okul öğünü alternatifi olabilir.

3. Beslenme çantasına zerzevat ve meyve ekleyin

Çocukların günlük vitamin, mineral ve lif muhtaçlığının karşılanmasına katkı sağlamak için zerzevat ve meyveler beslenme çantasında kesinlikle yer almalı. Havuç, salatalık ve domates üzere kolay tüketilebilen sebzeler ile mevsim meyveleri pratik seçenekler arasında bulunuyor.

4. Paketli atıştırmalıkları sınırlandırın

Yüksek oranda şeker, tuz yahut yağ içeren paketli eserlerin tüketiminin sonlandırılması gerekiyor. Bunun yerine meskende hazırlanabilecek tam tahıllı poğaça, sebzeli krep yahut şekersiz meyveli kek üzere alternatifler tercih edilebilir. Böylelikle hem içeriği denetim edilebilir hem de çocukların sağlıklı besinlere alışması desteklenebilir.

5. Kalsiyum kaynaklarını unutmayın

Süt, yoğurt ve ayran üzere süt eserleri çocukların beslenmesinde kıymetli bir yere sahip. Kalsiyum içeren bu besinler, büyüme periyodunda kemik ve diş gelişiminin desteklenmesine katkı sağlar. Uygun saklama şartları sağlanabildiğinde yoğurt yahut kefir de beslenme çantasına eklenebilir.

6. Ara öğünleri akıllı planlayın

Uzun okul saatlerinde çocukların ara öğün gereksinimi ortaya çıkabilir. Çiğ badem, fındık yahut ceviz üzere kuruyemişler mevsim meyveleriyle istikrarlı ara öğün alternatifleri arasında yer alıyor. Ara öğünün ölçüsü ise çocuğun yaşına, günlük güç gereksinimine ve fizikî aktivitesine nazaran değerlendirilmelidir.

7. Su matarası beslenme çantasının vazgeçilmezi olsun

Sağlıklı beslenmenin tamamlayıcılarından biri de kâfi sıvı tüketimi. Çocukların susamayı beklemeden gün içerisinde nizamlı olarak su içmesi teşvik edilmeli. Okula giderken yanlarında taşıyabilecekleri bir su matarası bulunması, su tüketimini günlük rutinin bir kesimi haline getirmeye yardımcı olabilir.

Türkiye’nin birçok bölgesinde yetişen aronya, mor rengi ve yüksek besin kıymetiyle dikkat çekiyor. Yüksek antioksidan kapasitesi sayesinde dünya pazarında yoğun talep gören bu değerli meyvede beklenen hasat periyodu başladı.

Kuzey Amerika menşeili olan ve tıbbi bitki olarak kabul gören bu meyve, bilinen en yüksek antioksidan kapasitesine sahip eserlerin başında geliyor. Koyu mor ve siyahımsı rengini yüksek antosiyanin içeriğinden alan meyve, hücre yenilenmesini desteklerken bedeni özgür radikallerin yol açtığı hasara karşı muhafazaya yardımcı oluyor.

Düzenli ve istikrarlı beslenme rutininde tüketilen bu meyve, bağışıklık sistemini destekleyerek bedenin savunma düzeneğini güçlendirmeye katkı sağlıyor. Güçlü içeriği sayesinde hücrelerin korunmasına ve yenilenmesine yardımcı olan bu mucizevi eser, genel sıhhati müdafaada değerli bir rol üstleniyor.

İçeriğindeki kan deveranını destekleyen bileşenler ve yüksek antioksidan düzeyi sayesinde bu meyvenin kalp-damar sıhhati üzerinde olumlu tesirler sağladığı söz ediliyor. Bu özellikleri, onu sağlıklı ve istikrarlı beslenme programlarının vazgeçilmez bir modülü haline getiriyor.

Aronya, düşük kalorili yapısı ve yüksek lif içeriğiyle dikkat çekerken kan şekerinin dengelenmesine de takviye sağlıyor. Fakat tüm tesirli besinlerde olduğu üzere, kronik rahatsızlığı yahut sistemli tedavi süreci olan şahısların tüketim ölçüsü konusunda kesinlikle bir uzmana istişaresi gerekiyor.

Türkiye’de üretimi yaygınlaşan aronya, yüksek katma değerli bir tarım ürünü olarak öne çıkıyor. Hasat edilen meyveler taze tüketimin yanı sıra meyve suyu, kurutulmuş atıştırmalık ve besin bölümünün farklı alanlarında bedellendiriliyor. Küçük boyutuna karşın sunduğu yüksek ekonomik bedelle bu meyve, hem üreticilerin hem de sağlıklı hayatı benimseyenlerin odağında yer alıyor.

Diyabet hastaları ve kan şekerini denetim altında tutmak isteyenler için meyve tüketimi birden fazla vakit soru işaretlerine yol açar. Meyvelerin doğal şeker içermesi çekince yaratsa da gerçek tipler tercih edildiğinde durum tam aksine döner. Yüksek lif, vitamin ve antioksidan içeriğine sahip olan bu besinler, glisemik indekslerinin düşük olması sayesinde şekerin kana karışma suratını yavaşlatır. Böylelikle kan şekerinde ani dalgalanmalar önlenerek genel sıhhate güçlü bir takviye sağlanmış olur.

Neredeyse sıfır şeker içeriği, yüksek sağlıklı yağ ve lif yapısıyla avokado, diyabet dostu meyvelerin birinci sırasında yer alır. Glisemik yükü yok denecek kadar az olan bu özel besin, kan şekerini yükseltmemesinin yanı sıra insülin hassaslığını artırmaya da yardımcı olur. Hem tok tutma özelliği hem de kan şekerini dengeleyici tesiriyle öğünlerin en inançlı seçeneklerinden biri olarak öne çıkar.

Yüksek pektin (çözünebilir lif) içeriğine sahip olan yeşil elma, sindirimi yavaşlatarak kan şekerindeki ani dalgalanmaların önüne geçer. Kabuğuyla birlikte tüketildiğinde lif tesirinden en üst seviyede yararlanılmasını sağlayan bu meyve, kan şekerini istikrarda tutan kusursuz bir ara öğün seçeneğidir. Günde 1 küçük boy yeşil elma tüketimi, hem tatlı krizlerini yatıştırır hem de uzun periyodik tokluk hissi sağlar.

Şeker oranı en düşük meyve kümeleri arasında yer alan çilek ve orman meyveleri (böğürtlen, ahududu), kan şekerini denetim altında tutmak isteyenler için ülkü bir tercihtir. Yüksek antioksidan kapasiteleri ve varlıklı lif içerikleri sayesinde glisemik indeksleri epey düşüktür. Kana yavaş karışan bu renkli meyveler, kan şekerinde ani yükselmelerin önüne geçerken tatlı isteğini de sağlıklı bir biçimde bastırır.

Taze kivi, C vitamini ve lif açısından hayli zengindir. Düşük glisemik indeksi sayesinde kan şekerini birden yükseltmez, yavaşça istikrarlar. Tıpkı vakitte sindirimi kolaylaştırır. Kan şekerini denetim etmek isteyenler için epey sağlıklı ve inançlı bir meyvedir.

Glisemik indeksi düşük ve lif oranı yüksek olan avokado, yeşil elma, çilek, kivi ve erik, kan şekerini ani yükseltmeden tatlı gereksinimini karşılar. Şeker oranı düşük bu meyveler sindirimi yavaşlatıp kan şekerini dengelerken, her bünyenin metabolizması farklı olduğu için tüketim ölçüsünü diyetisyene danışarak ayarlamak gerekir.

Portakalın biyoaktif bileşenleri de araştırılıyor

Portakal sadece C vitamini ve doğal şeker içeriğiyle değil, birebir vakitte flavonoid ismi verilen biyoaktif bileşenleri ile de dikkat çekiyor. Bunlardan biri olan hesperidin; inflamasyon, oksidatif gerilim, damar işlevleri ve metabolik süreçlerle alakası açısından araştırılıyor. Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, “Bir besinin içerisinde sıhhati destekleyebilecek bileşenlerin bulunması, o besinin sınırsız ölçüde tüketilebileceği manasına gelmez. Beslenmede yarar kadar porsiyon ve kişinin mevcut sıhhat durumu da önemlidir” sözlerini kullanıyor.

Portakal suyu genleri değil, genlerin çalışma seviyesini etkileyebilir

Portakal suyu tüketiminin hücresel tesirlerini inceleyen yeni bir çalışmada, 60 gün boyunca nizamlı portakal suyu tüketen sağlıklı bireylerin bağışıklık hücrelerinde birtakım genlerin çalışma seviyelerinde farklılıklar gözlendi. Bu değişikliklerin bilhassa inflamasyon, yağ metabolizması ve kan basıncının düzenlenmesi ile bağlantılı biyolojik süreçlerde yoğunlaştığı bildirildi. Doç. Dr. Halil Genç, araştırmanın yanlış yorumlanmaması gerektiğinin altını çizerek, “Genlerin çalışma seviyesinde değişiklik görülmesi, kişinin DNA’sının yahut genetik yapısının değiştiği manasına gelmez. Beslenme, fizikî aktivite ve çevresel faktörler genlerin ne ölçüde faal olduğunu etkileyebilir. Buradaki kıymetli nokta, tükettiğimiz besinlerin bedenimizde hücresel seviyeye kadar uzanan tesirler oluşturabileceğinin görülmesidir” diyor.

Aynı besin herkeste birebir etkiyi oluşturmayabilir

Besinlere verilen metabolik cevap şahıstan şahsa değişebilir. Beden yükü, kan şekeri seviyesi, mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve günlük beslenme alışkanlıkları bu karşılık üzerinde tesirli olabiliyor. Portakal suyu üzerine yapılan çalışmalarda da beden yüküne nazaran farklı hücresel karşılıkların ortaya çıkabileceği görülüyor. Bu durum, bilimsel araştırmalarda kullanılan tüketim ölçülerinin direkt herkes için günlük beslenme teklifine dönüştürülmemesi gerektiğini gösteriyor. Doç. Dr. Halil Genç, “Bir araştırmada makul bir ölçünün kullanılmış olması, herkesin birebir ölçüsü tüketmesi gerektiği manasına gelmez. Beslenme teklifleri kişinin genel sıhhat durumu ve muhtaçlıkları dikkate alınarak değerlendirilmelidir” diyor.

Meyve suyu, meyvenin kendisinin yerini meblağ mı?

Portakal suyu ile portakalın kendisini tüketmek beslenme açısından tıpkı sonucu vermiyor. Bütün meyve tüketildiğinde posa da alınırken, meyvenin suyu sıkıldığında lif ölçüsü kıymetli ölçüde azalabiliyor. Ayrıyeten birkaç portakalın suyunu kısa müddette içmek, tek seferde daha fazla doğal şeker alınmasına sebep olabilir. Doç. Dr. Halil Genç, bilhassa porsiyon denetiminin değerine dikkat çekerek, “Meyvenin kendisini tüketmek, içerdiği lif sebebiyle genel beslenme açısından birden fazla vakit daha avantajlıdır. Meyve suyu tercih edildiğinde ise ölçüye dikkat edilmesi gerekir. Kan şekeri denetiminde sorun yaşayan, fazla kilolu yahut metabolik hastalıkları bulunan şahıslarda tüketim ölçüsü daha fazla değer kazanır” halinde konuşuyor.

Bağırsak sıhhatinde beslenmenin bütünü ehemmiyet taşıyor

Turunçgillerde bulunan biyoaktif bileşenlerin bağırsak mikrobiyotası ile bağlantısı de bilim dünyasının üzerinde durduğu mevzular arasında bulunuyor. Beslenme tertibinin bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliğini ve metabolik faaliyetlerini etkileyebildiği biliniyor. Bağırsak mikrobiyotasını tek bir besin üzerinden pahalandırmak gerçek değildir. Liften varlıklı zerzevat ve meyvelerin, tam tahılların ve çeşitli besin kümelerinin istikrarlı biçimde tüketilmesi bağırsak sıhhati açısından daha bütüncül bir yaklaşımdır.

Önemli olan ölçü ve beslenmenin bütünü

Portakal ve öbür turunçgiller istikrarlı beslenmenin bir modülü olabilir. Lakin portakal suyunun belli hücresel sistemlerle ilişkilendirilmesi, daha fazla tüketimin daha fazla yarar sağlayacağı manasına gelmiyor. Doç. Dr. Halil Genç kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Beslenmede tek bir besine mucizevi özellikler yüklemek yerine günlük beslenmenin bütününe bakmak gerekir. Meyve suyu tüketiminde porsiyon, kişinin metabolik durumu ve gün içerisinde tükettiği öbür besinler birlikte değerlendirilmelidir. Bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçları da bireye özel bir tüketim önerisi olarak değil, beslenmenin bedenimiz üzerindeki tesirlerini anlamamızı sağlayan datalar olarak kıymetlendirmek daha gerçek olacaktır.”

HABER MERKEZİ – Usta oyuncu Ali Poyrazoğlu, bu kere sahnede değil pazarda hünerlerini sergiledi.

80 yaşındaki sanatçı, tezgahın arkasına geçerek meyve satışı yaptı. Poyrazoğlu’nun enerjik halleri ve satış performansı sosyal medyada büyük ilgi gördü.

PAZARDA TEZGAHIN BAŞINA GEÇTİ

Ali Poyrazoğlu, pazarda tezgah açarak satış yaptığı anları sosyal medya hesabından paylaştı.

Usta sanatçı, “Şeftali Bursa! Yarma! Kayısılar geldi! Şekerpareler geldi!” sözlerle müşterilere seslendi.

ENERJİSİYLE HAYRAN BIRAKTI

80 yaşında olmasına karşın tiyatro sahnesinden kopmayan ve doğaçlama oyunlarıyla izleyicileri güldürmeye devam eden Poyrazoğlu, pazar paylaşımıyla da takipçilerinden tam not aldı.

Paylaşımın altına “Böyle mütevazilik büyüklük”, “Harika bir performans” ve “Müthiş bir enerji” üzere çok sayıda yorum geldi.

DAHA ÖNCE DE ZEYTİNYAĞI SATMIŞTI

Ali Poyrazoğlu’nun pazar macerası birinci değil. Usta oyuncu daha evvel de pazarda zeytinyağı sattığı imgeleri paylaşmış ve o anlara “Ekonomi dersleri 2” notunu düşmüştü.

Poyrazoğlu, o paylaşımında fiyatları düşürünce kimsenin alışveriş yapmadığını, artırım yapınca eserlerin kapış kapış gittiğini esprili bir lisanla anlatmıştı.

Glikoz ya da fruktoz şurubu uyarısı

Dondurmayı tek başına ‘sağlıklı’ ya da ‘sağlıksız’ olarak kıymetlendirmek yerine, içeriğine bakarak karar vermek gerekir. Süt, yoğurt yahut krema üzere süt eserlerinden üretilen; gerçek meyve, kakao, kuruyemiş üzere besinler içeren dondurmalar ile yoğun ölçüde şeker, glikoz ya da fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve çeşitli katkı maddeleri içeren eserlerin besin bedelleri mutlaka birebir değildir. Bilhassa marketlerde satılan eserlerde ‘dondurma’, ‘sütlü buz’, ‘bitkisel yağlı ürün’ yahut gibisi tabirler arasındaki farklara dikkat edilmelidir. Tüketicinin sadece ön yüzündeki ‘çilekli’, ‘çikolatalı’ üzere tabirlere değil, kesinlikle içindekiler listesine ve besin kıymetleri tablosuna bakması değerlidir.

Doğal sistemlerle yapılan dondurma

Sağlıklı beslenme kuralları çerçevesinde besinlerin yanlışsız kıymetlendirilmesi gerekir. Uygun ve yanlışsız porsiyon ile tüketim sıklığı açısından bir kıymetlendirme yapılırsa dondurma beslenme nizamının içerisinde yer alabilir. Doğal usullerle yapılan bilhassa sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yoğun şeker içeren tatlılara oranla beslenme sisteminde bir alternatif olabilir. Lakin dondurma konusunda porsiyon denetimi kıymetlidir. Bir top dondurmanın kalorisi; kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve öteki gereçlere nazaran değişiklik gösterebilir. Bu sebeple, “bir top dondurma kesin olarak şu kadar kaloridir’ demek gerçek değildir.

“Suya tuttum erimedi” görüntüleri yanıltabilir

Dondurma için son yıllarda, “Suya tuttum, erimedi! Bu dondurma sebep erimiyor?” sorusu çok sorulmaktadır. Sosyal medyada birtakım dondurmaların suyun altında tutulmasına karşın kolay kolay erimediğini gösteren görüntüler çok izlenenler arasında yer almaktadır. Bu imgeler sebebiyle insanlarda, ‘dondurmanın içinde doğal olmayan maddeler var’ kanısı hakimdir. Burada değerli bir ayrım yapmak gerekir. Dondurmanın geç erimesi yahut erime sırasında formunu müdafaası, tek başına içinde diğer bir madde ya da eserin sıhhatsiz olduğunu kanıtlamaz. Erimesi ya da erimemesinde kullanılan yağ ölçüsü, süt proteinleri, şeker ve öbür kuru maddeler ile emülgatör ve stabilizatörler, hava ölçüsü, üretim teknolojisi ve saklama şartları tesirlidir. 

Reklamına değil etiketine bakılmalı

Bazı endüstriyel dondurmalarda eserin yapısını ve dokusunu korumak maksadıyla stabilizatör ve emülgatörler kullanılır. Bunlar mevzuata uygun ölçülerde kullanıldığında besin üretiminde müsaade verilen bileşenlerdir. Hasebiyle sadece “Suya tuttum, erimedi” imgesinden yola çıkarak dondurmanın sağlıklı olmadığı sonucuna varmak bilimsel açıdan yanlışsız değildir. Fakat bu görüntüler tüketiciye kıymetli bir ileti vermektedir. Dondurma satın alırken sadece imajına yahut reklamına değil, etiketine bakmak gerekir.

Dondurma alırken dikkat etmeniz gerekenler

Dondurma alırken tüketicilerin şu kıstasları göz önünde bulundurması gerekir;

1- İçindekiler listesi: Listenin başında şeker yahut şeker içeren bileşenlerin bulunması, eserin yüksek ölçüde ek şeker içerebileceğini düşündürür. Tercih etmeyin.

2- Yağ kaynağı: Süt yağı ile farklı bitkisel yağların kullanılması eserin besin profilini değiştirebilir. Dikkatli olun.

3- Şeker ölçüsü: ‘Şekersiz, fit, light’ yahut ‘meyveli’ üzere tabirler eserin otomatik olarak sağlıklı olduğu manasına gelmez. Besin pahaları tablosundaki şeker ve güç ölçüsünü kesinlikle inceleyin.

4- Porsiyon: Bir paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirilmemeli. Bilhassa kutulu dondurmalarda paket üzerinde belirtilen porsiyon ölçüsü ile tüketilen ölçü birbirinden çok farklı olabilir.

Meyveli yazan dondurmada hakikaten meyve var mı?

Dondurmaların paket içeriğinde ‘çilekli, orman meyveli, mango aromalı’ sözlerini gördüğümüzde eserin kesinlikle yüksek ölçüde gerçek meyve içerdiğini düşünmemeliyiz. Kimi eserlerde gerçek meyve bulunurken birtakım eserlerde meyve aroması yahut meyve preparatları kullanılabilir. Bu sebeple ‘meyveli’ sözünden çok içindekiler listesine bakmak tüketici için daha yanlışsız bir yaklaşımdır. Piyasada ‘en sağlıklı dondurma bu’ formunda bir yaklaşım olmamalı. Seçim yaparken daha kısa ve anlaşılır bir içerik listesine sahip, süt eseri içeren, ek şeker ölçüsü daha düşük, porsiyonu denetim edilebilir eserler tercih edilmeli. Konutta hazırlanan dondurmalar daha sağlıklıdır. Yoğurt yahut süt ile meyvenin bir araya getirildiği, ek şeker ölçüsü denetim edilmiş tarifler hem çocuklar hem yetişkinler tarafından gönül rahatlığıyla tüketilebilir.

Meyvelerin gebelik devrinde vitamin, mineral ve lif içeriğiyle sağlıklı beslenmenin kıymetli bir modülü olduğunu belirten Doç. Dr. Miraç Özalp, “Gebelik şekeri tanısı alan anne adaylarının meyveyi büsbütün hayatından çıkarması gerçek değildir. Burada değerli olan meyvenin yasaklanması değil, ölçüsünün ve tüketim formunun yanlışsız planlanmasıdır” dedi. “Meyve sağlıklıdır” kanısıyla büyük porsiyonlarda ve sık aralıklarla meyve tüketilmesinin kan şekeri denetimini zorlaştırabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Özalp, “Meyveler doğal olarak karbonhidrat içerir. Bu sebeple bilhassa gestasyonel diyabeti olan anne adaylarında tüketilen meyvenin ölçüsü, gün içerisindeki tüketim sıklığı ve toplam karbonhidrat alımı birlikte değerlendirilmelidir” sözlerini kullandı.

Yaz aylarının en çok tüketilen meyvelerinden karpuz ve kavunun yüksek su içeriği sebebiyle sınırsız tüketilebileceği yönündeki fikrin hakikat olmadığını belirten Doç. Dr. Miraç Özalp, “Karpuz ve kavun su açısından güçlü meyveler olsa da karbonhidrat içerir. Bu sebeple gebelik şekeri olan bir anne adayının bu meyveleri de porsiyon denetimi içerisinde tüketmesi gerekir” dedi. Üzüm ve incir üzere meyvelerde de porsiyonun bilhassa değer taşıdığını tabir eden Doç. Dr. Özalp, anne adaylarının tek seferde büyük ölçülerde meyve tüketmek yerine günlük beslenme planları doğrultusunda uygun porsiyonları tercih etmelerinin daha gerçek olduğunu söyledi.

Gebelik şekeri olan anne adaylarının meyveyi tüketme biçiminin de değerli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Özalp, “Meyve suyu yerine bütün meyveyi tercih etmek daha hakikat bir yaklaşımdır. Bütün meyvede bulunan lif, meyvenin tüketim halinin bir kesimidir. Bu sebeple meyveyi sıkıp suyunu içmek yerine mümkün olduğunca bütün halinde tüketmek tercih edilmelidir” diye konuştu. Bununla birlikte anne adaylarının sırf tek bir besine odaklanmak yerine gün boyunca tükettikleri toplam karbonhidrat ölçüsünü ve beslenme nizamının bütününü dikkate alması gerektiğini belirten Doç. Dr. Özalp, meyve porsiyonlarının her anne adayı için tıpkı olmayabileceğinin altını çizdi.

Gebelik şekeri olan anne adaylarında beslenme planının kişinin kan şekeri pahaları ve tedavi süreci dikkate alınarak oluşturulması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Miraç Özalp, “Bir anne adayı için uygun olan meyve porsiyonu, öbür bir anne adayı için birebir olmayabilir. Gebelik haftası, günlük beslenme tertibi, kan şekeri ölçümleri ve uygulanan tedavi birlikte değerlendirilmelidir” dedi.

Gebelik şekerinin denetim altında tutulmasının anne ve bebeğin sıhhati açısından değerli olduğunu belirten Doç. Dr. Özalp, “Kontrolsüz yüksek kan şekeri, bebeğin beklenenden fazla büyümesi, doğumla bağlı birtakım komplikasyonlar ve yenidoğan periyodunda kan şekeri problemleri üzere risklerle bağlantılı olabilir. Bu sebeple gebelik şekeri tanısı alan anne adaylarının kan şekeri denetimlerini ve beslenme sistemlerini ihmal etmemeleri gerekir” sözlerini kullandı.

Anne adaylarının gebelik şekeri sebebiyle yaz meyvelerinden büsbütün uzak durmasına gerek olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Miraç Özalp, kelamlarını şöyle tamamladı: “Gebelik şekerinde iki uç yaklaşım da gerçek değildir. ‘Meyve yememeliyim’ niyeti kadar ‘Meyve sağlıklı, istediğim kadar yiyebilirim’ fikri de yanlıştır. Kıymetli olan meyveyi büsbütün hayatımızdan çıkarmak değil; uygun porsiyonu belirlemek, tüketim sıklığına dikkat etmek ve meyveyi şahsa özel planlanmış istikrarlı beslenmenin bir modülü olarak tüketmektir. Yaz meyvelerinin tadını çıkarmak mümkün; kâfi ki porsiyon denetimini ve kan şekeri takibini göz ardı etmeyelim.”