Ekran müddeti sebep bu kadar cazip geliyor?

Sosyal medya uygulamaları ve dijital platformlar, kullanıcıların mümkün olduğunca uzun müddet çevrim içi kalmasını sağlayacak halde tasarlanıyor. Sonsuz döngüde var olan kaydırma sistemi, otomatik oynayan görüntüler ve daima gelen bildirimler beynin ödül düzeneğini harekete geçirerek tekrar tekrar ekrana dönme isteği oluşturabiliyor. Gelişim çağındaki çocuk ve ergenlerde şimdi dürtü denetimini sağlayan beyin bölgeleri tam olarak olgunlaşmadığı için bu sistemler yetişkinlere nazaran çok daha güçlü bir tesir yaratabiliyor. Uzm. Dr. Sema Bayçın, bu durumun çocukların iradesiz olduğu manasına gelmediğini vurgulayarak şunları söylüyor: “Çocuklar şuurlu olarak telefon bağımlısı olmayı seçmez. Dijital platformlar, dikkat çekmek ve kullanıcıyı içerikte tutmak üzere tasarlanmıştır. Bu sebeple ailelerin çocuklarını suçlamak yerine bu sistemi birlikte anlamaya çalışması çok daha sağlıklı bir yaklaşımdır.”

Yasaklamak yerine birlikte kurallar oluşturun

Telefonun büsbütün yasaklanması birden fazla zaman kısa periyodik tahliller üretirken, bilhassa ergenlik devrindeki gençlerde çatışmaları artırabiliyor. Uzmanlara nazaran çok daha tesirli usul ise konut içinde herkes için geçerli olan ortak dijital kurallar oluşturmak.

Bunlar arasında;

-Yemek saatlerinde telefon kullanılmaması,

-Yatmadan evvel ekranların bırakılması,

-Evde ortak bir şarj alanı oluşturulması,

-Ailece telefonsuz vakit dilimleri planlanması

gibi küçük lakin sürdürülebilir alışkanlıklar bulunuyor.

“Kurallar çocuklara dayatıldığında direnç oluşabilir. Fakat çocuk karar sürecine katıldığında kuralları benimseme ihtimali bariz formda artar. Bu yaklaşım aile içi iletişimi de güçlendirir.”

Çocuğunuzun izlediği içeriklere dikkat edin

Pek çok ebeveyn çocuklarının hangi görüntüleri izlediğini yahut hangi sosyal medya içeriklerini takip ettiğini bilmeden sırf ekran mühletine odaklanıyor. Uzmanlara nazaran değerli olan yalnızca ekran başında geçirilen mühlet değil, ekranın nasıl kullanıldığıdır.

Çocuklara;

-İzlediği görüntüleri anlatmasını istemek,

-Birlikte içerik izlemek,

-Sosyal medya uygulamalarının nasıl çalıştığını konuşmak,

-Algoritmaların sebep daima yeni içerikler gösterdiğini tartışmak

hem ebeveyn-çocuk irtibatını güçlendirir hem de dijital okuryazarlığı destekliyor. Uzm. Dr. Bayçın, çocukların dijital dünyada yalnız bırakılmaması gerektiğini belirterek şöyle konuşuyor:

“Ebeveynin misyonu yalnızca denetlemek değildir. Birebir vakitte çocuğun dijital dünyasını tanımak, merak etmek ve onunla konuşabilmektir. Çocuk kendini yargılanmadan tabir edebildiğinde karşılıklı itimat gelişir.”

Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü uygular

Evde daima telefon kullanan ebeveynlerin çocuklarından ekran müddetini azaltmasını beklemek birçok vakit gerçekçi olmuyor. Çocuklar davranışları gözlemleyerek öğreniyor. Bu sebeple aile büyüklerinin de dijital kullanım alışkanlıklarını gözden geçirmesi gerekiyor.

Özellikle;
-Yemek sırasında telefonu bırakmak,
-Çocukla konuşurken ekrana bakmamak,
-Birlikte kitap okumak,
-Açık havada vakit geçirmek,
-Ortak oyun saatleri oluşturmak
çocukların teknoloji dışındaki etkinliklere yönelmesini kolaylaştırabilir.

Çocukların bazen sıkılmasına müsaade verin

Modern hayatta çocukların boş kaldığı her an ekranla doldurulabiliyor. Uzm. Dr. Sema Bayçın’a göre can problemi, beynin dinlenmesi ve yaratıcılığın gelişmesi açısından epeyce değerli bir süreç. Resim yapmak, kıssa üretmek, hayal kurmak, müzik dinlemek yahut yalnızca hiçbir şey yapmadan vakit geçirmek çocukların sorun çözme marifetlerini ve duygusal gelişimini destekleyebiliyor. “Her boşluğu ekranla doldurmaya çalışmak çocuğun kendi iç dünyasını keşfetmesini zorlaştırabilir. Bazen sıkılmak, üretkenliğin ve yaratıcılığın başladığı noktadır.”

Amaç teknolojiyi yasaklamak değil, sağlıklı kullanmayı öğretmek

Teknoloji günümüz hayatının vazgeçilmez bir kesimi olmaya devam edecek. Bu sebeple çocukları dijital dünyadan büsbütün uzaklaştırmaya çalışmak yerine onların teknolojiyle istikrarlı bir ilgi kurmasını sağlamak uzun vadede çok daha tesirli bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Uzm. Dr. Sema Bayçın, ebeveynlere şu tekliflerle sesleniyor: “Çocuğunuzun ekran müddetini azaltmaya çalışırken öncelikle onunla irtibatınızı güçlendirin. Küçük ancak uygulanabilir maksatlar belirleyin. Yasaklardan çok ortak kurallara odaklanın. Teknolojiyi düşman olarak görmek yerine hakikat kullanım alışkanlıklarını birlikte geliştirmeye çalışın. Çocukların bugün kazanacağı dijital farkındalık, gelecekte hem ruh sıhhatlerini hem de toplumsal ömürlerini koruyan değerli bir maharet olacaktır.”