Beslenme çantasında bulunan besinler çürük oluşumunu etkileyebiliyor!

Okul çağında çocukların beslenme çantasında bulunan yiyecek ve içeceklerin diş çürüğü oluşumunu etkileyebildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Şekerli, yapışkan ve asitli yiyecek-içecekler (meyve suları, jelibonlar, gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, kraker, cips vb.) ağızda bakterilerin asit üretmesine yol açar” dedi. Bu asidin diş minesini erittiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Özellikle sık tüketim ve ağızda uzun kalma mühleti çürük riskini önemli derecede artırır. Peynir, yoğurt, süt, taze sebze-meyve üzere besinler ise tükürüğü artırıp asidi nötralize ederek dişler üzerinde gözetici tesir gösterir” formunda konuştu.

Şekerli, asitli ve yapışkan besinleri sınırlandırılmalı!

Beslenme çantası hazırlarken ebeveynlerin diş sıhhati açısından en çok dikkat etmesi gereken noktalara değinen Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, şunları söyledi: “Şekerli ve asitli içeceklerden (paketli meyve suları, asitli içecekler) kaçının; su yahut süt tercih edin. Yapışkan besinleri (şekerlemeler, jelibonlar, cips, kuru meyve, kraker) sınırlayın. Öğün sonlarına asidi nötralize etmesi sebebiyle peynir yahut yoğurt koyulabilir. Mevsimine uygun sebze-meyve (havuç, salatalık, elma, armut) ekleyin. Atıştırmaların sıklığını azaltın.”

Kuru meyveler, diş çürüğü açısından pak değil!

Kuru meyvelerin sağlıklı bir atıştırmalık olarak görüldüğünü fakat diş çürüğü açısından pak olmadıklarına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Şekerleri yoğunlaşmış ve yapışkan oldukları için diş yüzeyinde uzun müddet kalır, asit üretimi uzar” dedi. Taze meyveye nazaran çürük riskinin daha yüksek olduğunu tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, ara sıra, öğünle birlikte ve sonrasında su içilerek tüketilebileceğini; atıştırmalık olarak sık tüketiminin önerilmediğini aktardı.

Sağlıklı olan her besin, diş dostu olmayabilir!

Çocukların okulda yemek yahut atıştırmalık tükettikten sonra ağız ve diş sıhhatini korumak için öncelikle yıkama tesiri için bol su içmelerini öneren Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, “Tükürüğün artması, asidin nötralize edilmesi için öğün peynir, elma yahut havuçla bitirilmeli. Şekersiz ksilitollü sakız çiğneyebilirler. Akşamları da kesinlikle florürlü macunla fırçalamaları gerekir” dedi. Beslenme çantası hazırlarken ‘sağlıklı’ olmak ile ‘diş dostu’ olmanın birebir şey olmadığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı: Genel sağlıklı besinler (kuru meyve, meyve suyu, beyaz ekmek, kraker) diş için riskli olabilir zira şeker/asit içerir yahut yapışkandır. Diş dostu olanlar; su, süt, peynir, yoğurt, taze gevrek sebze-meyve, ve protein kaynaklarıdır. Diş sıhhati için ebeveynler ‘sağlıklı’ etiketine bakmak yerine şeker oranı, yapışkanlık ve asitlilik denetimi yapmalı.

Solunum sistemini korumak yalnızca ziyanlı alışkanlıklardan kaçınmakla değil, gerçek beslenme ve hareketli bir hayatla da direkt irtibatlı. Tam da bu noktada, özel bir bitkisel bileşik içeren yeşil sebzelerin akciğer işlevlerini desteklemedeki rolü dikkat çekiyor. Hücreleri koruyan ve bedenin doğal savunmasını güçlendiren bu özel yapı, akciğerlerin vakte karşı direncini artırmada değerli bir yardım sunuyor.

Yeşil sebzelerin yararları bilinse de bu besinlerin tek başına önemli teneffüs yolu hastalıklarını güzelleştirdiğine dair kesin bir delil bulunmuyor. Yaş ilerledikçe akciğer kapasitesini müdafaanın yolu tek bir besine bel bağlamaktan değil; taze zerzevat, meyve ve tam tahıllardan oluşan istikrarlı bir beslenme nizamını hayatın merkezine almaktan geçiyor.

Sebzelerin besin bedelini korumak için onları uzun müddet yüksek ısıda pişirmek yerine yavaşça buharda hazırlamak çok daha sağlıklı bir tercih oluşturuyor. Ayrıyeten tabağınızı yeşil yapraklı başka akraba sebzelerle çeşitlendirerek taze ve istikrarlı bir beslenme tertibi oluşturabilir, teneffüs sisteminizi en doğal yoldan destekleyebilirsiniz.

Hiçbir besin tek başına akciğerleri büsbütün temizleme yahut mevcut bir rahatsızlığı yok etme gücüne sahip değildir; bu sebeple uzun süren nefes darlığı ya da öksürük üzere durumlar ortaya çıktığında vakit kaybetmeden bir uzmana danışmak gerekir. Yapılan bilimsel çalışmalar ise bu özel yeşil sebzedeki etken maddelerin, akciğerlerdeki esirgeyici sistemleri tetikleyerek bağışıklık hücrelerinin ziyanlı kalıntıları temizleme kapasitesini artırdığını ve teneffüs sıhhatine güçlü bir dayanak sunduğunu gösteriyor.

Bazı yeşil sebzelerde bulunan doğal bileşikler, akciğerdeki damar duvarlarını koruyan özel bir protein düzeneğini harekete geçiriyor. Bu esirgeyici kalkan sayesinde virüslerin akciğer dokusuna ziyan vermesi zorlaşıyor ve dokularda oluşabilecek sıvı sızıntılarının önüne geçilmesine takviye sağlanıyor.

Bu değerli sebzenin filizlerini tüketenlerde, üst teneffüs yollarındaki gözetici antioksidan düzeylerinin bariz biçimde arttığı görülüyor. Elde edilen bu güçlü artış; hava kirliliği, sigara dumanı ve alerjenlerin sebep olduğu ziyanlı tesirlere karşı akciğerlerde adeta doğal bir kalkan oluşturulmasına yardımcı oluyor.

Sigarayı bırakan şahıslar üzerinde yapılan araştırmalar, bu yeşil sebzede bulunan etken maddelerin akciğer dokusundaki riskli hücre çoğalmasını besbelli biçimde yavaşlattığını gösteriyor. Elde edilen bu bilgiler, kelam konusu doğal bileşiğin akciğer sıhhatini müdafaada ve olumsuz hücresel değişimlerin önüne geçmede güçlü bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Portakalın biyoaktif bileşenleri de araştırılıyor

Portakal sadece C vitamini ve doğal şeker içeriğiyle değil, birebir vakitte flavonoid ismi verilen biyoaktif bileşenleri ile de dikkat çekiyor. Bunlardan biri olan hesperidin; inflamasyon, oksidatif gerilim, damar işlevleri ve metabolik süreçlerle alakası açısından araştırılıyor. Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, “Bir besinin içerisinde sıhhati destekleyebilecek bileşenlerin bulunması, o besinin sınırsız ölçüde tüketilebileceği manasına gelmez. Beslenmede yarar kadar porsiyon ve kişinin mevcut sıhhat durumu da önemlidir” sözlerini kullanıyor.

Portakal suyu genleri değil, genlerin çalışma seviyesini etkileyebilir

Portakal suyu tüketiminin hücresel tesirlerini inceleyen yeni bir çalışmada, 60 gün boyunca nizamlı portakal suyu tüketen sağlıklı bireylerin bağışıklık hücrelerinde birtakım genlerin çalışma seviyelerinde farklılıklar gözlendi. Bu değişikliklerin bilhassa inflamasyon, yağ metabolizması ve kan basıncının düzenlenmesi ile bağlantılı biyolojik süreçlerde yoğunlaştığı bildirildi. Doç. Dr. Halil Genç, araştırmanın yanlış yorumlanmaması gerektiğinin altını çizerek, “Genlerin çalışma seviyesinde değişiklik görülmesi, kişinin DNA’sının yahut genetik yapısının değiştiği manasına gelmez. Beslenme, fizikî aktivite ve çevresel faktörler genlerin ne ölçüde faal olduğunu etkileyebilir. Buradaki kıymetli nokta, tükettiğimiz besinlerin bedenimizde hücresel seviyeye kadar uzanan tesirler oluşturabileceğinin görülmesidir” diyor.

Aynı besin herkeste birebir etkiyi oluşturmayabilir

Besinlere verilen metabolik cevap şahıstan şahsa değişebilir. Beden yükü, kan şekeri seviyesi, mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve günlük beslenme alışkanlıkları bu karşılık üzerinde tesirli olabiliyor. Portakal suyu üzerine yapılan çalışmalarda da beden yüküne nazaran farklı hücresel karşılıkların ortaya çıkabileceği görülüyor. Bu durum, bilimsel araştırmalarda kullanılan tüketim ölçülerinin direkt herkes için günlük beslenme teklifine dönüştürülmemesi gerektiğini gösteriyor. Doç. Dr. Halil Genç, “Bir araştırmada makul bir ölçünün kullanılmış olması, herkesin birebir ölçüsü tüketmesi gerektiği manasına gelmez. Beslenme teklifleri kişinin genel sıhhat durumu ve muhtaçlıkları dikkate alınarak değerlendirilmelidir” diyor.

Meyve suyu, meyvenin kendisinin yerini meblağ mı?

Portakal suyu ile portakalın kendisini tüketmek beslenme açısından tıpkı sonucu vermiyor. Bütün meyve tüketildiğinde posa da alınırken, meyvenin suyu sıkıldığında lif ölçüsü kıymetli ölçüde azalabiliyor. Ayrıyeten birkaç portakalın suyunu kısa müddette içmek, tek seferde daha fazla doğal şeker alınmasına sebep olabilir. Doç. Dr. Halil Genç, bilhassa porsiyon denetiminin değerine dikkat çekerek, “Meyvenin kendisini tüketmek, içerdiği lif sebebiyle genel beslenme açısından birden fazla vakit daha avantajlıdır. Meyve suyu tercih edildiğinde ise ölçüye dikkat edilmesi gerekir. Kan şekeri denetiminde sorun yaşayan, fazla kilolu yahut metabolik hastalıkları bulunan şahıslarda tüketim ölçüsü daha fazla değer kazanır” halinde konuşuyor.

Bağırsak sıhhatinde beslenmenin bütünü ehemmiyet taşıyor

Turunçgillerde bulunan biyoaktif bileşenlerin bağırsak mikrobiyotası ile bağlantısı de bilim dünyasının üzerinde durduğu mevzular arasında bulunuyor. Beslenme tertibinin bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların çeşitliliğini ve metabolik faaliyetlerini etkileyebildiği biliniyor. Bağırsak mikrobiyotasını tek bir besin üzerinden pahalandırmak gerçek değildir. Liften varlıklı zerzevat ve meyvelerin, tam tahılların ve çeşitli besin kümelerinin istikrarlı biçimde tüketilmesi bağırsak sıhhati açısından daha bütüncül bir yaklaşımdır.

Önemli olan ölçü ve beslenmenin bütünü

Portakal ve öbür turunçgiller istikrarlı beslenmenin bir modülü olabilir. Lakin portakal suyunun belli hücresel sistemlerle ilişkilendirilmesi, daha fazla tüketimin daha fazla yarar sağlayacağı manasına gelmiyor. Doç. Dr. Halil Genç kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Beslenmede tek bir besine mucizevi özellikler yüklemek yerine günlük beslenmenin bütününe bakmak gerekir. Meyve suyu tüketiminde porsiyon, kişinin metabolik durumu ve gün içerisinde tükettiği öbür besinler birlikte değerlendirilmelidir. Bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçları da bireye özel bir tüketim önerisi olarak değil, beslenmenin bedenimiz üzerindeki tesirlerini anlamamızı sağlayan datalar olarak kıymetlendirmek daha gerçek olacaktır.”