1- Beyin gün uzunluğu biriken yükü temizliyor

Gün boyunca beynimiz durmadan çalışıyor; düşünüyor, öğreniyor, karar veriyor ve bunun sonucunda metabolik atıklar birikiyor. Kaliteli uyku sırasında beyin adeta gece vardiyasına geçerek bu atıkları temizliyor, gün içinde öğrendiklerimizi hafızaya yerleştiriyor ve sonraki güne hazırlanıyor. Bu paklık süreci gereğince gerçekleşmez ise beyin vakitle “toksik yük” altında kalıyor. Uzun müddetli uykusuzluk Alzheimer ve Parkinson üzere hastalıkların riskini artırabiliyor. 

2- Kalbiniz de gece dinlenmeye gereksinim duyuyor

Sağlıklı bir uykuda kalp atışları yavaşlıyor, tansiyon düşüyor ve damarlar günün yükünü atıyor. Fakat yetersiz uyku bu doğal dinlenme sürecini bozabiliyor. Kalp daima çalışmaya devam ettiği için damarlar daha fazla yıpranıyor; yüksek tansiyon, ritim bozukluğu, kalp krizi ve felç riski artabiliyor. Kalp krizi ve inme olaylarının sabahın erken saatlerinde tepe yapmasının temel sebebi, uykusuzluğun yarattığı bu sistemik gerilim yükü. 

3- Bağışıklık sistemi gece güç kazanıyor

Uykuda bağışıklık sistemimizin adeta savunma tatbikatı geçirdiğini söyleyen Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Vücudumuz enfeksiyonlarla çaba edecek savunma hücrelerinin değerli bir kısmını uyku sırasında hazırlıyor. Uykusuz kalan bir bireyde, bedenin virüsleri tanıma ve onlara karşı antikor üretme kapasitesi kıymetli ölçüde düşer. Araştırmalar, uyku mühleti kısıtlı bireylerin, kâfi uyuyanlara nazaran soğuk algınlığına yakalanma ihtimalinin 3-4 kat daha fazla olduğunu göstermektedir. Hatta uykusuzluk aşılardan alınan esirgeyici aktifliği bile azaltabiliyor” diyor.

4- Kanserle uğraşta de uyku etkili

Uyku sırasında bedenimiz sadece dinlenmiyor, hasar gören hücreleri de onarıyor. Gece salgılanan melatonin, sadece bir uyku hormonu değil; birebir vakitte hücre içi DNA hasarlarını onaran çok güçlü bir antioksidan olmasının yanı sıra tümör baskılayıcı genlerin çalışmasını destekliyor. Bilhassa gece vardiyasında çalışanlarda yahut sirkadiyen ritmi bozuk bireylerde göğüs, prostat ve kolon kanseri riskinin artması, uykunun kanserle uğraştaki rolünün değerine dikkat çekiyor.

5- Mikrobiyata uykusuzluğu

Bağırsaklarımızdaki faydalı bakteriler de tıpkı bizim üzere bir biyolojik ritme sahip. Gündüz besinlerin sindirilmesine yardımcı olurken, gece bağırsak duvarını onarmaya başlıyorlar. Yetersiz uyku bu sistemi bozarak reflü, şişkinlik, hazımsızlık ve bağırsak sorunlarını artırabiliyor.

6- Doğal GLP-1 : uyku

Az uyuduğunuz günün sonraki sabahı sebep daha çok tatlı yahut hamur işi istediğinizi hiç düşündünüz mü? Bunun sebebi yalnızca irade değil. Uykusuzluk, tokluk hissini azaltırken açlık hissini artıran hormonları değiştiriyor. Birebir vakitte kan şekerinin dengelenmesini zorlaştırıyor ve vakitle diyabet riskini yükseltebiliyor.

7- Böbrekler gece mesaisine çıkıyor

Uyku sırasında böbrekler bedenin su ve mineral istikrarını yine düzenliyor. Bu sebeple kaliteli uyku, böbreklerin daha verimli çalışmasına yardımcı oluyor. Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu,“Geceleri 5 saatten az uyuyan bireylerde böbrek işlevlerinde süratli gerileme ve Kronik Böbrek Hastalığı gelişme riskinin, 7-8 saat uyuyanlara kıyasla iki katından fazla olduğu görülmüştür” diyor.

8- Doğurganlık da uykudan etkileniyor

Kaliteli uyku, bayan ve erkek üreme hormonlarının tertipli salgılanması için de büyük ehemmiyet taşıyor. Uzun müddetli uykusuzluk erkeklerde sperm kalitesini azaltabilirken, bayanlarda adet tertibini ve yumurtlamayı olumsuz etkileyebiliyor.

9- Ruh halimiz gece şekilleniyor

Uyku sırasında beyin sadece dinlenmiyor, gün içinde yaşadığımız olayları da işleyerek duygusal yükümüzü hafifletiyor. Bu süreç gereğince gerçekleşmediğinde kişi daha gergin, telaşlı, tahammülsüz ve mutsuz hissedebiliyor. Uzun müddetli uykusuzluk depresyon ve anksiyete riskini de artırabiliyor.

10- Güzellik uykusu hakikaten var

Gece boyunca ciltte kan sirkülasyonu artıyor, kolajen üretimi hızlanıyor ve gün içinde oluşan hasarlar onarılıyor. Bu sebeple kaliteli uyku cildin daha canlı görünmesine katkı sağlarken, kronik uykusuzluk cildin daha mat görünmesine ve kırışıklıkların daha erken ortaya çıkmasına sebep olabiliyor.

UYKU, KENDİNİZE YAPACAĞINIZ BİR SAĞLIK YATIRIMI

Kaliteli uykunun sonraki güne dinlenmiş başlamaktan çok daha fazlası olduğunu belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Sağlıklı uyku döngüsü biyolojik yaşımızı da etkileyen en kıymetli hayat alışkanlıklarından biri. “Longevity yaklaşımında maksat sadece daha uzun yaşamak değil, sağlıklı geçirilen yılları artırmaktır. Beyinden bağışıklık sistemine kadar tüm tamir düzeneklerinin çalıştığı kaliteli uyku da bu gayenin vazgeçilmez bir parçasıdır” diyor.

Egzersizi, nizamlı olarak yapılan tekrarlı ve planlı fizikî aktivite olarak tanımlayan Dr. Kemal Kayserili, bu sürecin sağlıklı hayat için spor yapmakla muadil olduğunu belirtti. Bel ağrısı ile kas istikrarı ortasındaki ilgiye değinen Kayserili, “Egzersiz, hem bel ağrısının tedavisinde değerlidir hem de bel ağrısını önlemede. Şöyle ki nedeni ne olursa olsun, belde ağrı varsa bunun nedeni yahut sonucu olarak bozulmuş bir kas istikrarı var demektir. Şahsa nazaran seçilen hareketlerle kısalmış ve gerilmiş kaslar esnetilmeli, güçsüz kalmış kaslar da kuvvetlendirilmelidir” diye konuştu.

Kademeli geçiş ve süreklilik şart

Tedavi sürecinde izlenmesi gereken tekniği açıklayan Dr. Kayserili, egzersizlerin ağrı hududunu aşmaması gerektiğini vurgulayarak, “İlk evrede ağrıya neden olmayan idmanlar seçilmeli ve her gün yapılmalı, tekrar sayıları ve çeşitleri giderek arttırılmalıdır. Duruş, oturuş bozuklukları olan bireyde, belini zorlayacak biçimde çalışan ve hareket edenlerde, sedanter yaşayanlarda izlenecek tertipli bir idman programı da bel ağrısını önleyecektir” dedi.

Ameliyat sonrası periyotta idmanın rolü

Bel sıhhatinde cerrahi müdahale gerektiren durumlarda dahi idmanın ihmal edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Kemal Kayserili; omurlarda kayma, bel fıtığı ve kanal darlığı üzere operasyonlardan sonra hastaların kesinlikle antrenmana başlaması gerektiğini söz etti. İdmanların sıklığı konusunda teklifte bulunan Fizikî Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Kemal Kayserili, kas hafızası ve güç artışının korunması için zamanlamanın değerini şu sözlerle aktardı:

“Egzersiz uygulanmasının, başlangıçta her gün ve günde 2 kere yapılması uygundur. Sonrasında doktor değerlendirmesi ile gün çok yahut haftada 3 gün biçiminde de devam edilebilir. Lakin 2 antrenman seansı (günü) ortası 72 saati geçmemelidir ki kaslarda sağlanan olumlu tesirler esneklik ve güç artışı kaybolmasın.”

Son olarak, idmanların gerçek uygulanması konusunda değerli bir ikazda bulunan Dr. Kemal Kayserili, “Düzenlenen bel antrenmanları tabip yahut eğitimli sıhhat işçisi eşliğinde anlatılmalı, gösterilmeli ve hastanın idmanları nasıl yaptığı gözlenmelidir” sözünü kullandı.