Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Pinna nobilis isimli midye pek çok kişinin sakala benzettiği altın renkli bir kadro püsküllerle sarılıydı. Bu püsküller Antik Yunan’da soyluların imajlarını ve statülerini temsil eden bir materyale dönüştürülüyor ve dünyanın en değerli, en özel giysilerinin üretiminde kullanılıyordu. Midyenin sakala benzeyen püsküllerinden üretilen iplikler incecik örülüyor ve hükümdarların, din adamlarının ve soylu hanımların üzerinde ışıl ışıl parlıyordu. Bu kumaşa ‘altın kumaş’ ya da ‘deniz ipeği’ deniyordu. 2000 yıl evvel üretilmiş de olsa günümüze ulaşan örnek kumaşların renginin hiç solmaması, Antik Yunan’da ‘batmayacağına inanılan güneşi’ anımsatıyordu. Burası tahminen üzerinde güneşin hiç batmayacağı o imparatorluk değildi. Ancak deniz ipeği, 2000 yıl evvel karar sürenler için ‘güneş’ üzere parlamayı sağlıyordu. Tüm bu özel kumaşı kullanmak için uzun zahmetler gerektiren bir süreç ve pinna nobilis isimli midyeyi toplamak da büyük bir emek demekti. Üstelik her şey yolunda da sayılmazdı. Altın sakallı midyenin jenerasyonunun tükenme tehlikesi her geçen gün daha da fazla görülüyordu. Zaman ilerledikçe öteki kumaşlar, öteki manalar yüklenerek saray koridorlarında ‘önemli insanların’ üzerinde görülüyordu. 2000 yıl sonra, bugünlerde ise bu midye neredeyse yok denecek kadar azalmış, bu ipeği üretmek için alternatif bir yol olup olmadığı akla gelen son deva olmuştu. Bilim insanları araştırmalarını tamamladığında pinna nobilis için olmasa da deniz ipeği için sevindirici bir haber verdi. Altın kumaş diğer bir midye kullanılarak da üretilebilirdi. Pekala fakat nasıl? Marmara Üniversitesi Teknoloji Fakültesi, Dokuma Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emine Dilara Koçak altından pahalı altın kumaşı Milliyet.com.tr’ye anlattı.

PİNNA NOBİLİS OLMASA DA OLUR! DERMANI BULUNDU

Altın üzere parlayan deniz ipeği o kadar parlaktı ki, pek çok kişi bunun Yunan efsanelerindeki Jason’ın Altın Post arayışına ilham kaynağı olduğuna inanıyordu. Yüzyıllardır Akdeniz’deki zanaatkarlar, bu sulara mahsus ve 4 metreye kadar büyüyebilen dev midye Pinna nobilis’in sakal gibisi tüylerinden elde edilen ipeği eğirme sanatını kuşaktan nesile aktarmış olsa da midyenin jenerasyonu tükenmekte olan bir cins olması, bu geleneği yaşatmayı zorlaştırmıştı. Bilim insanları, Güney Kore’de yaygın olarak besin gayesiyle yetiştirilen, Atrina pectinata isimli akraba bir midye cinsinin atık modüllerini kullanarak efsanevi kumaşı yine üretmeyi başardığında efsane geri dönmüştü. Araştırmacılar, deniz ipeğinin kalıcı altın renginin gerisindeki kesin moleküler yapıyı ve oluşumunu da belirlemişti. Bu kumaşın bilinen en eski bahsi, Kartacalı bir hukukçu ve sonradan Hristiyan muharrir olan Tertullian’ın De Pallio isimli yapıtında anlattığı üzere, ikinci yüzyıla kadar uzanıyor. İpek, midyenin deniz yosununa, kuma ve taşa tutunmasını sağlayan ince lakin kalın iplikçiklerinden elde ediliyordu. İplikler itinayla toplanıyor ve deniz yosunu ve kumdan arındırmak için deniz suyunda durulanıyordu. Ardından tuzu uzaklaştırmak için yumuşak suyla yıkanıyor ve havada kurumaya bırakılıyordu. Süreç bununla da hudutlu değildi. Lifler parlak bir görünüm kazandırmak için titizlikle taranıyor ve eğriliyordu. 24 ila 36 saat limon suyunda bekletildikten sonra, son bir yıkama, kurutma ve tarama süreciyle süreç tamamlanıyordu. Ortaya çıkan deniz ipeği, İsviçre’deki Basel Tabiat Tarihi Müzesi’nde araştırmacı olan Felicitas Maeder’e nazaran ‘çocuk saçı kadar inceydi.’ Ancak 1992’den beri Avrupa Birliği, pinna nobilis’in avlanmasını yasakladı ve büyük bir toplu mevtin akabinde 2019’da resmi olarak kuşağı tükenmekte olan cinsler ortasına alındı.

DENİZ İPEĞİNİN ‘ALTIN RENGİ’ ASLA SOLMUYOR!

Bu eşsiz gerecin en değerli özelliği o altın rengini ve bedelini asla kaybetmemesiydi. Yani asırlar da geçse altın hiç solmuyor, ipek daha da bedel kazanıyordu. Peki ancak nasıl oluyor de binlerce yıllık gerecin rengi bile bozulmadan saklanması mümkün oluyordu? Antik Mısır’da ustalıkla yapılan mumyalama sürecine karşın her şey deforme oluyordu. Tahminen de bu saklamakla değil, ipeğin yapısıyla ilgili bir şeydi. Prof. Dr. Emine Dilara Koçak altın kumaşı sırrını şöyle açıklıyor:

 “Deniz ipeği kaynaklarda ‘doğal olarak iridesan kahverengi altın ışıltı’ ile tanımlanır. Bu ışıltı, boyayla elde edilmiş bir renkten fazla lifin yüzey/mikroyapı tertibinin ışığı yansıtma biçimiyle güçlenen ‘metalimsi parlaklık’ olarak düşünülür. Maeder çalışmalarında bunu deniz ipeğinin antik çağdan beri kıymetli görülmesinin temel nedenlerinden biri olarak vurgular. Pasche ve arkadaşlarının byssus ultrastrüktürü üzerine yaptığı malzeme-bilim temelli çalışma, fan shell byssusunda daha evvel raporlanmamış hiyerarşik bir tertip (globüler proteinlerin helisel bir üstyapı içinde düzenlenmesi) tanımlar. Bu çeşit hiyerarşik ve tertipli mikro/nano mimariler, optik olarak parlaklık/ışıltı algısını destekleyebilir (özellikle lif yüzeyinde ışık saçılması ve yansıma paternleri üzerinden). Burada ‘altın’ tesiri tek bir kimyasal pigment açıklamasına indirgenemez. Lifin fizikî yapısı kritik rol oynar.”

28 GRAMI İÇİN 100 DALIŞ GEREKİYOR: 1 ELBİSE 1000 ALTIN DEĞERİNDE

Günümüzde Antik Yunan’ın kıymet biçilmez kumaşı ve ondan üretilen kimi eşyalar dünyanın en ünlü ve büyük müzelerinde sergileniyor. Müzede olan pek çok şey zati son derece bedelli olduğu için orada olsa da deniz ipeğinin bugün üretilmiş bir örneği de en az 2000 yıllık olanlar kazar kıymetli. Çünkü üretmek için ortaya konan maliyet, bir giysi fabrikası kurmakla eş paha. Üstelik günler süren çalışmanın sonunda ortaya çıkan ipek ölçüsü birkaç gramdan fazlası değil. Prof. Dr. Emine Dilara Koçak bu özel kumaşın ne söz ettiğini ve pahasını “Deniz ipeği, tarih boyunca ‘lüks’ ve ‘nadire’ kategorisinde anılır. Maeder’in envanter bulgularına nazaran deniz ipeği kesimlerinin büyük kısmı dokumacılık müzelerinden fazla tabiat tarihi müzelerinde bulunur. Bunun nedeni, geçmişte deniz ipeği eserlerinin kabuklarıyla ‘merak kabineleri (cabinets of curiosity)’ içinde saklanması ve bu koleksiyonların daha sonra tabiat tarihi müzelerine dönüşmesidir. Yunan dünyası dışında, çağdaş devirde ‘izlenebilir üretim’ açısından İtalya (özellikle Taranto ve Apulia) ile Sardinya öne çıkar. Ayrıyeten ‘gezgin anlatıları’ Akdeniz’in farklı noktalarına işaret etse de, hepsinin doğrulanabilir üretim deliline dönüşmediği belirtilir” diye anlatıyordu. Peki deniz ipeğinin maddi pahası?

Kaynak : Milliyet

The post İsmi ‘altın’ lakin bedeli altından fazla! Antik Yunan’da soylular giyiyordu: Midye kabuğundan çıkıyor first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Uzun yıllar boyunca bu düzeneğin ne işe yaradığı tam olarak çözülemedi. Lakin teknoloji geliştikçe ve bilim insanları daha ileri tahlil tekniklerine yöneldikçe, bu antik aygıtın aslında gökyüzünü hesaplayan son derece sofistike bir sistem olduğu ortaya çıktı.

Bilim dünyasında son devirde en çok konuşulan gelişmelerden biri 2024 yılında yayımlanan yeni araştırma oldu. University of Glasgow bünyesinde çalışan Graham Woan ve Joseph Bayley bu mekanizmayı alışılmışın dışında bir formülle inceledi. Araştırmacılar, kara delik çarpışmalarını anlamak için kullanılan istatistiksel teknikleri bu antik aygıta uyguladı.

Bu noktada devreye LIGO datalarında kullanılan tahlil yolları giriyor. Woan, bu tekniklerin aygıt üzerindeki delik dizilimlerini anlamada şaşırtan derecede tesirli olduğunu söyledi. Bayley ise sonuçların beklentilerinin çok ötesine geçtiğini belirtti. Yapılan tahliller, sistemin takvim halkasında 354 ya da 355 delik bulunduğunu ortaya koydu. Bu sayı, bir Ay yılındaki günlerle birebir örtüşüyor.

Daha da etkileyici olan ayrıntı ise üretim hassasiyeti. Araştırmacılar, bu deliklerin yalnızca 0.028 milimetre üzere inanılmaz düşük bir yanılgı hissesiyle açıldığını vurguladı. Bu düzeyde bir hassasiyetin çağdaş makineler olmadan elde edilmesi bugün bile sıkıntı kabul ediliyor. Bu durum, antik periyotta düşündüğümüzden çok daha gelişmiş bir mühendislik anlayışı olduğunu gösteriyor.

Peki bu aygıtı kim yaptı? Sorusunun ne yazık ki kesin bir delili bulunmuyor. Fakat bilim insanları kimi güçlü ihtimaller üzerinde duruyor. Antik Yunan astronomu Hipparchus ya da matematik ve mühendislik dehası Archimedes üzere isimlerin bu sistemin gerisinde olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, düzeneğin Ay’ın eliptik yörüngesindeki sürat değişimlerini bile simüle edebildiğini aktardı.

Aynı periyoda ilişkin öbür bulgular da antik dünyanın teknolojik kapasitesine dair kıymetli ipuçları sunuyor. Örneğin Baghdad Battery olarak bilinen ve elektrik üretmiş olabileceği düşünülen obje ya da Roma devrine ilişkin beton formülleri, geçmişin düşündüğümüzden daha ileri olabileceğini gösteriyor.

Orta Çağ’da bile benzeri bir teknolojiye rastlanmaması, bu cins bir bilginin vakitle unutulduğunu düşündürüyor. Woan, bu durumun insanlık tarihinin her vakit doğrusal ilerlemediğini gösterdiğini söyledi. Bugün bu eşsiz aygıt National Archaeological Museum of Athens içinde sergileniyor.

Kaynak : Milliyet

The post Ege Denizi’nden çıkan makine herkesi şaşırttı! ‘Geleceği hesaplıyor’ argümanı yanlışsız mu? first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Çekya’nın güzel ve gizemli Podkrkonosi Dağları’nda doğa yürüyüşüne çıkan iki meraklı turist, tarihi öneme sahip iki eski kutu ve içerisindeki değerli eşyaları fark etti. Bu eşsiz keşif, bölgedeki arkeoloji ve tarih alanında büyük yankı uyandırdı. Turistler, buldukları kutuları ve içindekileri Doğu Bohemya Müzesi’ne teslim ederek, kültürel mirasın korunmasına katkıda bulundu.

Yürüyüş sırasında karşılarına çıkan küçük alüminyum kutu ve paslı demir sandık, başlangıçta sıradan bir hobi ya da doğa parçası gibi görünüyordu. Fakat kutulara dikkatlice yaklaşıldığında, içlerinde tarihi değeri yüksek ve paha biçilemez antik objeler bulunduğu anlaşıldı. Bu eşsiz keşif, tarih ve arkeoloji dünyasında büyük ilgi uyandırdı.

Değerli Eşyaların Detayları ve Toplam Değeri

Ormanda bulunan ve üzerinde yoğun çalışmalar yapılan kutular içinden çıkan altın sikkeler, toplamda 340 bin doların üzerinde bir değere sahip. Ayrıca, kutularda çeşitli takılar, mücevherler ve antik eşyalar da yer alıyordu. Bu eserler, sadece maddi değeriyle değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel önemiyle de büyük bir değer taşıyor.

Uzmanlar, bu tür nadir ve eski eşyaların, bölgenin tarihine ışık tutan önemli bir parça olduğunu belirtiyor. Eserler arasında özellikle dikkat çekenler şunlar oldu:

• 16 enfiye kutusu
• 10 altın bilezik
• bir tel torba ve eski bir tarak
• ince işçilikle yapılmış bir zincir
• pudra kutusu
• ve her biri siyah kumaşlara özenle sarılmış 598 adet altın sikke

Uzmanlar ve Yetkililerin Açıklamaları

Doğu Bohemya Müzesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Miroslav Novak, yaptığı açıklamada, “Kutuları ilk gördüğümüzde eski eşyalar olduğunu düşündük ama içerideki manzara karşısında şaşkına döndüm. Kariyerimde böyle büyük ve önemli bir keşfe ilk kez tanıklık ediyorum” dedi.

Bu tarihi eserler, bölgenin tarihine ışık tutmakla kalmayıp, uluslararası arkeoloji ve tarih camiasının da ilgisini çekti. Eserlerin detaylı analizi ve korunma süreci devam ediyor.

The post Çekya’da Tarihi Hazine Keşfi: Podkrkonosi Dağları’nda Altın Sikkeler ve Antik Eşyalar Bulundu first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.

Batı Çin’deki Guliya Buzulu’nda gerçekleştirilen kapsamlı araştırmalar, bilim dünyasında önemli bir etki yaratan bir keşif ortaya koydu. Yaklaşık 40.000 yıl öncesine dayanan buzul örneklerinde, daha önce bilinmeyen 1.700 antik virüs tespit edildi. Ohio Eyalet Üniversitesi’nden Dr. ZhiPing Zhong liderliğindeki araştırma ekibi, buzuldan alınan örneklerdeki DNA’yı yeniden yapılandırarak bu etkileyici bulgulara ulaştı.

Yapılan analizler sonucunda, keşfedilen virüslerin yaklaşık %75’inin modern insanlar tarafından daha önce tanınmadığı belirlendi. Bu, bilim insanları için heyecan verici bir buluş olarak kaydedildi. Özellikle, bu virüslerden birinin son büyük iklim geçişinin yaşandığı yaklaşık 11.500 yıl öncesine kadar uzandığı tespit edildi. Araştırmacılar, bu bulgunun virüslerin iklim değişikliğine nasıl tepki verdiğini anlamak açısından kritik bir öneme sahip olduğunu vurguluyor.

İlginç bir diğer detay ise, buzulun Çin’de bulunmasına rağmen bazı virüslerin Orta Doğu ve Arktik bölgelerinden de geldiğinin tespit edilmesidir. Bu durum, antik dönemlerde bile virüslerin geniş coğrafi alanlara yayılabildiğini ve iklim koşullarının virüslerin dağılımını etkilediğini gösteriyor.

Dr. Zhong, bu keşfin önemini şu şekilde açıklıyor: “Virüslerin yoğun iklim dönemlerinde nasıl evrimleştiğini anlamak, gelecekte yaşanabilecek iklim değişikliklerinde virüslerin nasıl davranacağını tahmin etmemize yardımcı olabilir.” Araştırmacılar, buldukları virüslerin insanlar için tehlikeli olup olmadığı konusunda kesin bir açıklama yapmamış olsalar da, bu keşfin antik dönemlerdeki yaşam ve iklim hakkında yeni bilgiler sağlayabileceğini belirtiyorlar.

Guliya Buzulu, dünyanın en yüksek platosu olan Tibet Platosu içinde yer almaktadır. Bu bölge, yaklaşık 2,5 milyon kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Daha önce de bu buzulda 15.000 yıl öncesine ait örnekler bulunmuştu, bu da bölgenin antik döneme dair önemli veriler sunduğunu göstermektedir.

The post Guliya Buzulu’nda 40.000 Yıl Öncesine Ait 1.700 Antik Virüs Keşfi first appeared on Lütfiye - Bir Kadın Sitesi.