1- YETERSİZ VE YANLIŞ SIVI ALIMI

Yaz aylarında terlemeyle birlikte bedenden değerli ölçüde sıvı ve mineral kaybediliyor. Bu kaybın yerine konulmaması tansiyon düşüklüğüne, elektrolit istikrarının bozulmasına ve kalbin iş yükünün artmasına sebep olabiliyor. Bilhassa alkol, aşırı kahve ve şekerli içecekler bedenden sıvı atılımını artırarak bu riski daha da yükseltebiliyor.

Doğrusu: “Yaz aylarında günlük ortalama 2,5 litre sıvı tüketmeye ihtimam gösterin” diyen Doç. Dr. Emrah Erdal, en yanlışsız tercih olarak su ve mineral içeren içeceklerin olduğunu söylüyor.  Alkol, aşırı kahve ve şekerli içeceklerin mümkün olduğunca sonlandırılması gerekiyor.

2- KALIN VE KOYU RENKLİ GİYSİLER TERCİH ETMEK

Yaz aylarında koyu renkli ve kalın kıyafetler tercih etmek beden ısısının daha fazla yükselmesine sebep olabiliyor. Halbuki sıcak havalarda bedenimiz, olağan ısı istikrarını koruyabilmek için aslında yoğun bir uğraş harcarken yanlış kıyafet seçimi bu yükü daha da artırarak kalbin daha fazla çalışmasına yol açabiliyor.

Doğrusu: Yaz aylarında hafif, bol, pamuklu ve açık renkli kıyafetler tercih edilmeli. Açık renkler güneş ışınlarını daha az absorbe ederken, pamuklu ve nefes alabilen kumaşlar beden ısısının daha kolay dengelenmesine yardımcı oluyor.

3- ÖĞLE SAATLERİNDE DENİZE GİRMEK VE YOĞUN EGZERSİZ YAPMAK

Güneş ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği 11.00-16.00 saatleri arasında denize girmenin yahut plaj voleybolu, plaj futbolu üzere yoğun fizikî aktivitelerde bulunmanın beden ısısını daha da artırdığı ikazında bulunan Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Erdal, “Sıcak havalarda esasen ısı istikrarını korumak için daha fazla çalışan kalp, bu saatlerde yapılan antrenmanla çok daha fazla zorlanabilir. Bilhassa kalp ve damar hastalığı bulunan bireyler için bu durum önemli risk oluşturabilir” diyor. 

Doğrusu: Deniz ve yüzme için sabah erken saatler yahut güneşin tesirini kaybetmeye başladığı akşam saatleri tercih edilmeli. Sistemli idman yapan şahıslar yürüyüş, koşu yahut başka spor aktiviteleri günün serin saatlerinde planlamalı. 

4- YAZ AYLARINDA İLAÇ DOZLARINI DEĞİŞTİRMEMEK

Yaz aylarında sıcak havanın tesiriyle tansiyonun doğal olarak düşme eğilimi gösterdiğine dikkat çeken Doç. Dr. Emrah Erdal, “Özellikle hipertansiyon, kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı olan şahıslarda kullanılan tansiyon ve idrar söktürücü ilaçlar bu düşüşü daha da bariz hale getirebilir. Bu durum halsizlik, baş dönmesi, bayılma ve elektrolit dengesizlikleri üzere kıymetli sıkıntılara yol açabilir” ikazında bulunuyor.

Doğrusu: Yaz aylarına girerken bilhassa hipertansiyon, kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı sebebiyle ilaç kullanan hastalar, tedavilerinin gözden geçirilmesi için tabiplerine başvurmalı ve gerekli görülürse ilaç dozları doktor tarafından yeniden düzenlenmeli. Fakat ilaçların dozu hiçbir vakit tabibe istişareden azaltılmamalı yahut tedavi kesilmemeli.

5- YAĞLI VE AĞIR YEMEKLER TÜKETMEK

Yaz aylarında ağır, yağlı ve yüksek kalorili öğünlerin sindirim sistemi kadar kalbi de zorladığını belirten Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Emrah Erdal,“Hamur işleri, kızartmalar, yağlı etler ile aşırı tuzlu ve baharatlı yiyecekler, bedenin metabolik yükünü artırırken kalbin daha fazla çalışmasına sebep olabilir. Bilhassa sıcak havaların tesiriyle artan sıvı kaybı da eklendiğinde, bu beslenme alışkanlıkları kalp ve damar hastalığı bulunan bireyler için değerli risk oluşturabilir” diyor.

Doğrusu: Yaz aylarında taze zerzevat ve meyveler, zeytinyağlı yemekler, soğuk çorbalar ve sindirimi kolay besinler tercih edilmeli. Az yağlı peynirler ve taze balık üzere sağlıklı protein kaynakları tüketilmeli; et seçiminde ise kızartma yerine haşlama yahut ızgara usulleri tercih edilmeli. Hafif ve istikrarlı beslenmek, sıcak havalarda hem bedenin hem de kalbin üzerindeki yükün azalmasına katkıda bulunur.

Peki, sabah saatlerinde bir fincan yeşil çay içmek bedenimizde nasıl bir değişim yaratıyor? Metabolizmayı desteklemesinden zihni berraklaştırmasına kadar, sabahları yeşil çay tüketmeniz için 5 hayati neden

Metabolizmayı destekleyerek günlük güç harcamasını kısa müddetliğine artırabilen yeşil çay, istikrarlı beslenme ve idmanla birleştiğinde kilo denetimine katkı sağlar. Yapılan çalışmalar, nizamlı tüketildiğinde kalp ve damar sıhhatini muhafazaya yardımcı olduğunu gösterirken, güne şekersiz bir fincan yeşil çayla başlamak günlük sıvı alımını da destekleyerek bedenin genel işlevlerini olumlu tesirler.

Sağlığa pek çok yararı bulunan yeşil çayı tüketirken günde 2-3 fincanı aşmamaya ihtimam göstermek gerekiyor. Aç karnına içildiğinde hassas midelerde rahatsızlığa yol açabilen bu içecek, demir emilimini azaltabileceği için demir eksikliği olanlar tarafından yemeklerden 1-2 saat sonra tüketilmeli. Gebelerin, emziren annelerin ve nizamlı ilaç kullanan şahısların ise yeşil çay tüketimi konusunda kesinlikle tabiplerine istişareleri öneriliyor.

Uykusuzluk ve gerilim kalbi zayıflatıyor

“Düzensiz uyku, yoğun fizikî ve duygusal gerilim, susuz kalma ve geç saatlere kadar süren cümbüş programları bir araya geldiğinde kalbin elektriksel istikrarını bozarak ritim bozukluklarına taban hazırlayabilir” diyen Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, “Uykusuzluk ve gerilim adrenalin seviyelerini artırarak kalbi daha hassas hale getirir. Susuz kalmaya bağlı elektrolit dengesizliklerinin de bu tabloya eklenmesiyle, bilhassa kalbin sistemsiz ve birçok vakit süratli atmasına yol açan atriyal fibrilasyon üzere ritim bozukluklarının görülme riski bariz halde artabilir. Bu sebeple tatil periyotlarında kâfi uyumak, bol su içmek ve bedeni aşırı zorlamaktan kaçınmak kalp ritmini korumak açısından kıymetli” dedi.

Gecikmeden sıhhat kuruluşuna başvurulmalı

Tatil devirlerinde değişen günlük tertip, uykusuzluk, gerilim, susuz kalma ve yoğun yemek yeme üzere alışkanlıklar kalp ritmini olumsuz etkileyebilir. Hatta o denli ki daha evvel besbelli bir kalp hastalığı olmayan şahıslarda bile bu etkenler sebebiyle ortaya çıkabilen süreksiz ritim bozukluklarının tatil kalbi sendromu olarak isimlendirildiğini lisana getiren Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, “En sık görülen ritim bozukluğu, kalbin sistemsiz ve birden fazla vakit süratli atmasına yol açan atriyal fibrilasyondur. Uzun süren çarpıntı, göğüs ağrısı yahut bayılma durumunda gecikmeden bir sıhhat kuruluşuna başvurulmalı” dedi.

Riski azaltmak mümkün

Çoğu vakit önlenebilir olan tatil kalbi sendromu bilhassa yaz aylarında, bayramlarda ve uzun tatillerde daha sık görülüyor. Bu sendromun sadece ileri yaştaki şahıslarda yahut kalp hastalarında değil, daha evvel kalp sorunu yaşamamış şahıslarda de ortaya çıkabileceğinin altını çizen Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, “Riski azaltmak kâfi su içmek, sistemli uyumak, aşırı kafein ve güç içeceğinden kaçınmak değerlidir. Ağır ve yağlı öğünler yerine istikrarlı beslenmek, aşırı sıcaklarda yoğun fizikî aktiviteyi sınırlamak ve mevcut kalp hastalığı olan bireylerin ilaçlarını tertipli kullanmaları da koruyucudur” bilgilerini verdi.

Soğuk terleme alarm olabilir

Tatil kalbi sendromunda en sık görülen belirtilerden bahseden Koylan, “Ani başlayan çarpıntı, kalp atışlarının sistemsiz yahut çok süratli hissedilmesi, nefes darlığı, baş dönmesi, halsizlik ve göğüste rahatsızlık en yaygın karşılaşılan semptomlar arasında. Kimi şahıslarda bu yakınmalar kısa müddette resen düzelebilse de çarpıntının uzun sürmesi, göğüs ağrısı, bayılma yahut bayılacak üzere olma, şiddetli nefes darlığı ya da soğuk terleme üzere bulgular önemli bir ritim bozukluğuna yahut kalp krizine işaret edebilir. Bu durumda vakit kaybetmeden bir sıhhat merkezine başvurulması, erken teşhis ve tedavi açısından büyük ehemmiyet taşır” biçiminde konuştu.

Belirtilerden evvelki tetikleyiciler belirlenmeli

Tanı sürecinde öncelikle belirtilerin ne vakit başladığı ve son günlerde aşırı alkol tüketimi, uykusuzluk, yoğun gerilim yahut susuz kalma üzere tetikleyicilerin bulunup bulunmadığın kıymetlendirilmesi gerektiğini açıklayan Koylan, “Fiziki muayenenin akabinde ritim bozukluğunun cinsini belirlemek için elektrokardiyografi yani EKG çekilir. Gerekli durumlarda 24–48 saatlik Holter ritim kaydı, kan testleri, elektrolit seviyeleri, tiroit işlevleri ve kalp kası hasarını pahalandıran incelemeler yapılabilir. Ekokardiyografi ile kalbin yapısal olarak sağlıklı olup olmadığı da araştırılır. Tatil kalbi sendromu tanısı; ritim bozukluğunun süreksiz bir tetikleyicinin akabinde ortaya çıkması, altta yatan yapısal bir kalp hastalığının saptanmaması ve uygun tedaviyle ritmin düzelmesiyle konabilir. Kalıcı ritim bozukluğu yahut yapısal kalp hastalığı bulunan bireylerde ise daha kapsamlı kıymetlendirme ve uzun vadeli takip gerekebilir” dedi.

Yüksek proteinli besinler lif içermiyor

Sağlıklı beslenmenin temel taşlarından biri olan protein ve lif, bedenin farklı muhtaçlıklarını karşılayan iki kıymetli besin öğesi olarak öne çıkıyor. Fakat günlük beslenmede protein tüketimi birden fazla vakit kâfi seviyede olurken, lif alımı ihmal edilebiliyor ve önerilen ölçünün altında kalabiliyor. Meğer hem protein hem de lif içeren besinler; uzun müddet tokluk sağlamanın yanı sıra kalp-damar hastaları başta olmak üzere birçok kronik hastalığın gelişme riskinin azaltılmasına katkı sağlıyor. Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, bayanların günlük ortalama 25 gram, erkeklerin ise 38 gram lif tüketmesi gerektiğini belirtiyor. Kırmızı et, tavuk ve balık üzere yüksek proteinli besinlerin lif içermediğini söyleyen Prof. Dr. Çetin, sebze ve meyvelerin lif açısından varlıklı olmasına karşın protein ölçülerinin düşük olduğunu söylüyor. Bu sebeple hem protein hem de lif bakımından varlıklı besinleri sistemli olarak tüketmek büyük ehemmiyet taşıyor.

Kalp dostu beslenmede baklagiller birinci sırada!

Protein ve lifi tıpkı anda yüksek oranda içeren besinlerin başında baklagiller geliyor. Nohut, mercimek, kuru fasulye, barbunya ve börülce üzere besinler; hem ekonomik hem de besleyici özellikleriyle sağlıklı beslenmenin vazgeçilmezleri arasında. Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, yapılan aktüel araştırmalara da değinerek şunları söyledi: “Araştırmalar gösteriyor ki, tertipli baklagiller tüketen bireylerde kolesterol ve tansiyon kıymetleri daha düşük seyrediyor, beden kitle indeksi daha sağlıklı oluyor ve Tip 2 diyabet riski azalıyor. Ayrıyeten 2023 yılında yayımlanan kapsamlı bir çalışma ise, günlük beslenmeye yaklaşık 50 gram baklagiller eklenmesinin dış etkenlere bağlı olmayan mevt riskini yüzde 6 oranında azalttığını ortaya koyuyor.”

Soya ve kuruyemişler kalbi destekliyor

Soya fasulyesi ve soya eserleri de hem protein hem lif açısından değerli besinler arasında yer alıyor. Tofu, soya sütü ve fermente soya eserleri sadece kaliteli bitkisel protein sağlamakla kalmıyor, birebir vakitte omega-3 ve omega-6 yağ asitleri bakımından da epey güçlü. Fındık, badem, ceviz ve tuzsuz yer fıstığı üzere kuruyemişlerin de protein ve lif açısından varlıklı olması dikkat çekiyor. Bu besinler içerdiği sağlıklı yağlar sayesinde kolesterol düzeylerinin dengelemesine katkı sağlıyor, tıpkı vakitte E vitamini, magnezyum, potasyum üzere değerli vitamin ve mineralleri de içeriyor.

Tohumlar ve tahıllar damar sıhhatini koruyor

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, chia tohumu, keten tohumu ve kabak çekirdeği üzere tohumların da kalp sıhhatini desteklediğini, sistemli tüketimlerinin bağışıklık sistemini güçlendirdiğini, kronik iltihaplanmayı azalttığını ve yüksek tansiyon ile Tip 2 diyabet riskinin düşürülmesine katkı sağladığını söz ediyor. Yulaf ezmesi, kinoa ve tam tahıllı eserler de hem protein hem lif açısından kıymetli kaynaklar arasında. Bu besinler bağırsak mikrobiyotasını desteklerken, kalın bağırsak kanseri, kalp-damar hastalıkları ve Tip 2 diyabet riskinin azaltılmasına da katkı sunuyor.

Sağlıklı beslenme tek bir besine bağlı değil

Sağlıklı beslenmenin tek bir besine bağlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Süha Çetin, kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Protein ve lif açısından varlıklı besinleri istikrarlı bir beslenme planı içerisinde tertipli olarak tüketmek; sağlıklı kilo denetimini desteklerken, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol üzere kronik hastalıkların önlenmesine de katkı sağlar. Günlük beslenmede baklagillere, tam tahıllara, kuruyemişlere ve tohumlara daha fazla yer vermek uzun vadede sıhhatimiz için değerli bir yatırımdır.”