Çocukların gelişim devrinde sıkça karşılaşılan topuk ağrıları, aileler tarafından çoğunlukla süreksiz bir “büyüme ağrısı” sanılarak ihmal edilebiliyor. Meğer uzmanlar, bu durumun arkasındaki en yaygın sebeplerden birinin topuk kıkırdağını etkileyen Sever hastalığı olduğuna dikkat çekiyor. Çocuğun spordan ve günlük aktivitelerinden uzak kalmadan atlatabileceği bu süreçte, gerçek teşhis koymak ve erken periyotta uygun tedavi adımlarını atmak büyük kıymet taşıyor.

Çocuklarda bilhassa büyüme çağında ve nizamlı spor aktivitesi sürdürülen periyotlarda görülen topuk ağrıları hayli yaygın bir şikâyettir. Aileler bu ağrıları ekseriyetle süreksiz büyüme sancılarıyla karıştırsa da her topuk ağrısını bununla açıklamak hakikat değildir. Büyüme periyodundaki bu hassasiyetin en bariz sebeplerinden biri kalkaneal apofizit, yani Sever hastalığıdır. Ağrının başlama vakti, hissedildiği nokta ve aktiviteyle ilgisi yanlışsız teşhiste kritik rol oynar.

Sever hastalığı, 8-15 yaş arası çocuklarda topuk kemiğindeki büyüme bölgesinin koşma ve zıplama üzere tekrarlayan yüklenmelerle zorlanması sonucu ortaya çıkan bir ağrı sorunudur. Futbol ve basketbol üzere sporlarla ilgilenen çocuklarda idman temposunun apansız artması yahut büyüme atakları sırasında kas-tendon gerginliğinin yükselmesiyle tetiklenen bu durum, topuğun arka kısmında ağrı ve üzerine basıldığında hassasiyetle kendini gösterir; şikâyetler çoklukla hareketle artıp dinlenmeyle hafifler.

Yüzme üzere sporsal faaliyetler tek başına Sever hastalığını tetiklemez; lakin yoğun koşu ve sıçrama içeren kara idmanları ile yetersiz darbe emilimine sahip ayakkabılar toplam yükü artırarak riski yükseltir. Başlangıçta yalnızca spor sonrasında görülen ve vakitle parmak ucunda yürümeye kadar varabilen topuk ağrılarında bu rahatsızlıktan şüphelenilmelidir. Buna rağmen ateş, gece uykudan uyandıran ağrı, besbelli şişlik, kızarıklık yahut travma geçmişi üzere durumlarda, gerilim kırığı ve enfeksiyon üzere farklı ortopedik meselelerin ekarte edilmesi için vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır.

Sever hastalığının tedavisinde temel amaç çocuğu spordan büsbütün koparmak değil, topuğa binen yükü hakikat yönetmektir. Koşma ve zıplama üzere ağrıyı tetikleyen aktiviteler süreksiz olarak sonlandırılırken, darbe emilimi yüksek ayakkabılar, topuk dayanakları ve idman sonrası soğuk uygulama sürece dahil edilir. Baldır kasları ile Aşil tendonuna yönelik germe antrenmanları ve fizik tedavi dayanağıyla ayak-bilek kuvveti artırılır; çocuk ağrısız periyoda girdikçe spora kademeli ve inançlı bir dönüş sağlanır.

Sever hastalığının prognozu epey düzgündür ve durum kalıcı bir hasara yol açmaz. Şikâyetler topuktaki büyüme plağı kapandığında büsbütün ortadan kalksa da gelişim süreci bitene kadar, bilhassa yoğun spor periyotlarında ağrı vakit zaman tekrarlayabilir. Ağrısız periyoda geçildiğinde spora yüklenmeyi birdenbire değil denetimli biçimde artırmak, yanlışsız rehabilitasyonla çocuğun spor hayatına sıkıntısız devam edebilmesi için kritik rol oynar.

Büyüme çağındaki çocuklarda görülen topuk ağrılarını kolay bir “büyüme sancısı” diyerek göz ardı etmek, sürecin uzamasına ve yanlış yüklenmelere yol açabilir. Bilhassa koşma ve zıplamayla şiddetlenen şikâyetler Sever hastalığına işaret edebileceği üzere, farklı ortopedik problemlerin da habercisi olabilir. Erken periyotta yapılan yanlışsız bir kıymetlendirme ve denetimli idman planlaması sayesinde, çocukları spordan gereksiz yere koparmadan ağrısız ve sağlıklı bir gelişim süreci sağlamak mümkündür.

Kim Kardashian’ın konuk olduğu programda en çok konuşulan ayrıntılardan biri, reçeteli krem sürdükten sonra etkilenen bölgeyi streç sinemayla sararak uyuması oldu. Kardashian, bu sistemin belirtilerini hafiflettiğini söyledi. Lakin uzmanlar bu uygulamanın sadece doktor önerisiyle yapılması gerektiğinin altını çiziyor.

Hastalık 30 yaşında ortaya çıktı

Kim Kardashian, annesi Kris Jenner’da da bulunan sedef hastalığının ailesinden kendisine geçtiğini fakat belirtilerin 30 yaşına kadar görülmediğini anlattı. Birinci belirtileri New York’ta giydiği pullu bir elbisenin akabinde fark ettiğini söyleyen Kardashian, başlangıçta bunun kumaşın sebep olduğu sıradan bir döküntü olduğunu düşündüğünü söylüyor.

Eve döndüğünde ise annesi bacaklarındaki lezyonları görünce bunun sedef hastalığı olabileceğini anlatmış. Yapılan denetimlerin akabinde teşhisi de doğrulandı. Birinci devirde yaptırdığı kortizon iğnesinin birkaç yıl boyunca rahatlama sağladığını anlatan Kardashian, hastalığın daha sonra yine ortaya çıktığını ve bir daha büsbütün kaybolmadığını, vakit zaman yaşadığı şiddetli kaşıntı nöbetlerinin cildinde kanamalara yol açtığını da kelamlarına ekliyor.

Ünlü isim, yıllar boyunca hastalığını hafifletmek için sayısız prosedür denediğini anlattı. Katran çayı içtiğini, farklı bitkisel eserler kullandığını, haftalarca kereviz suyu tükettiğini ve doğal ya da medikal birçok krem ile sabunu denediğini söyledi. Bir müddet sonra artık her teklife açık hale geldiğini belirterek, kendisine sosyal medya üzerinden gelen tavsiyeleri bile değerlendirdiğini söz etti. Lakin bunların büyük kısmı kalıcı bir sonuç sağlamadı.

Kim Kardashian’a nazaran en tesirli teklif dermatoloğu Dr. Harold Lancer’dan geldi. Tabibi, reçeteli kremi sürdükten sonra etkilenen bölgeyi streç sinemayla kapatmasını ve gece boyunca bu biçimde uyumasını önerdi. Kardashian, bacaklarına krem sürdükten sonra streç sinema sardığını, üzerine çorap giydiğini ve birebir metodu dirseklerinde de uyguladığını anlattı. Hatta streç sinemanın açılmaması için saç tokası kullandığını söyleyen ünlü isim, yürürken çıkardığı sesi esprili bir lisanla “Teneke Adam gibiydim” diye anlattı.

En kıymetlisi ise bu formülün kendisinde besbelli bir rahatlama sağladığını söylemesi oldu. Kardashian, belirtilerin bu uygulamayla büyük ölçüde hafiflediğini söz etti.

Streç sinema formülü nitekim işe yarıyor mu?

Dermatoloji uzmanlarına nazaran burada asıl etkiyi oluşturan şey streç sinemanın kendisi değil. Bu prosedür tıpta ‘oklüzyon’ olarak biliniyor. Nemin ciltte tutulmasını sağlayarak reçeteli kremlerin deriye daha uygun nüfuz etmesine yardımcı olabiliyor. Bu sebeple birtakım hastalarda doktor kontrolünde uygulanabiliyor.

Ancak uzmanlar bu sistemin herkes için uygun olmadığını vurguluyor. Bilhassa güçlü kortizonlu kremlerle bilinçsiz biçimde uygulanması ilacın emilimini artırabileceği için yan tesir riskini de yükseltebiliyor. Bu sebeple streç film uygulaması kesinlikle dermatoloğun önerisi doğrultusunda yapılmalı.

Sedef hastalığı büsbütün geçer mi?

Sedef hastalığı bağışıklık sistemiyle bağlantılı kronik bir cilt hastalığı olarak kabul ediliyor. Kesin bir tedavisi bulunmasa da günümüzde kullanılan kremler, ışık tedavileri ve biyolojik ilaçlar sayesinde belirtiler uzun müddet denetim altında tutulabiliyor. Uzmanlar ayrıyeten gerilimin birçok bireyde alevlenmeyi tetikleyebildiğini belirtiyor. Bu sebeple sistemli dermatoloji takibi, bireye uygun tedavi planı ve tetikleyicilerden uzak durmak hastalığın idaresinde değerli.

Profesyonel makyaj sanatkarı Beth’in öyküsü de bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Çocukluk ve gençlik yıllarında neredeyse kusursuz bir cilde sahip olan Beth, yirmili yaşlarının sonlarına yanlışsız yüzünde küçük pürüzler ve tıkanmış gözenekler fark etmeye başladı.

Cildinde makul değişiklikler olduğunu fark eden Beth, evvel bu lekelerin akne olduğunu düşünmüştü. Daha pürüzsüz bir cilde kavuşmak için sayısız kozmetik eser kullandı, farklı beslenme programlarını denedi, maskeler uyguladı ve değerli cilt bakımlarına yöneldi. Yıllar içinde sadece tedavilere ve eserlere binlerce dolar harcadı.

Çareyi sonunda ünlü bir cilt uzmanına gitmekte buldu. Gözenekleri küçülttüğü, yağlanmayı azalttığı ve akneleri temizlediği söylenen lazer tedavisi için randevu aldı. Lakin tabibin birinci cümlesi tüm hayatını değiştirdi.

Uzman, Beth’in yüzüne baktıktan sonra aslında akne sorunu yaşamadığını söyledi. Sorunun cildinde değil, istemsiz formda cildini yolmasına sebep olan dermatillomani olduğunu anlattı. Hatta bu sebeple bir psikologla görüşmesinin daha hakikat olacağını tabir etti.

Dermatillomani ya da tıbbi ismiyle cilt yolma bozukluğu, kişinin cildindeki sivilceyi, kabuğu, beni ya da en küçük pürüzü bile daima koparma isteği duymasıyla ortaya çıkıyor. Pek çok kişi bunu şuurlu yaptığını düşünse de uzmanlara nazaran davranış birden fazla vakit farkında olmadan gerçekleşiyor. Bilhassa gerilim, korku, sıkılma ya da yoğun duygusal devirlerde bu dürtü çok daha güçlü hale gelebiliyor. Kişi birden fazla vakit cildini düzeltmeye çalışırken daha büyük yaralar oluşmasına sebep oluyor.

Sanılanın bilakis bu epeyce az rastlanan bir durum da değil. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi olan NHS, yaklaşık her 20 şahıstan birinin hayatının rastgele bir devrinde cilt yolma bozukluğu yaşayabileceğini belirtiyor. Rahatsızlık birden fazla vakit saklı kaldığı için gerçek sayının daha yüksek olabileceği de düşünülüyor.

Beth ise yıllarca bununla tek başına çaba etti. Ünlü isimlerle çalışan başarılı bir makyaj sanatkarı olmasına karşın kendi cildini kimsenin görmesini istemedi. Makyaj bilgisi sayesinde yüzündeki yaraları kapatabiliyordu lakin bunun bedeli çok ağır oldu.

Makyaj konusunda ise yılların tecrübesi ona kıymetli bir ders vermiş. Pürüzlü cildi kalın fondöten katmanlarıyla kapatmaya çalışmanın birçok vakit tam zıddı tesir oluşturduğunu söylüyor. Bunun yerine çok ince katmanlar halinde ve mümkün olduğunca az eser kullanmanın daha doğal sonuç verdiğini belirtiyor.

Uzmanlara nazaran dermatillomani tedavisinde en tesirli yollardan biri bilişsel davranışçı terapi kapsamında uygulanan alışkanlığı aksine çevirme eğitimi oluyor. Bu yaklaşım, kişinin hangi durumlarda cildini yolduğunu fark etmesine ve bu dürtü geldiğinde yerine farklı davranışlar geliştirmesine yardımcı oluyor.

Bunyon diye biliniyor

Halk arasında ‘bunyon’ olarak da bilinen, ayak başparmağında oluşan çıkıntı olan halluks valgusun, sırf estetik bir sorun olmadığını aktaran Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “İlerleyen periyotlarda ağrıya, yürüme bozukluğuna ve öbür ayak parmaklarında biçim bozukluklarına yol açabilen bu rahatsızlık, ömür kalitesini kıymetli ölçüde etkileyebilir” dedi. Halluks valgusun, ayak başparmağının tarak kemiğiyle birleştiği eklemde oluşan açısal bozukluk sonucu başparmağın öteki parmaklara hakikat yönelmesiyle ortaya çıkan bir deformite olduğunu kaydeden Prof. Dr. Demiroğlu, “Zamanla eklem yapısında değişiklikler gelişir ve başparmağın iç kısmında bariz bir kemik çıkıntısı oluşur. Hastalığın birinci periyotlarında estetik dertler ön planda olsa da süreç ilerledikçe yük dağılımı bozulur. Bunun sonucunda ayakta ağrı, nasır oluşumu, eklem kireçlenmesi ve ikinci ya da üçüncü parmaklarda form bozuklukları gelişebilir. İleri evrelerde başparmak öbür parmakların altına yahut üzerine geçebilir ve yürümek giderek zorlaşabilir” formunda konuştu.

Gece ağrısı ve büyüyen çıkıntı, halluks valgusta uzman değerlendirmesi gerektirir!

Başparmak çıkıntısının hafif ve ağrısız olması durumunda tertipli takibin kâfi olabileceğine değinen Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “Ancak çıkıntının giderek büyümesi, ağrının başlaması yahut artması, bölgede kızarıklık oluşması, parmaktaki eğriliğin ilerlemesi, bilhassa gece ortaya çıkan ağrıların görülmesi durumlarında kesinlikle ortopedi uzmanına başvurulmalı” dedi. Halluks valgusun gelişiminde genetik yatkınlığın kıymetli rol oynadığını tabir eden Prof. Dr. Demiroğlu, “Ailesinde halluks valgus bulunan, bağ dokusu gevşekliği yahut düz tabanlık üzere özelliklere sahip bireylerde dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabılar deformitenin ortaya çıkmasını yahut daha süratli ilerlemesini kolaylaştırabilir. Genetik yatkınlığı olmayan bireylerde ise sadece dar ayakkabı kullanımı birden fazla vakit hastalığın tek sebebi değildir. Buna karşın uzmanlar, ön kısmı geniş ve ayağın doğal hareketine müsaade veren ayakkabıların tercih edilmesini öneriyor” açıklamasını yaptı.

Orta ve ileri derecedeki halluks valgusta atel ve gibisi eserler cerrahinin yerini tutamaz!

Sosyal medyada sıkça görülen ve internet üzerinden satılan atellerin nitekim işe yarayıp yaramadığı hakkında bilgi veren Prof. Dr. Murat Demiroğlu, şunları söyledi: “Parmak ayırıcı silikonlar, gece atelleri, bantlama teknikleri ve fizyoterapi üzere konservatif tedaviler bilhassa erken periyotta ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir. Lakin bu usuller oluşmuş kemik deformitesini düzeltemez. Bu eserlerin hedefi hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve hastanın şikâyetlerini hafifletmektir. Orta ve ileri derecedeki deformitelerde cerrahinin yerini tutmaları mümkün değildir.”

Ne kadar erken evrede ameliyat edilirse estetik ve işlevsel sonuçlar da o kadar başarılı olur!

Hafif dereceli, ağrısı az olan hadiselerde ameliyatsız formüllerle hastanın konforunun artırılabileceğini lisana getiren Prof. Dr. Murat Demiroğlu, “Deformitenin ilerlemesi yavaşlatılabilir. Fakat besbelli açısal bozukluk oluşmuş orta ve ileri evre halluks valgusta kalıcı düzeltme sağlayan tek tedavi cerrahidir” dedi. Cerrahinin temel maksadının hem ağrıyı gidermek hem de ayağın anatomik dizilimini mümkün olduğunca olağana yaklaştırmak olduğuna işaret eden Prof. Dr. Demiroğlu, “Hastalık ne kadar erken evrede ameliyat edilirse estetik ve işlevsel sonuçlar da o kadar başarılı olur. Çok ileri olaylarda büsbütün olağan görünüm elde edilemese bile ameliyat öncesine nazaran bariz düzelme sağlanır. Ameliyatın akabinde hastalar erken devirde ayağa kaldırılsa da birinci günlerde ayağın aşağı sarkıtılması ve tam yük verilmesi önerilmez. Yaklaşık iki hafta boyunca ödem sebebiyle yürüyüşte zorlanma görülebilir. Otomatik vites araç kullanan ve sol ayağından ameliyat olan hastalar ikinci haftadan itibaren kısa aralarda araç kullanabilir. Sağ ayağından ameliyat olanlar yahut manuel vites kullananların ise inançlı araç kullanımı için ekseriyetle altıncı haftayı beklemeleri önerilir. Röntgen denetimlerinde kemik kaynamasının uygun görülmesiyle birlikte olağan yürüyüş ve spor aktivitelerine kademeli olarak dönüş yapılabilir” diye konuştu.

Halluks valgus sırf başparmağı değil, tüm yürüme mekaniğini bozabiliyor!

Halluks valgusun bayanlarda daha sık görülmesinin sebeplerine değinen Prof. Dr. Demiroğlu, “Yüksek topuklu ayakkabılar beden tartısını ayağın ön kısmına aktararak başparmak eklemine binen yükü artırır. Bilhassa düz tabanlık üzere ek risk faktörleri bulunan bireylerde deformite daha süratli ilerleyebilir. Bu sebeple topuk yüksekliği 2-3 santimetreyi geçmeyen ve ön kısmı geniş ayakkabıların tercih edilmesi önerilir” dedi. Halluks valgusun birinci devirlerinde ağrının her hastada görülmeyebileceğine vurgu yapan Prof. Dr. Demiroğlu, “Ağrının ortaya çıkmasında eklem kıkırdağındaki yıpranma, yumuşak dokulardaki tansiyon ve ayağın yük dağılımındaki bozulma tesirli olur. Hastalar ağrıdan kaçınmak için ayağın dış kenarına basarak yürümeye başlayabilir. Bu durum vakitle farklı bölgelerde yeni meselelere yol açabileceğinden, belirtiler ilerlemeden uzman değerlendirmesi kıymet taşır” diyerek kelamlarını tamamladı.