40 yılda görülme oranı 3 kat arttı

Tiroit bezi hücrelerinin denetimsiz halde çoğalmasıyla oluşan tiroit kanserinin toplumda görülme sıklığı giderek artıyor. O denli ki son bilgiler 40 yılda görülme oranının 3 kat arttığını ortaya koyuyor. Bu artışın sebepleri arasında sıhhatsiz beslenme, kanser yapan maddelere daha fazla maruz kalma ve obezite üzere etkenler yer alsa da günümüzde kuşkulu nodüllere erken teşhis konulabilmesi de büyük rol oynuyor. Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Köstek, çağdaş teknolojiler sayesinde tiroit kanserinin günümüzde erken devirde tespit edilebildiğine ve önemli sonuçlara yol açmadan tedavi edilebildiğine dikkat çekerek, “Erken teşhis için bilhassa ailesinde tiroit kanseri  öyküsü bulunan ve radyasyon tedavisi almış bireylerin, rastgele bir yakınmaları olmasa bile tarama emeliyle tiroit bezlerinin ultrasonografi ile kıymetlendirilmesi yaşamsal ehemmiyet taşımaktadır” diyor.  Ayrıca tiroit nodülü bulunan bireylerin sistemli takiplerini aksatmamaları gerektiğini belirten Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Köstek, “Eğer nodüller yakın vakitte ultrasonografi ile değerlendirilmediyse hastalarımıza en kısa vakitte tetkiklerini planlamalarını önermekteyiz” diyor.

Boyundaki her şişlik kanser manasına gelmiyor, ancak…

Boynun ön kısmında, nefes borusunun çabucak üzerinde yer alan kelebek biçimindeki tiroit bezi; metabolizmanın düzenlenmesinden kalp suratının ayarlanmasına ve beden ısısının denetimine kadar çok sayıda yaşamsal fonksiyonda rol oynayan hormonları üretiyor. Bu dokuda yer alan hücrelerin denetimsiz halde çoğalması sonucunda tiroit kanseri gelişiyor. Aslında tiroit nodülleri toplumda epeyce yaygın görülüyor ve bunların sırf küçük bir kısmı kanser taşıyor. Birçok alt tipi bulunan tiroit kanserinde en sık görülen ve daha yavaş seyreden papiller tip öne çıkıyor. Bunun dışında daha süratli seyreden anaplastik tip daha ölümcül sonuçlara yol açabilse de papiller tip tiroit kanserine kıyasla çok daha az görülüyor. Tiroit bezindeki hormon üretmeyen hücrelerden kaynaklanan bir diğer alt tipi de medüller tiroit kanseri olarak isimlendiriliyor.

İyot eksikliğinden obeziteye…

Tiroit   kanseri erkeklere kıyasla bayanlarda 4 kat daha fazla görülüyor. Bayanlarda sebep daha sık rastlandığına dair net bir bilgi bulunmamakla birlikte birtakım hormonların ve otoimmün hastalıkların tesiri olduğu düşünülüyor.  Tiroit kanserinin tek bir nedeni olmamakla bir arada, bilhassa iyot eksikliği kıymetli bir etken olduğu için karalahana üzere iyot eksikliğine yol açabilecek zerzevatları fazla tüketmekten kaçınmak gerekiyor. Ayrıyeten sıhhatsiz beslenme, obezite ve tütün eserlerinin kullanılması da tiroit kanseri riskini artırıyor. Doç. Dr. Mehmet Köstek, çocukluk çağında radyasyon tedavisi gören yahut ailesinde tiroit kanseri ya da guatr hikayesi bulunan şahısların de daha fazla risk altında olduğunu belirtiyor.

Erken devirde belirti vermeyebiliyor

Tiroit bezinin uzunluğunda, kasların çabucak altında yer alması sebebiyle kitle büyümeden dışarıdan fark edilmeyebiliyor yahut etraf dokulara yayılmadan bariz bir bulgu vermeyebiliyor. Bu sebeple hastalık, ekseriyetle diğer nedenlerle yapılan incelemelerde yahut check-up için başvuran hastalarda tesadüfen teşhis ediliyor. Kanser ilerledikçe hastalar uzunluğunda şişlik, seste çatallanma yahut kısıklık üzere ses şikayetleri, nefes darlığı, yutkunma zahmeti ve uzunluğunda baskı hissi üzere meselelerle tabibe başvurabiliyor. Doç. Dr. Mehmet Köstek, lakin bu belirtiler ortaya çıktıktan sonra tedavi sürecinin zorlaştığını tabir ederek, “Dolayısıyla ileri etaba gelmeden evvel kuşkulu nodüllerin erken periyotta saptanması ve tedavi edilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır” diye konuşuyor.

Tanıda biyopsi kritik rol oynuyor

Tiroit nodülünün berbat huylu olup olmadığının belirlenmesinde biyopsi süreci kritik bir rol oynuyor. Doktorunuz, tiroit ultrasonunda kuşkulu tiroit nodülleri tespit ederse, makul risk bulgularını taşımanız halinde biyopsi planlıyor. Biyopsi sonucunda kanserle uyumlu teşhis konulursa berbat huylu dokunun bedene yayılmadan evvel çıkarılması için cerrahi tedavinin planlanması evresine geçiliyor.

Ömür uzunluğu ilaç kullanmaya gerek kalmayabiliyor

Tüm kanser çeşitlerinde olduğu üzere tiroit kanserinde de erken teşhis ve tedavinin yaşamsal kıymet taşıdığını anlatan Doç. Dr. Mehmet Köstek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Erken teşhis konulan tiroit kanserinde sırf tiroit bezinin bir tarafının alınması kâfi olabilmekte ve bu sayede hastaların ömür uzunluğu hormon ilacı kullanma muhtaçlığı ortadan kalkabilmektedir. Ameliyat sonrasında ‘atom tedavisi’ olarak bilinen radyoaktif iyot tedavisine duyulan ihtiyaç de değerli ölçüde azalmaktadır. İleri evrede ise tiroit bezinin alınmasıyla birlikte lenf bezlerinin de çıkarılması gerekebilmektedir. Bu ameliyatlar çok daha uzun süren ve komplikasyon riski daha yüksek olan ameliyatlardır. Ayrıyeten ileri evre tiroit kanserinde ömür uzunluğu tiroit ilacı kullanmaya gereksinim duyulmaktadır.”

Cerrahi formülde muvaffakiyet oranı hayli yüksek

Erken teşhis konulan tiroit kanserinde cerrahi formül tedavinin birinci ve kıymetli basamağını oluşturuyor. Günümüzde tiroit kanseri cerrahisinden son derece başarılı sonuçlar elde ediliyor ve hastaların ömür mühletleri etkilenmeden hayatlarına devam etmeleri sağlanabiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Köstek, ameliyatın boynun ön kısmında yaklaşık dört santimetrelik bir kesiden gerçekleştirildiğini anlatarak, “Hastalarımız sonraki gün taburcu edilmekte ve 3-4 gün içerisinde olağan hayatlarına dönebilmektedir. Tecrübeli cerrahlar tarafından, uygun cerrahi teknikle gerçekleştirilen operasyon sonrası komplikasyon riski ise çok düşüktür” bilgisini veriyor.

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Özgür Yazıcı, böbrek kanseri ve tedavisine ait bilgiler verdi. Doç. Dr. Yazıcı, “Renal hücreli karsinomun (RHK), tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturmasına karşın, böbrek kanserlerinin büyük çoğunluğundan sorumlu oluyor. Hastalık birçok vakit hiçbir belirti vermeden ilerliyor ve çoklukla diğer sebeplerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen ortaya çıkıyor. Erkeklerde bayanlara nazaran daha sık görülen ve ileri yaşla birlikte görülme riski artan böbrek kanseri, bilhassa sigara kullanımı, obezite ve hipertansiyon üzere faktörlerle yakından bağlı. Ailede böbrek kanseri hikayesi bulunması da riski artırıyor” diye konuştu.

‘3 BELİRTİYE DİKKAT’

Hastalığın klasik belirtileri arasında yan ağrısı, idrarda kan ve karında kitle yer alması olduğunu belirten Doç. Dr. Yazıcı bu üç tablonun da epey az görüldüğünü söyledi. Bu belirtiler ortaya çıktığında hastalığın birden fazla zaman ileri evrede olabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Yazıcı “Bazı hastalarda ise kemik ağrısı yahut geçmeyen öksürük üzere, hastalığın yayıldığını düşündüren şikayetler birinci bulgu olabiliyor. Günümüzde böbrek tümörlerinin büyük kısmı, ultrason, tomografi yahut MR üzere görüntüleme prosedürleri sayesinde erken evrede ve tesadüfen saptanıyor. Bu durum tedavi muvaffakiyetini kıymetli ölçüde artırıyor” tabirlerini kullandı.

‘TEDAVİDE CERRAHİ ALTIN STANDART’

Böbrek kanserinde en tesirli tedavi usulünün cerrahi olduğunu belirten Doç. Dr. Yazıcı uygun hastalarda ameliyatın tedavinin temelini oluşturduğunu söyleyip şu tabirleri kullandı:“Son yıllarda laparoskopik ve robotik cerrahi prosedürler ön plana çıkıyor. Bu teknikler sayesinde daha küçük kesilerle ameliyat yapılabiliyor, daha az ağrı ve kan kaybı yaşanıyor, hastanede kalış müddeti kısalıyor, günlük hayata dönüş hızlanıyor. Robotik cerrahi, üç boyutlu manzara ve yüksek hassasiyet avantajıyla cerrahlara değerli kolaylık sağlarken, maliyet ve dokunma hissinin olmaması dezavantajları arasında yer alıyor.”

‘KORUNMAK MÜMKÜN’

Böbrek kanserinden korunmada en tesirli usullerin başında sigaradan uzak durmanın ve sağlıklı kilo vermenin geldiğini belirten Doç. Dr. Özgür Yazıcı sistemli fizikî aktivitenin de riski azaltan değerli faktörler arasında yer aldığını tabir etti.

1-EGZAMA

Yaz aylarında artan sıcaklıklar, yoğun terleme ve güneş ışınlarına uzun müddet maruz kalmak egzama ataklarını tetikleyebiliyor. Bilhassa atopik dermatit hastalarında sıcak hava ve cilt bariyerinin zayıflaması ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve tahriş üzere meselelerin belirginleşmesine sebep olabiliyor. Deniz suyu kimi şahıslarda cildi rahatlatırken, havuzlardaki klor ve uzun mühlet ıslak mayo ile kalmak cildi tahriş ederek egzama belirtilerini artırabiliyor. Sistemli cilt bakımı ve gerçek korunma teknikleri sayesinde yaz aylarında egzama ataklarının sıklığının ve şiddetinin kıymetli ölçüde azaltılabildiğini vurgulayan Dr. Dilara Tüysüz, “Egzama belirtilerinin şiddetlenmesi, ciltte iltihaplanma, akıntı yahut enfeksiyon bulgularının görülmesi durumunda ise vakit kaybetmeden bir dermatoloji uzmanına başvurulması son derece önemlidir” diye konuşuyor. 

Nasıl tedbir almalı? 

-Her gün 2-2.5 litre suyu gün içine yayarak tüketmeye itina gösterin.

-Cildinizi nizamlı olarak nemlendirmeyi alışkanlık edinin.  Duşun akabinde birinci birkaç dakika içinde parfümsüz ve hassas ciltlere uygun nemlendiriciler kullanın. 

-Sıcak su yerine ılık suyla kısa müddetli duş alın ve cildi tahriş edebilecek sert sabunlardan kaçının. 

-Terleme sonrasında cildinizi pak suyla durulayın ve kıyafetinizin kuru olmasına dikkat edin. 

-Sentetik kumaşlar terlemeyi artırarak egzama belirtilerini kötüleştirebiliyor. Bu sebeple pamuklu, bol ve nefes alabilen giysiler tercih edin. 

-Güneşe çıkmadan evvel hassas ciltler için uygun, geniş spektrumlu ve en az SPF 50 güneş hami kullanın. 

2-CİLT ENFEKSİYONLARI

Yaz aylarında en sık mantar, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar görülüyor. Mantar enfeksiyonları yazın cildin hava alamaması ve nem üzere nedenlerle çarçabuk oluşabiliyor. Çok kalabalık deniz, havuz ve su parkı üzere ortamlardan bulaşan virüs ve mantarlar sebebiyle mantar enfeksiyonları ile kıl kökü iltihaplanmaları gelişebiliyor. Bunların yanı sıra viral siğiller ile molluskum hastalıklarına sebep olan virüsler de ortak kullanılan havuz ve su kaydırağı üzere ortamlardan kolay kolay bulaşabiliyor.

Nasıl tedbir almalı?

-Kalabalık ve hijyen şartları kâfi olmayan havuz, deniz ile su parklarından kaçının.

-Deniz ve havuz sonrasında kesinlikle kısa bir duş alın.

-Duş sonrasında cildinizi düzgünce kurulayın, nemli kıyafetlerle uzun müddet kalmayın.

-Özellikle ıslak yahut nemli mayo ve deniz kıyafetleriyle uzun müddet beklemeyin.

-Havlu, terlik ve şahsî bakım eserleri üzere eşyaları ortak kullanmaktan kaçının.

3-CİLT KANSERİ

Cilt kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanser tipleri arasında yer alırken, bilhassa güneşe bağlı gelişen tiplerinde artış dikkat çekiyor. Güneşin ziyanlı ultraviyole (UV) ışınlarına uzun mühlet maruz kalmak ve solaryum kullanımı cilt kanseri gelişiminde en kıymetli risk faktörleri arasında yer alıyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. Dilara Tüysüz, erken teşhisin cilt kanserinde tedavi muvaffakiyetini değerli ölçüde artırdığını belirterek, “Benlerde form ya da renk değişimi varsa, büyüme fark ediliyorsa vakit kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır” diyor.

Nasıl tedbir almalı? 

-Ailenizde cilt kanseri hikayesi varsa güneşlenmekten kaçının. 

-Güneşin ziyanlı ultraviyole ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği 11.00-16:00 saatleri arasında mümkünse dışarıya çıkmayın.

-Dışarıya çıkmadan evvel en az SPF 50 güneş gözetici kullanın. Koruyucuyu en geç iki saatte bir yenileyin. 

-Bronzlaşmak gayesiyle solaryum kullanımından kaçının. 

-Ultraviyole ışınlarına karşı esirgeyici özellikte kıyafetleri tercih edin.

-Açık alanlarda şapka ve güneş gözlüğü kullanın. 

-Güneşten korunmaya dayanak maksadıyla kullanılan birtakım vitamin yahut antioksidan içerikli destekleri doktorunuzun tavsiyesiyle kullanabilirsiniz.