Portakalın biyoaktif bileşenleri de araştırılıyor

Portakal sadece C vitamini ve doğal şeker içeriğiyle değil, birebir vakitte flavonoid ismi verilen biyoaktif bileşenleri ile de dikkat çekiyor. Bunlardan biri olan hesperidin; inflamasyon, oksidatif gerilim, damar işlevleri ve metabolik süreçlerle alakası açısından araştırılıyor. Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, “Bir besinin içerisinde sıhhati destekleyebilecek bileşenlerin bulunması, o besinin sınırsız ölçüde tüketilebileceği manasına gelmez. Beslenmede yarar kadar porsiyon ve kişinin mevcut sıhhat durumu da önemlidir” sözlerini kullanıyor.

Portakal suyu genleri değil, genlerin çalışma seviyesini etkileyebilir

Portakal suyu tüketiminin hücresel tesirlerini inceleyen yeni bir çalışmada, 60 gün boyunca nizamlı portakal suyu tüketen sağlıklı bireylerin bağışıklık hücrelerinde birtakım genlerin çalışma seviyelerinde farklılıklar gözlendi. Bu değişikliklerin bilhassa inflamasyon, yağ metabolizması ve kan basıncının düzenlenmesi ile bağlantılı biyolojik süreçlerde yoğunlaştığı bildirildi. Doç. Dr. Halil Genç, araştırmanın yanlış yorumlanmaması gerektiğinin altını çizerek, “Genlerin çalışma seviyesinde değişiklik görülmesi, kişinin DNA’sının yahut genetik yapısının değiştiği manasına gelmez. Beslenme, fizikî aktivite ve çevresel faktörler genlerin ne ölçüde faal olduğunu etkileyebilir. Buradaki kıymetli nokta, tükettiğimiz besinlerin bedenimizde hücresel seviyeye kadar uzanan tesirler oluşturabileceğinin görülmesidir” diyor.

Aynı besin herkeste birebir etkiyi oluşturmayabilir

Besinlere verilen metabolik cevap şahıstan şahsa değişebilir. Beden yükü, kan şekeri seviyesi, mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve günlük beslenme alışkanlıkları bu karşılık üzerinde tesirli olabiliyor. Portakal suyu üzerine yapılan çalışmalarda da beden yüküne nazaran farklı hücresel karşılıkların ortaya çıkabileceği görülüyor. Bu durum, bilimsel araştırmalarda kullanılan tüketim ölçülerinin direkt herkes için günlük beslenme teklifine dönüştürülmemesi gerektiğini gösteriyor. Doç. Dr. Halil Genç, “Bir araştırmada makul bir ölçünün kullanılmış olması, herkesin birebir ölçüsü tüketmesi gerektiği manasına gelmez. Beslenme teklifleri kişinin genel sıhhat durumu ve muhtaçlıkları dikkate alınarak değerlendirilmelidir” diyor.

Meyve suyu, meyvenin kendisinin yerini meblağ mı?

Portakal suyu ile portakalın kendisini tüketmek beslenme açısından tıpkı sonucu vermiyor. Bütün meyve tüketildiğinde posa da alınırken, meyvenin suyu sıkıldığında lif ölçüsü kıymetli ölçüde azalabiliyor. Ayrıyeten birkaç portakalın suyunu kısa müddette içmek, tek seferde daha fazla doğal şeker alınmasına sebep olabilir. Doç. Dr. Halil Genç, bilhassa porsiyon denetiminin değerine dikkat çekerek, “Meyvenin kendisini tüketmek, içerdiği lif sebebiyle genel beslenme açısından birden fazla vakit daha avantajlıdır. Meyve suyu tercih edildiğinde ise ölçüye dikkat edilmesi gerekir. Kan şekeri denetiminde sorun yaşayan, fazla kilolu yahut metabolik hastalıkları bulunan şahıslarda tüketim ölçüsü daha fazla değer kazanır” halinde konuşuyor.

Bağırsak sıhhatinde beslenmenin bütünü ehemmiyet taşıyor

Turunçgillerde bulunan biyoaktif bileşenlerin bağırsak mikrobiyotası ile bağlantısı de bilim dünyasının üzerinde durduğu mevzular arasında bulunuyor. Beslenme tertibinin bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliğini ve metabolik faaliyetlerini etkileyebildiği biliniyor. Bağırsak mikrobiyotasını tek bir besin üzerinden pahalandırmak gerçek değildir. Liften varlıklı zerzevat ve meyvelerin, tam tahılların ve çeşitli besin kümelerinin istikrarlı biçimde tüketilmesi bağırsak sıhhati açısından daha bütüncül bir yaklaşımdır.

Önemli olan ölçü ve beslenmenin bütünü

Portakal ve öbür turunçgiller istikrarlı beslenmenin bir modülü olabilir. Lakin portakal suyunun belli hücresel sistemlerle ilişkilendirilmesi, daha fazla tüketimin daha fazla yarar sağlayacağı manasına gelmiyor. Doç. Dr. Halil Genç kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Beslenmede tek bir besine mucizevi özellikler yüklemek yerine günlük beslenmenin bütününe bakmak gerekir. Meyve suyu tüketiminde porsiyon, kişinin metabolik durumu ve gün içerisinde tükettiği öbür besinler birlikte değerlendirilmelidir. Bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçları da bireye özel bir tüketim önerisi olarak değil, beslenmenin bedenimiz üzerindeki tesirlerini anlamamızı sağlayan datalar olarak kıymetlendirmek daha gerçek olacaktır.”

Yüksek tansiyon yalnızca ileri yaş hastalığı değil

Hipertansiyon; kalp krizi, inme, kalp yetmezliği ve böbrek hastalıkları üzere önemli sıhhat meseleleri için kıymetli risk faktörlerinden biridir. Günümüzde hareketsiz hayat, sıhhatsiz beslenme ve çocukluk çağı obezitesindeki artış sebebiyle yüksek tansiyonun daha genç yaşlarda görülmeye başladığını belirten Kardiyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, kalp sıhhatinin korunmasının çocukluk periyodunda başladığını tabir ediyor. Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, “Çocukluk çağında kazanılan beslenme alışkanlıkları, erişkin periyotta karşılaşılabilecek birçok kronik hastalığın gelişiminde belirleyici rol oynayabilir. Bu sebeple kalp sıhhatini müdafaaya yönelik yaklaşım sırf yetişkinlikte değil, çocukluk devrinde de değer taşıyor” diyor.

Meyve suyu yararlı olabilir, lakin ölçüsü göz ardı edilmemeli

Toplumda meyve suyunun birçok vakit büsbütün sağlıklı bir içecek olarak değerlendirildiğini söyleyen Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, burada dikkat edilmesi gereken en kıymetli noktanın tüketim ölçüsü ve alışkanlık haline getirilmemesi olduğunu vurguluyor. Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, “Bütün meyveler; lif, vitamin, mineral ve antioksidanlar açısından değerli bir besindir. Ancak meyve suyu hazırlanırken lif içeriğinin değerli bir kısmı kaybolabilir. Bu da doğal meyve şekerlerinin daha süratli emilmesine sebep olmaktadır. Gün içinde bir bardaktan fazla meyve suyu tüketilmesi, fark edilmeden yüksek ölçüde şeker alınmasına yol açabilir” formunda konuşuyor.Son periyotta yayımlanan araştırmada da günlük yüksek ölçüde meyve suyu tüketiminin yetişkinlikte hipertansiyon gelişme riskiyle alakalı olabileceği, buna rağmen bütün meyve tüketiminin misal bir risk artışı göstermediği bildiriliyor.

Hazır içecekler günlük alışkanlık haline gelmemeli

Gazlı içecekler, aromalı içecekler, güç ve sportmen içeceklerinin de yüksek ölçüde ek şeker içerebildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, bu eserlerin çocukların günlük beslenme sisteminin bir modülü haline gelmemesi gerektiğini söz ediyor ve ekliyor: “Çocuklar susadıklarında birinci tercihleri su olacak formda yönlendirilmelidir. Şekerli içeceklerin sık tüketilmesi sırf kilo artışı açısından değil, uzun vadede kalp ve damar sıhhati açısından da istenmeyen sonuçlara taban hazırlayabilir.”

Küçük değişiklikler uzun vadede değerli kazanımlar sağlayabilir

Araştırmalar, beslenme alışkanlıklarında yapılacak küçük değişikliklerin bile uzun vadede olumlu tesirler sağlayabileceğini ortaya koyuyor. Şekerli içecekler yerine su tüketiminin artırılması, ara öğünlerde meyve suyu yerine taze meyvenin tercih edilmesi ve çocuklara küçük yaşlardan itibaren sağlıklı içecek alışkanlığı kazandırılması, kalp ve damar sıhhatinin korunmasına katkıda bulunabilecek yaklaşımlar arasında yer alıyor. Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, ailelerin yasaklayıcı bir tavır yerine çocuklara yanlışsız beslenme alışkanlıkları kazandırmasının daha tesirli olduğunu belirterek, hazır içeceklerin ödül olarak sunulmaması ve meskende sağlıklı seçeneklerin kolay ulaşılabilir olmasının değerli olduğunu tabir ediyor.

Sağlıklı kalbin temeli çocuklukta atılıyor

Kalp ve damar hastalıklarının birçok zaman uzun yıllar içinde geliştiğini hatırlatan Uzm. Dr. Yusuf Altınkaynak, çocukluk periyodunda atılan gerçek adımların ömür uzunluğu sıhhat üzerinde tesirli olabileceğini belirterek kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Çocuklarımızın bugün edindiği beslenme alışkanlıkları, gelecekteki kalp ve damar sıhhatini direkt etkileyebilir. Meyve elbette sağlıklı bir besindir; fakat meyve suyunun da ölçülü tüketilmesi gerektiği unutulmamalıdır. İstikrarlı beslenme, nizamlı fizikî aktivite ve sağlıklı ömür alışkanlıklarının erken yaşta kazandırılması, ilerleyen yıllarda ortaya çıkabilecek hipertansiyon ve öbür kalp-damar hastalıkları riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.