Medicana Konya Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Dyt. Merve Sena Nazlı, “Güne kahvaltıyla başlayanlar, okulda da daha zinde ve odaklanmış oluyor.” sözleriyle, sabahları enerjik bir başlangıcın derslere yansımalarını vurguluyor. Uzmanlar, kahvaltıda neyin bulunduğunun da önemli olduğuna işaret ederken, süte karıştırılan bazı kahvaltı ürünleri yerine omlet, menemen veya çeşitli omlet çeşitleriyle çeşitlendirilmiş bir kahvaltının daha sağlıklı olduğunu belirtiyor.

Çocuklar için kahvaltının temel öğelerinin arasında peynir grubu, ekmek, domates ve biber gibi sebzeler ile bir meyve bulunması gerektiğini aktaran uzmanlar, bu öğelerin büyümeyi desteklediğini ve kalsiyum ihtiyacını karşıladığını ifade ediyor. Ayrıca kahvaltı yapan çocukların gün içinde daha dengeli enerji alacağını ve şekerli/işlenmiş gıdalara yöneliminin azaldığını belirtiyorlar.

Çocuklarda kilo kontrolü ve davranışlar açısından da kahvaltının önemine değinen Dyt. Nazlı, kahvaltı yapan çocukların açlık hissini daha iyi kontrol ettiğini ve bu sayede gün içinde sağlıksız atıştırmalara olan ihtiyacın azaldığını söylüyor. Araştırmalar da güne kahvaltıyla başlayan öğrencilerin okul başarısında olumlu değişimler olduğunu gösteriyor.

Karaciğer yağlanması riskine karşı uyarılar ise obeziteyle bağlantılı olarak kaçınılması gereken basit karbonhidratlar ve hızlı enerji veren yiyecekler üzerinden yapılıyor. Uzmanlar, kahvaltı eksikliğinin karaciğer yağlanması ve karın bölgesel yağlanmayı artırabileceğini belirtiyor. Ancak bu noktada dağınık sabah programları nedeniyle hızlı ve sağlıklı çözümler üretmenin mümkün olduğuna dikkat çekiliyor. Birkaç dakikada hazırlanabilecek yumurta, peynir, zeytin gibi temel seçenekler ile sağlıklı kahvaltı mümkün.

Bal ve pekmez gibi doğal enerji kaynakları, kahvaltıda tercih edilecek güvenli seçenekler olarak öneriliyor. Sıkı bir kahvaltı rutiniyle çocukların eğitim döneminde elde edeceği başarıların artması, uzmanlar tarafından olumlu bir şekilde destekleniyor.

The post Kahvaltının Çocukların Okul Başarısına Etkisi: Güne Dengeli Başlamak first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

“Ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla sorunlar çoğalıyor” ifadesiyle başlayan açıklamada, obezitenin sadece yağlı birikiminin ötesinde tanımlanması gerektiğine işaret edildi. Genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel faktörlerin de süreci etkilediğini söyleyen uzman, “Enerji yoğun, düşük besin değerine sahip gıdaların sık tüketimi, şekerli içeceklerin günlük rutine dahil olması, fiziksel aktivitenin azalması ve ekran süresinin artması bu sorunun başlıca nedenlerindendir” diye konuştu.

YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNDEKİ KİŞİSEL ETKİLER Dyt. Özdemir, obezitenin yalnızca görünüşü değiştirmekle kalmadığını belirtirken, çocuklukta obez olan bireylerin yetişkinlikte de obez kalma riskinin yüksek olduğunu ve bunun tip 2 diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol gibi kronik hastalıkların ortaya çıkma ihtimalini artırdığını ifade etti. Ayrıca özgüven, akademik başarı ve sosyal ilişkiler üzerinde de olumsuz etkilerin görülebileceğini vurguladı.

ÇOCUKLAR İÇİN HAREKETLİ YAŞAM ŞART Obeziteyi önlemenin anahtarı, kısıtlamalar yerine sağlıklı alışkanlıkları benimsemektir. Uzmanlar, “Kahvaltıyı atlamamak, düzenli öğünler, günde yeterli sebze ve meyve tüketimi, tam tahıllara yönelme ve kaliteli protein kaynaklarını dengeli almak” gibi adımların, sağlıklı büyüme ve gelişimin temelini oluşturduğunu belirtti. Ayrıca hareketli yaşamın bu sürecin ayrılmaz bir parçası olduğuna vurgu yapıldı.

AİLELERİN ROLÜ ÖNEMLİ Bu dönemde ailenin en büyük görevi, sağlıklı beslenmeyi tüm ailece benimsenen bir yaşam biçimine dönüştürmektir. “Çocuklar gördüklerini uygular; evde sebze tüketmeyi alışkanlık haline getirmiş bir ailenin çocuğu da benzer davranışlar sergiler. Tek başına sağlıklı beslenmeyi öğrenmezler; bu nedenle aile, okul ve sağlık profesyonellerinin uyumlu çalışması hayati öneme sahiptir.” denildi. Kesinlikle katı diyetlerden kaçınılması ve çocuklar için doğru beslenme alışkanlıkları kazandırılması gerektiği vurgulandı. Sağlıklı bir gelecek için küçük ama doğru adımların çocuklukta atılmasının belirleyici olduğu belirtildi.

The post Çocukluk Obezitesinde Sessiz Tehlike: Ekran Süresi ve Aktif Yaşamın Önemi first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Yaş ve cinsiyete göre vücut kitle indeksi (VKI) ölçümü, çocuklarda obezitenin tespitinde sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. VKI’nin yüzde 95’in üzerinde olması obeziteyi, yüzde 85’in üzerinde olması ise fazla kiloyu gösterir. Dr. Çağ, “Çocuklarda obezite, vücutta sağlığı bozacak ölçüde yağ birikimine işaret eder.” sözleriyle tanımlamanın temelini ortaya koyuyor.

OBEZİTENİN NEDENLERİNE GENEL BAKIŞ Obezitenin oluşumunda genetik yatkınlıkların yanı sıra çevresel etkenler de rol oynuyor. Yanlış beslenme alışkanlıkları, yüksek kalorili gıdaların sık tüketimi, hızlı atıştırmalar ve uzun süreli ekran kullanımı ile uyku düzeninin bozulması başlıca tetikleyiciler arasında yer alıyor. Araştırmalar, günde iki saatten fazla ekran süresinin çocuklarda obezite riskini artırdığını gösteriyor.

İLK ve EN ÖNEMLİ ADIMLAR: ÖZELLİKLE ERKEN YAŞTA HAREKET Erken dönemde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, obeziteyle mücadelede kilit bir rol oynar. İlk 6 ay sadece anne sütü, ardından ek gıdaların eklenmesi, mümkünse iki yaşına kadar emziğin kullanımının sürdürülmesi ve dengeli beslenme, çocukların ileriki yaşamında sağlıklarını korumada büyük katkı sağlar. Günlük hareket ihtiyacı ise en az yarım saat, tercihen bir saat açık havada olmak üzere karşılanmalıdır. Oyun çağındaki çocuklarda bu süre oyun yoluyla sağlanmalı; büyük çocuklar ve ergenler için ise voleybol, basketbol, yüzme veya koşu gibi sporlar önerilir.

FARKINDALIK VE AİLE KATILIMININ ÖNemi Aileler için temel mesajlar arasında beslenme alışkanlıklarının evde şekilleneceği gerçeği yer alıyor. Düzenli öğünler, ailece sofrada birlikte yemek, abur cubur ve yüksek kalorili içeceklerden uzak durma, sebze ve meyve tüketiminin artırılması ve doğal, sağlıklı beslenmenin benimsenmesi hayati önem taşır. Ayrıca yeterli ve kaliteli uyku ile ekran maruziyetinin kontrol altında tutulması, obeziteye karşı alınacak kritik tedbirler arasında bulunur. Çocukların sağlıklı büyümesi için ailelerin bu sürece aktif katılımı şarttır.

The post Çocukluk Obezitesi: Nedenleri, Erken Önlem Stratejileri ve Ailelerin Rolü first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

YÜKSELEN KALORİLİ-İŞLENMİŞ GIDALAR Rapor, 190’dan fazla ülkeden elde edilen verileri inceleyerek 5-19 yaş arasındaki çocuklarda 2000 yılında %13 olan düşük kilo oranının 2024 itibarıyla %9,2’ye, buna karşılık obezite oranının ise %3’ten %9,4’e yükseldiğini gösteriyor. Obezite artık Sahra Altı Afrika ve Güney Asya dışındaki tüm bölgelerde düşük kilodan daha yaygın. Yükselişin temel nedeni olarak ucuz, kalorisi yüksek ve çoğu zaman ithal edilen işlenmiş gıdaların beslenme düzenine egemen olması gösteriliyor. UNICEF Genel Direktörü Catherine Russell, “Artık malnütrisyon dediğimizde yalnızca düşük kilolu çocukları değil, obeziteyi de görüyoruz. Sağlık ve gelişim üzerinde ciddi tehditler mevcut” diyerek süreci açıklıyor ve temel besinlerin yerini ultra işlenmiş gıdaların aldığına dikkat çekiyor.

İLERİ YAŞLARDAKİ RİSKLER 5 yaş altı çocuklarda yetersiz beslenme hala önemli bir sorun olmakla birlikte, okul çağındaki çocuklar ve ergenler arasında fazla kilo ve obezite hızla artıyor. Dünya genelinde 5-19 yaş arası her 5 çocuktan biri —yaklaşık 391 milyon çocuk— fazla kilolu durumda. Obezite, yaşa, cinsiyete ve boya bağlı olarak sağlıksız kiloda olmayı ifade ediyor ve ilerleyen yaşlarda tip 2 diyabet, kalp hastalıkları ile bazı kanser türleri gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabiliyor.

ÇEVRESEL ETKİLER: OKUL KANTİNLERİ VE REKLAMLAR Çocukların beslenme alışkanlıkları bireysel tercihlerden çok, çevrelerinde karşılaştıkları gıda ortamlarıyla şekilleniyor. Ultra işlenmiş veya hızlı gıda ürünleri, şeker, rafine nişasta, tuz ve sağlıksız yağlar bakımından zengin olup market raflarında ve okul kantinlerinde sıkça yer alıyor. Bu ürünler dijital platformlarda yapılan reklamlarla çocuklara doğrudan pazarlanıyor. UNICEF’in 170’ten fazla ülkede 64.000 gençle yaptığı küresel anket, gençlerin %75’inin son bir hafta içinde bu tür reklamları gördüğünü, %60’ının bu reklamların tüketimini artırdığına inanıldığını ve çatışma bölgelerinde bile çoğunlukla bu reklamlara maruz kaldığını ortaya koyuyor.

EKONOMİK ETKİLER VE ÖRNEKLER Çocukluk çağında obeziteye karşı etkili önlemler alınmazsa, ülkeler hem sağlık hem de ekonomi açısından önemli zararlarla karşılaşabilir. 2035 itibarıyla obezite ve fazla kilonun dünya genelinde yıllık 4 trilyon dolar üzerinden bir yük oluşturması bekleniyor. Olumlu örneklerden biri Meksika: ülkede çocukların günlük kalorilerinin yaklaşık %40’ı şekerli içecekler ve ultra işlenmiş gıdalardan geliyor. Hükümet bu ürünlerin okulda satışını ve dağıtımını yasaklayarak yaklaşık 34 milyondan fazla çocuğun beslenme ortamını iyileştirdi.

VAKİT KAYBETMEDEN HAREKETE GEÇMELİYİZ Catherine Russell, alınacak önlemlerin önemine vurgu yaparken, “Birçok ülkede bodurluk ile obezite aynı anda görülebiliyor. Bu çift yönlü bir yetersiz beslenme krizi. Hedefe yönelik ve kapsamlı müdahaleler gerekli.” diye konuştu. Russell ayrıca, “Her çocuğun sağlıklı büyümesi ve gelişimi için besleyici, güvenli ve erişilebilir gıdalara hakkı vardır. Bu hakkı korumak ve hayata geçirmek için vakit kaybetmeden harekete geçmeliyiz.” diyen çağrısını tekrarladı.

Kaynak: Yasemin

The post Dünya Çapında Çocuk Obezitesi: UNICEF Raporu ve Önleyici Adımlar first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en büyük sağlık sorunlarından biri olan obezite, genel olarak “bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkması” şeklinde tanımlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), aşırı kiloyu “vücutta aşırı yağ birikmesi durumu” olarak ifade ederken, obeziteyi ise aşırı yağ birikimiyle tanımlanan kronik ve karmaşık bir sağlık problemi olarak değerlendirmektedir. Aşırı kilo, enerji alımı ile harcanması arasındaki dengesizlikten kaynaklandığı vurgulanmaktadır.

DSÖ, vücut kitle endeksine (VKİ) göre 25’in üzerini aşırı kilolu, 30’un üzerini ise obez olarak kabul etmektedir. Obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini artırmasının yanı sıra, kemik sağlığını olumsuz etkileyebilir, üreme sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabilir ve bazı kanser türlerinin riskini artırabilir. Ayrıca, uyku bozuklukları ve hareket kabiliyetinde azalma gibi sorunlara yol açarak yaşam kalitesini düşürmektedir.

Daha önce yüksek gelirli ülkelerin bir sorunu olarak kabul edilen aşırı kilo ve obezite, günümüzde düşük ve orta gelirli ülkelerde de artış göstermeye başlamıştır. DSÖ’nün 2022 yılı verilerine göre, dünya genelinde 18 yaş ve üzeri 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası ise obez olarak kaydedilmiştir. 18 yaş ve üzeri yetişkinlerin yüzde 43’ü aşırı kilolu olup, bu oran 1990 yılına göre yaklaşık iki kat artmıştır. 5 yaş altı tahminen 37 milyon çocuk aşırı kilolu, Afrika’da bu oran 2000 yılından bu yana neredeyse yüzde 23 artmıştır. Aşırı kilolu veya obez 5 yaş altı çocukların neredeyse yarısı Asya’da yaşamaktadır. Ayrıca, 5-19 yaş aralığındaki 390 milyondan fazla çocuk ve ergen aşırı kilolu durumundadır. 1990’da 5-19 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin sadece yüzde 2’si obezken, 2022’de bu oran 4 kat artışla yüzde 8’e ulaşmıştır. Küresel obezite oranları, kız çocuklarında yüzde 1,7’den 6,9’a, erkeklerde ise yüzde 2,1’den 9,3’e çıkmıştır.

Bölgesel Farklılıklar ve Obezitenin Yaygınlığı

Yetişkinlerde en fazla obezite ada ülkelerinde görüldü. İngiltere merkezli The Lancet dergisi tarafından DSÖ’nün katkılarıyla 2022 yılında yayımlanan bir rapora göre, kadınlarda obezitenin en yaygın görüldüğü ülkeler Tonga ve Amerikan Samoası olarak belirlenmiştir. Erkekler için ise, yetişkin nüfusunun yüzde 60’ından fazlasının obezite ile yaşadığı Amerikan Samoası ve Nauru ön plana çıkmaktadır. İngiltere, obezite yaygınlığı açısından kadınlarda dünyada 87’nci, erkeklerde 55’inci sırada, ABD ise kadınlarda 36’ncı, erkeklerde 10’uncu sırada yer almaktadır.

2022 verilerine göre, obezite çocuk ve ergenlerde en fazla Niue ve Cook Adaları’nda görülmekte, burada çocuk ve ergen nüfusunun yüzde 30’undan fazlası obezite ile yaşamaktadır. İngiltere, obezite yaygınlığı açısından kız çocuklarında 72’nci, erkeklerde ise 91’inci sırada bulunmaktadır. Türkiye, 200 ülke arasında obezite oranları açısından kadınlarda 42’nci, erkeklerde ise 60’ıncı sırada konumlanmaktadır. Öte yandan, Türkiye’de de obezite vakaları artmaya devam etmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı “Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması-2017” raporunda, 15 yaş ve üzeri kişilerde obezite sıklığının yüzde 31,5 olduğu belirtilmiştir; bu oran kadınlarda yüzde 39,1, erkeklerde ise yüzde 24,6 olarak tespit edilmiştir.

Obezitenin Ekonomik Etkileri

Obezite, ekonomiye de zarar veriyor. Obezitenin sağlığa olan olumsuz etkilerinin yanı sıra, ekonomiye de ciddi zararları bulunmaktadır. DSÖ’ye göre, herhangi bir çözüm bulunmadığı takdirde aşırı kilo ve obezitenin küresel maliyetlerinin 2030 yılına kadar yılda 3 trilyon, 2060 yılına kadar ise 18 trilyon dolardan fazlasına ulaşması öngörülmektedir. Düşük ve orta gelirli ülkelerde obezite oranlarındaki artış, bir zamanlar yalnızca yüksek gelirli ülkelerle ilişkilendirilen bu sorunun hızla küreselleşmesine neden olmaktadır. Bu ülkeler, bulaşıcı hastalıklar ve yetersiz beslenme sorunlarıyla mücadele ederken, obezite ve aşırı kilo gibi bulaşıcı olmayan risk faktörlerinde de hızlı bir artış yaşamaktadırlar. Bazı düşük ve orta gelirli ülkelerde aynı anda yetersiz beslenme ve obezitenin bir arada bulunduğu yaygın durumlar gözlemlenmektedir.

Obezitenin Önlenmesi ve Yönetimi

Obezite, büyük ölçüde önlenebiliyor. DSÖ’ye göre aşırı kilo, obezite ve bunlara bağlı bulaşıcı olmayan hastalıkların büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir olduğu belirtilmektedir. Bireyler, yaşam döngüsünün her aşamasında önleyici müdahaleleri benimseyerek risklerini azaltabilirler. Bunların arasında:

• Hamilelik döneminde uygun kilo alımının sağlanması,
• Doğumdan sonraki ilk 6 ay boyunca sadece anne sütüyle beslenme,
• Çocukların sağlıklı beslenmesinin teşvik edilmesi,
• Düzenli fiziksel aktivite yapılması,
• Ekran süresinin sınırlanması,
• Şekerli içeceklerin ve enerji yoğun gıdaların tüketiminin sınırlandırılması,
• Sağlıklı beslenme davranışlarının teşvik edilmesi.

Obeziteyle mücadele, yalnızca bireysel bir sorumluluk değil, aynı zamanda toplumsal bir görevdir. Çözümler, sağlıklı diyet ve düzenli fiziksel aktivite gibi günlük yaşamın en erişilebilir ve uygun fiyatlı davranışlarla sağlanabileceği ifade edilmektedir.

DSÖ’ye Göre Obeziteye Karşı Küresel Eylem Gerekiyor

DSÖ, yıllardır küresel obezite krizine acil müdahale edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Dünya Sağlık Asamblesi (DSA), Küresel Beslenme Hedefleri ile 2025 yılına kadar diyabet ve obezitenin artışını durdurmayı amaçlayan “bulaşıcı olmayan hastalıklarla ilgili hedefler” üzerinde üye ülkeler tarafından anlaşmaya varılmıştır. DSA, yaygın yetersiz beslenme sorununu ele almak için hızlandırılmış küresel eyleme ihtiyaç duyulduğunu kabul etmiştir. 2022 yılında düzenlenen 75. Dünya Sağlık Asamblesi’nde, üye ülkeler obezitenin önlenmesi ve yönetimi için yeni önerileri kabul etmiş ve obeziteyi durdurmak amacıyla DSÖ Hızlandırma Planı’nı onaylamıştır.

The post Obezite: Küresel Sağlık Sorunu ve Önleme Stratejileri first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.